Lögreglunúmerin notuð til að vernda einkalífið en ekki vegna ótta við glæpagengi

Formaður Landssambands lögreglumanna telur það ekki til marks um ótta meðal lögreglumanna þótt þeir skrifi ekki undir lögregluskýrslur með nafni. Miklu frekar að þeir vilji vernda friðhelgi einkalífs síns og fá tækifæri til að skilja lögreglubúninginn eftir í vinnunni. Ekki hættulegra að vera lögreglumaður í dag en fyrir 10 árum Mikil umræða hefur verið í tengslum við Höfðatorgsmálið svokallaða um breyttan veruleika; lögreglumenn voru sagðir upplifa hræðslu og ótta við erlenda glæpahópa. Fjölnir Sæmundsson, formaður Landssambands lögreglumanna, kannast við þessa umræðu en segir hana ekki nýja af nálinni. „Ég held að veruleikinn hafi ekkert breyst á síðustu árum heldur miklu frekar á síðustu tveimur áratugum.“ Umhverfi íslenskra lögreglumanna hafi tekið miklum breytingum eftir bankahrunið. Eftir það hafi komið öðruvísi áherslur og framkoma gagnvart lögreglumönnum. „Við erum alþjóðlegt samfélag og verðum átta okkur á því, 20 prósent íbúa er af erlendu bergi brotið og atvinnuþátttaka þeirra er mjög mikil. Við byggjum mikið á erlendu vinnuafli og verðum að sætta okkur við að samfélagið er breytt; þetta er ekki sama samfélag og var 1970.“ Ísland sé einfaldlega hluti af alþjóðlegu samfélagi sem þýði þá líka alþjóðlegir glæpamenn. „En ég veit ekki hvort það sé hættulegra að vera lögreglumaður núna en fyrir tíu árum.“ Vön því að lögreglan komi og skakki bara leikinn Eitt af því sem lögreglumenn hafa nefnt er að þeir skynji breytingu á hvernig fólk bregðist við lögreglu og upplifi þar menningarmun. Fjölnir segir þetta alveg þekkt. Hann rifjar upp útkall sem hann fór í fyrir tíu árum þar sem tveir menn frá Austur-Evrópu höfðu verið að slást. Þeir voru báðir alblóðugir þegar Fjölnir kom á vettvang en þegar hann spurði hvað hafði gerst var fátt um svör. „Þeir ætluðu ekkert að blanda lögreglunni í það mál og fannst að þetta kæmi henni ekkert við.“ Lögreglumenn séu líka að fást við fólk sem er vant miklu meiri hörku en lögreglan á Íslandi hafi og vilji beita. „Það sér þá kannski ekkert ástæðu til að hlýða einhverjum sem er ekki að öskra því það er eitthvað sem þeir eru aldir upp við.“ Í íslenskum lögreglulögum sé kveðið á um að fólki beri að hlýða raddskipun lögreglu og það sé eitthvað sem gengið sé útfrá; að lögregla komi á staðinn, skakki leikinn og allir hlýði. „En ég hef líka stundum sagt að þeir sem hafi atvinnu af glæpastarfsemi þekki miklu frekar leikreglurnar heldur en þeir sem eru fullir niður í bæ og er líklegri til að skaða lögreglumenn með því að streitast á móti. Þeir sem eru í glæpastarfsemi eru ekkert alltaf hættulegri lögreglunni.“ „Við erum ekki alltaf bara löggur“ Í Höfðatorgsmálinu svokallaða vakti það athygli að lögreglumenn skrifuðu ekki undir lögregluskýrslu með nafni heldur eingöngu með lögreglunúmeri. Fjölnir segir þetta hafa verið baráttumál lengi hjá lögreglumönnum. Fjölnir segir að það hafi verið þannig að menn áttu að kynna sig með nafni og lögreglustöðu en í dag kynni sig flestir með lögreglunúmeri. Þetta hafi til að mynda verið þannig að lögreglumenn máttu kynna sig með lögreglunúmeri þegar þeir gáfu skýrslu fyrir dómi og notið þar nafnleyndar þrátt fyrir að nöfn þeirra væru á öllum skýrslum og allir vissu hvað þeir hétu. „Þetta er gamalt baráttumál og þetta snýst um að við viljum geta farið úr búningnum.“ Menn geti unnið sem lögreglumenn en séu ekki lögreglumenn allan sólarhringinn. „Og ég vil fá frið frá fólki þegar ég er ekki í vinnunni. Og konan mín og börnin og barnabörnin. Að það er manneskja í búningnum; við erum ekki alltaf bara löggur.“ Vel þjálfað lögreglulið Miðað við það sem Fjölnir heyrir frá kollegum sínum á Norðurlöndum er lögreglustarfið á Íslandi minna hættulegt en þar þekkist. Hann nefnir sem dæmi að skotvopnum hér sé lítið beitt þótt skotvopnaeign sé mjög mikil. Lögreglan taki hins vegar mið af þróun mála í löndunum í kring; lögreglumenn séu í hnífavestum, í öllum bílum séu hlífar gegn skotvopnum og læstar hirslur í þeim flestum fyrir skotvopn. Hann bendir sömuleiðis á að íslenska lögreglan sé mjög vel þjálfuð. Menn undrist oft þegar horft sé á myndbönd frá Bandaríkjunum og spyrji sig hvort viðkomandi séu ekki í neinni þjálfun. Sjálfur er Fjölnir rannsóknarlögreglumaður og er sem slíkur í lægsta þjálfunarstigi. „Ég þarf samt að fara fjórum sinnum á ári að æfa handtökuæfingar og meðferð skotvopna. Þú þarft að geta tekið skotvopn og gert það óvirkt.“ Fjölnir segist ekki finna neinn ótta meðal lögreglumanna. „Ég var nú að ræða þetta Höfðatorgsmál við lögreglumenn þar sem ekki er neinn ótti við neinn mann. Þar var enginn að streitast á móti eða nokkur átök og lögreglumenn eru ekki hræddir við neina hópa. Í Rauðagerðismálinu var til að mynda hrein aftaka og þar voru lögreglumenn ekkert hræddir við þessa hópa. Það er engin ótti hjá lögreglunni heldur vilja menn bara fá að njóta nafnleyndar til að fá frið í einkalífi okkar.“

Go to News Site