Kajgana
Како Иран профитира од војната на Трамп? Александра Спасеска 31.03.2026 / 08:33 Свет Иран, и покрај интензивните воени напади во војната што ја водеа САД и Израел, успева да генерира значително повисоки приходи од извозот на нафта отколку пред почетокот на конфликтот. Додека земјите од Персискиот Залив со децении градат репутација како сигурни и евтини добавувачи на енергија, сегашната војна сериозно го оштети тој имиџ. Поради затворањето на Ормутскиот Теснец, низ кој минуваат околу 15 проценти од светската нафта, повеќето земји во регионот го намалија производството и забележаа пад на приходите. Иран е исклучок, анализира The Economist . Заработката е двојно зголемена Според достапните проценки, Иран моментално извезува помеѓу 2,4 и 2,8 милиони барели нафта и нафтени производи дневно, што е исто или дури и повисоко од минатата година. Во исто време, поради нарушувања на пазарот и зголемување на цените, Техеран ја продава својата нафта по значително повисоки цени, па дневните приходи достигнуваат речиси двојно поголеми количини од пред почетокот на нападите меѓу САД и Израел кон крајот на февруари. Иако е под воен притисок, Иран моментално се појавува како победник во енергетска смисла. Таквиот резултат е резултат на сложен и прилагодлив систем на трговија со нафта кој се потпира на три клучни столба: продажна мрежа, логистика и систем на финансирање во сенка. Иако извозот формално е одговорност на државната Национална иранска нафтена компанија, во пракса нафтата ја продаваат разни државни и парадржавни структури на кои им се доделени количини за трговија. Гардата контролира сè Системот е контролиран од релативно мал број влијателни поединци кои ја претвораат нафтата во пари преку сопствените мрежи. Во исто време, голем дел од приходите завршуваат во рацете на елитната воена формација Револуционерна гарда, која игра сè поважна улога во економијата. Вториот столб е логистиката. Револуционерната гарда ги контролира клучните поморски патишта и организацијата на транспортот, вклучително и преминот низ Ормутскиот теснец. Танкерите користат посебни безбедносни протоколи и често пловат по иранскиот брег под надзор на војската. Во некои случаи, се наплаќа еден вид „патарина“ за поминување. За да се избегне откривање и санкции, бродовите често ги исклучуваат транспондерите, фалсификуваат документација или префрлаат товар на други бродови на отворено море, на пример во близина на Малезија или Сингапур. Третиот столб е раширен финансиски систем во сенка. Купувачите на иранска нафта, најчесто од Кина, вршат плаќања преку специјални сметки отворени на име на фиктивни компании, претежно во помали кинески банки или во Хонг Конг. Парите потоа се насочуваат низ сложена мрежа од дополнителни сметки и компании низ целиот свет. Дел од средствата остануваат во Кина за финансирање на увозот, додека остатокот се дистрибуира на различни локации, вклучувајќи ги Европа и Азија. Таквиот систем, кој вклучува илјадници сметки, е исклучително тежок за следење и нарушување. Кина игра клучна улога Кина игра клучна улога во ова, бидејќи апсорбира повеќе од 90 проценти од иранската нафта. Главните купувачи се мали, независни рафинерии кои се помалку изложени на меѓународни санкции. Иако Иран нудеше значителни попусти за да привлече купувачи пред војната, нарушувањата на пазарот доведоа до намалување на овие попусти, па иранската нафта сега е поскапа од порано, по порастот на глобалните цени. И покрај притисоците и санкциите, Иран разви систем кој е исклучително отпорен на надворешни шокови. Алтернативните терминали за извоз, децентрализираната мрежа за продажба и флексибилните финансиски текови му овозможуваат да продолжи да работи дури и во воено време. Иако некои канали се затворени, нови брзо се воспоставуваат, а средствата постојано се пренасочуваат за да останат надвор од дофатот на санкциите. Како заклучок, и покрај тоа што трпи воени напади, Иран успева да одржи стабилни, па дури и зголемени приходи од нафта благодарение на софистициран систем за избегнување на санкциите и глобална мрежа на партнери. Без директни и сеопфатни напади врз енергетската инфраструктура, таков систем е тешко да се запре, што му овозможува на Техеран да продолжи да ги финансира своите воени активности и да ја зачува економската стабилност на режимот. Иран Автор/Извор А.С. Прикажи во метро On
Go to News Site