Fréttastofa RÚV
Þessar vikurnar eru mörg ungmenni að velta framhaldinu fyrir sér, ekki síst krakkar sem eru að ljúka grunnskóla. Að mörgu er að hyggja enda framhaldsskólarnir um 30 talsins og brautirnar ólíkar. Langflest sækja um bóknám sem er engin furða þar sem þau hafa litla reynslu eða vitneskju um hvað felst í starfsnámi. „Af hverju vilja þau síður fara í starfsnám,“ spyr Stella Blöndal, prófessor við félagsvísindasvið Háskóla Íslands. Hún segir að hún sé ekkert endilega að tala um að það sé mjög skynsamlegt að fara í starfsnám þegar ungmenni eru 16 ára. Hún segir að bóknám hafi alltaf borið höfuð og herðar yfir verknám virðingarlega séð og Elsa Eiríksdóttir, prófessor á menntavísindasviði Háskóla Íslands, tekur undir það í fjórða þætti Kerfisins á Rás 1. Í skýrslu starfshóps um innritun í starfsnám, sem kom út fyrir rúmum þremur árum, kemur fram að helstu ástæður þess að fólk hafi ekki fengið inni í því námi sem það sótti um sé skortur á fagmenntuðum kennurum og viðeigandi húsnæði. Ástæðan fyrir skipun starfshópsins var sú að flestir þeirra sem ekki fengu inni í framhaldsskóla um haustið sóttu um starfsnám. Þetta er í samræmi við áhyggjur forsvarsfólks Samtaka iðnaðarins sem óttast skort á fagfólki ef ekki verður gripið til aðgerða. Elsa segir að flestir þeirra sem er synjað um inngöngu í starfsnám séu orðnir 18 ára. Það er oft fólk sem hefur áhuga á að hefja nám að nýju og hefur jafnvel unnið við fagið sem það hyggst mennta sig í. Til þess að mæta þessum hópi hafa sumir skólar gripið til þess ráðs að kenna fram á kvöld. Spyrjum um skóla en ekki nám „Það er eiginlega ekkert verknám í grunnskóla þannig að hver er þá snertingin við nemendur? Hvernig áttu að átta þig á því hvað vekur áhuga þinn á þessu viðfangsefni? Það er talað um þrýsting frá foreldrum og við sáum það í einni rannsókn sem við gerðum, risastórri, að þegar við spurðum um hvort foreldrar þeirra legðu meiri áherslu á bóknám eða starfsnám þá var það alveg skýrt. Það var bóknám. Og oft vissu þau ekki hvort foreldrar þeirra hefðu einhvern áhuga á því að þau sinntu verknámi af því að það hafði aldrei verið rætt við matarborðið. Það er talað um óígrundað námsval hjá okkur – við spyrjum krakkana þegar þau klára grunnskólann: Í hvaða skóla ætlar þú en ekki í hvaða nám þú ætlar í framhaldsskóla,“ segir Stella. Að sögn Stellu er miklu meiri áhersla á slíkt nám í finnskum grunnskólum en það hafi ekki gengið að þrýsta á þessar breytingar hér. Hún nefnir í þættinum svör nemenda sem hún hefur rætt við í rannsóknum á námsvali, svör eins og: mömmu finnst allt í lagi að ég fari í verknám þegar ég er búinn með stúdentinn. Hugmyndafræðin sé sú að stúdentsprófið haldi öllu opnu, kláraðu það fyrst og farðu svo í starfsnám ef þig langar enn í það. 90% með tengingu við fagið Elsa segir að í könnun sem hún lagði fyrir þá sem höfðu lokið sveinsprófi hafi komið í ljós að yfir 90% þeirra voru með einhverja tengingu við fagið fyrir fram. „Annað hvort í gegnum foreldra, fjölskyldu eða vini eða hafði unnið við fagið. Þannig að þau komu mjög sjaldan alveg græn inn í fagið,“ segir Elsa og ítrekar að það séu nokkur ár síðan hún vann þessa rannsókn. Soffía Sveinsdóttir, skólameistari Fjölbrautaskóla Suðurlands, segir að þrátt fyrir að höfuðstöðvar skólans og kennsla fari að mestu fram á Selfossi séu útibú víðar, meðal annars í fangelsinu að Sogni og Litla-Hrauni. Síðan færðist Garðyrkjuskólinn að Reykjum í Ölfusi undir FSu haustið 2022. Húsakostur úr sér genginn Tekið er inn í Garðyrkjuskólann annað hvert ár en alls eru námsbrautirnar sex talsins. Næst verður tekið inn í námið í haust en ólíkt mörgu öðru starfsnámi þá hefur aðsóknin minnkað. Það megi meðal annars rekja til aðbúnaðar í skólanum. Húsakosturinn er úr sér genginn og tímabært að fara í uppbyggingu á Reykjum. Námið er að mestu fjarnám og nemendurnir mun eldri en í öðru námi FSu. Hún segist gjarna vilja sjá yngri nemendur við skólann. Unnið sé að breytingum í gegnum fagnefnd skólans. Sigursveinn Sigurðsson, aðstoðarskólameistari FSu, segir íþróttaakademíur skólans njóta mikilla vinsælda ekki síst í knattspyrnu og handbolta. Fyrrverandi nemendur skólans voru áberandi á EM í handbolta í janúar. Um valáfanga sé að ræða samhliða öðru námi og námið sett þannig upp að nemendur bæði í bók- og starfsnámi geti stundað íþróttir sínar á skólatíma undir handleiðslu þjálfara. Soffía segist telja að viðhorf til verkgreina sé að breytast og þar skipti góð náms- og starfsráðgjöf miklu máli svo hægt sé að finna út eins fljótt og auðið er hvar áhugasvið hvers og eins liggur. Um 200 í matvælanámi Menntaskólinn í Kópavogi er einn vinsælasti framhaldsskóli landsins meðal þeirra sem eru að ljúka grunnskólanámi. Fyrir þetta skólaár bárust yfir 1.100 umsóknir um nám en af þeim fengu yfir 850 synjun. Guðríður Hrund Helgadóttir, skólameistari Menntaskólans í Kópavogi, segir að það fari vel saman að kenna bók- og starfsnám í sama skólanum. Alls eru um 1100 nemendur í skólanum. Af þeim eru um 200 í matvælanámi. Til þess að hefja nám við Matvælaskólann þurfa nemendur að vera komnir á samning sem er frábrugðið öðru starfsnámi. Haraldur Sæmundsson, framkvæmdastjóri Matvælaskólans, segir að mælt sé með því að nemendur hafi unnið við fagið í eitt eða eitt og hálft ár áður en þeir hefja nám við skólann. Þá eru þeir komnir með rafræna ferilbók og þá koma þeir inn í eitt ár, fara síðan aftur að vinna við fagið og koma síðan aftur í skólann þangað til þeir ljúka sveinsprófi. Eins er boðið upp á meistaranám í skólanum. Mikilvægt að tryggja matvælaöryggi Mjög misjafnt er á hvaða tíma fólk tekur námið. Haraldur segir að það sé aukin ásókn í námið og hann fagnar því. Því mikilvægt sé að fagmenntað fólk starfi á þessu sviði, hvort sem það er við mat- eða kjötvinnslu eða önnur störf þar sem unnið er með matvæli. „Við viljum passa það í öllum greinunum okkar sé fagmenntað fólk. Á öllum stöðum og alls staðar þar sem er verið að koma nálægt mat eða matvælum, að það sé fagmenntað fólk í þessu til þess að tryggja matvælaöryggi og fagmennskan sé í fyrirrúmi,“ segir Haraldur. Skólinn er í góðu samstarfi við Landspítalann og mörg fyrirtæki farin að gera kröfu um þekkingu og menntun sinna starfsmanna. Því miður erum við að sjá meira um matvælasjúkdóma, innkallanir og annað þannig að við sjáum alveg að við eigum enn langt í land þrátt fyrir að það sé mikil aukning og breyting síðustu árin, bætir Haraldur við. Í fjórða þætti Kerfisins er einnig rætt við nemendur í Matvælaskóla Menntaskólans í Kópavogi og rætt við gesti á opnu húsi skólans. Meiri virðing er borin fyrir bóknámi en starfsnámi meðal foreldra og jafnvel aldrei ræddur sá möguleiki að ungmenni fari frekar í starfsnám en bóknám að loknum grunnskóla. Kerfið er á dagskrá Rásar 1 á þriðjudögum. Hægt er að hlusta á fjórða þáttinn hér fyrir ofan.
Go to News Site