Fréttastofa RÚV
Stefna núverandi stjórnvalda í Bretland gagnvart nágrannaríkjum sínum á meginlandi Evrópu kom berlega í ljós á blaðamannafundi Keir Starmers forsætisráðherra á miðvikudagsmorgun; aðeins nokkrum klukkutímum eftir að breska dagblaðið Telegraph birti ummæli Donalds Trump Bandaríkjaforseta um að hann væri að íhuga að draga Bandaríkin úr Atlantshafsbandalaginu. „Hagsmunir okkar til lengri tíma kalla á nánari samstarf við bandalagsríki í Evrópu, sem og Evrópusambandið,“ sagði Starmer í ávarpi sínu. Hann staðfesti að nú væri verið að undirbúa næsta fund með leiðtogum Evrópusambandsins; þar ætti ekki aðeins að stimpla það sem rætt var um á síðasta fundi (sem haldinn var í fyrrasumar); bresk stjórnvöld vilja metnaðarfullar áætlanir um nánara samstarf í efnahagsmálum og varnarmálum. Dagsetning á þessum leiðtogafundi hefur ekki verið ákveðin, en búist er við að hann verði haldinn í Brussel í sumar. Starmer hefur reyndar ítrekað sagt að bresk stjórnvöld ætli sér ekki að afturkalla úrsögn Breta úr Evrópusambandinu - en „Brexit olli miklum skaða á efnahag okkar,“ sagði forsætisráðherrann á miðvikudag; þess vegna sé mikilvægt að auka samvinnu og samþættingu á ný. Með annan fótinn á innri markaðnum Þessi tónn var reyndar sleginn all rækilega þegar Starmer og Ursula Von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, hittust á leiðtogafundinum í London í maí í fyrra, þótt ferlið hafi hökt að ýmsu leyti síðan þá; til að mynda er enn verið að semja um aðkomu Breta að áætlun Evrópusambandsins um fjármögnun fyrir framleiðslu á hergögnum (SAFE - Security Action for Europe), og talsvert lengi var deilt um hvernig þátttaka Breta í Erasmus skiptiprógramminu ætti að líta út. Niðurstaða náðist þó í lok síðasta árs og um næstu áramót hefst þáttaka Breta á ný. Í maí í fyrra var einnig ákveðið að ganga til samninga um greiðari flutninga og verslun með landbúnaðarvörur milli Bretlands og ESB-ríkjanna, sem meðal annars felur í sér að bresk stjórnvöld samþykki regluverk Evrópusambandsins. Næstu áfangar eru í augsýn; í upphafi þessarar viku hleypti ráðherraráð ESB af stað samningaviðræðum við Breta, annars vegar um þáttöku þeirra í sameiginlegum orkumarkaði innan Evrópusambandsríkjanna, og hins vegar um greiðslur þeirra í uppbyggingarsjóði ESB; það er nokkuð sem hægt er að líta á sem greiðslu Breta fyrir þátttöku þeirra í innri markaðnum og er sambærilegt við greiðslur Íslands í Uppbyggingarsjóð EES ríkjanna. Aftur inn í Evrópusambandið? Nei, alls ekki, segir ríkisstjórn Verkamannaflokksins, sem hefur hingað til ekki ljáð máls á slíkum vangaveltum. En almenningur í Bretlandi er á annarri skoðun ef marka má nýlegar skoðanakannanir, sem gefa til kynna að vel yfir helmingur kjósenda (allt að 63% í einni könnun YouGov) vilji snúa þessari tíu ára gömlu ákvörðun við; í yngri aldurshópum er þetta hlutfall enn hærra. En þótt breska ríkisstjórnin hafni því alfarið að stíga skrefið til baka inn í Evrópusambandið, þá er alveg ljóst að nánari tengsl og aukin samþætting eru á dagskránni; þetta var rauði þráðurinn í því sem Starmer sagði á blaðamannafundinum á miðvikudag, og ekki síður í því sem Rachel Reeves, fjármálaráðherra Bretlands sagði í fyrirlestri sem hún hélt nýlega í Bayes viðskiptaháskólanum í London. „Okkar örlög eru órjúfanlega tengd örlögum Evrópu,“ sagði Reeves í fyrirlestrinum, og lagði þar með til hvílu hugmyndir fyrri ríkisstjórna um „Global Britain“ - óháð Bretland sem gæti leitað viðskiptatækifæra hvar sem er í heiminum og skipað sér í flokk með hverjum sem er. „Brexit hafði mikinn skaða í för með sér,“ sagði fjármálaráðherrann og vitnaði í skýrslur þar sem metið er að útganga Breta hafi lækkað þjóðarframleiðsluna um allt að átta prósent; það er gott og blessað að gera fríverslunarsamninga út um allan heim, sagði hún, „en enginn einn slíkur samningur kemur í staðinn fyrir sambandið við viðskiptablokk sem við eigum landamæri að, sem við deilum aðfangakeðjum með og tekur við næstum helmingi okkar útflutnings.“
Go to News Site