Ջավադ Զարիֆ. Ինչպես պետք է Իրանն ավարտի պատերազմը

Ներկայացնում ենք Foreign Affairs ամսագրի կայքում հրապարակված Ջավադ Զարիֆի How Iran Should End the War հոդվածի թարգմանությունը։ Ջավադ Զարիֆը Թեհրանի համալսարանի համաշխարհային հետազոտությունների դոցենտ է, Possibilities Architects ընկերության հիմնադիրն ու նախագահը։ Նա զբաղեցրել է Իրանի փոխնախագահի, արտաքին գործերի նախարարի եւ ՄԱԿ-ում Իրանի մշտական ներկայացուցչի պաշտոնները։ Ջավադ Զարիֆ Իրանը չի սկսել պատերազմը ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի դեմ։ Սակայն դրա մեկնարկից ավելի քան մեկ ամիս հետո Իսլամական Հանրապետությունը ակնհայտորեն գերակայում է։ Ամերիկյան եւ իսրայելական ուժերը շաբաթներ շարունակ անդադար ռմբակոծում են իրանական տարածքը, սպանելով հազարավոր մարդկանց եւ քանդելով հարյուրավոր շենքեր՝ հույս ունենալով տապալել երկրի կառավարությունը։ Բայց Իրանը դիմացել է եւ հաջողությամբ պաշտպանել իր շահերը։ Երկրին հաջողվել է պահպանել իշխանության հաջորդականությունը նույնիսկ բարձրաստիճան պաշտոնյաների սպանությունից հետո, եւ նա անընդհատ հարվածներ է հասցրել ագրեսորներին՝ անտեսելով նրանց հարձակումները ռազմական, քաղաքացիական եւ արդյունաբերական օբյեկտների վրա։ Ամերիկացիները եւ իսրայելացիները հայտնվել են ճահճում՝ առանց դրանից դուրս գալու ռազմավարության։ Իրանցիները, ընդհակառակը, դիմադրության պատմական սխրանք են գործել։ Որոշ իրանցիների համար այս հաջողությունը հիմք է շարունակելու պայքարն այնքան ժամանակ, քանի դեռ ագրեսորները բավարար պատիժ չեն ստացել։ Ամեն գիշեր, փետրվարի 28-ից սկսած, երկրով մեկ հավաքվում են իրանցիների բազմություններ, որոնք ցուցադրում են իրենց մարտական ոգին՝ «Ո՛չ կապիտուլյացիա, ո՛չ փոխզիջում՝ պատերազմ Ամերիկայի դեմ» կարգախոսներով։ Ի վերջո, ԱՄՆ-ն ապացուցել է, որ նրան հնարավոր չէ վստահել բանակցություններում եւ որ այն չի հարգում Իրանի ինքնիշխանությունը։ Այս տրամաբանության շրջանակներում Վաշինգտոնի հետ հիմա շփվելու եւ նրան նահանջի ճանապարհ մատնացույց անելու որեւէ հիմք չկա։ Ընդհակառակը, Թեհրանը պետք է զարգացնի առավելությունը՝ շարունակելով հարվածներ հասցնել ամերիկյան բազաներին եւ փակելով նավարկությունը Հորմուզի նեղուցում, քանի դեռ Վաշինգտոնը արմատապես չի փոխել իր քաղաքական ընթացքը։ Այնուամենայնիվ, չնայած նրան, որ պատերազմի շարունակությունը ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի դեմ կարող է հոգեբանորեն սփոփիչ լինել, այն բերելու է խաղաղ կյանքերի եւ ենթակառուցվածքների հետագա ոչնչացմանը։ Այս խաղացողները, որոնք հուսահատվել են իրենց բոլոր նպատակների ձախողումից հետո, ավելի ու ավելի շատ են հարվածում ամենակարեւոր դեղագործական, էներգետիկ եւ արդյունաբերական օբյեկտներին, ինչպես նաեւ՝ խաղաղ բնակչությանը։ Բռնությունը դանդաղ, բայց անընդհատ հակամարտության մեջ է ներգրավում ավելի շատ երկրներ՝ սպառնալով տարածաշրջանային հրդեհը վերածել համաշխարհայինի։ Եվ ցավալիորեն, ԱՄՆ-ի ճնշման տակ միջազգային կազմակերպությունները լռում են Վաշինգտոնի բազմաթիվ հանցագործությունների մասին, այդ թվում՝ պատերազմի առաջին օրը գրեթե 170 դպրոցական աղջիկների սպանության մասին։ Թեհրանը պետք է օգտագործի իր առավելությունը ոչ թե պայքարը շարունակելու, այլ հաղթանակ հայտարարելու եւ հաշտություն կնքելու համար, որը միաժամանակ կավարտի ներկա հակամարտությունը եւ կկանխի հաջորդը։ Իրանը կարող է առաջարկել սահմանափակումներ իր ատոմային ծրագրում եւ նավարկության  վերսկսում Հորմուզի նեղուցով՝ բոլոր պատժամիջոցների ամբողջական վերացման դիմաց՝ հաշտություն, որը Վաշինգտոնը նախկինում մերժել էր, բայց հիմա, հավանաբար, պատրաստ կլինի ընդունել։ Իրանը նաեւ պետք է պատրաստ լինի չհարձակվելու մասին պայմանագիր կնքել ԱՄՆ-ի հետ։ Նա կարող է տնտեսական համագործակցություն առաջարկել Միացյալ Նահանգների հետ, ինչը հաղթանակ կլինի երկու ժողովուրդների համար։ Այս արդյունքները կթույլ կտան իրանական ղեկավարությանը ավելի քիչ կենտրոնանալ արտաքին սպառնալիքներից երկրի պաշտպանության վրա եւ ավելի շատ՝ իր ժողովրդի կյանքի բարելավման վրա։ Այլ կերպ ասած, Թեհրանը կարող է ապահովել այն նոր, փայլուն ապագան, որին արժանի են իրանցիները։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, չնայած իր թուլացած դիրքին՝ եւ գուցե հենց դրա հետեւանքով, շարունակում է հակասական եւ շփոթեցնող հայտարարություններ անել բանակցությունների մասին։ Չորեքշաբթի նա ելույթ ունեցավ, որտեղ միաժամանակ վիրավորեց բոլոր իրանցիներին՝ խոստանալով Իրանը հասցնել «քարի դարաշրջանի», եւ նորից կրկնեց, որ Վաշինգտոնի ռազմական արշավը կավարտվի մոտակա մի քանի շաբաթների ընթացքում։ Սակայն Սպիտակ տունը ակնհայտորեն մտահոգված է, որ էներգակիրների գների աճը, որը պայմանավորված է ամերիկյան ռմբակոծություններով, քաղաքական բեռ է դառնում եւ առաջարկվող պլանը կարող է Թրամփին ժամանակին նահանջելու ուղի ուրվագծել։ Ավելին, այն կարող է կոպիտ սխալ հաշվարկը վերածել հնարավորության՝ հանուն խաղաղության երկարաժամկետ հաղթանակ հայտարարելու համար։ Վերցրե՛ք հաղթանակը Իրանցիները խորապես զայրացած են Միացյալ Նահանգներից՝ եւ ոչ միայն վերջին ագրեսիայի պատճառով։ 21-րդ դարի սկզբից Իսլամական Հանրապետությունը եւ նրա ժողովուրդը անընդհատ դավաճանության են ենթարկվել ամերիկացի պաշտոնյաների կողմից։ Իրանն օգնություն էր ցուցաբերել ԱՄՆ-ին «Ալ Ղաիդայի» դեմ պայքարում Աֆղանստանում՝ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո, իսկ Ջորջ Բուշ կրտսերն ի պատասխան ընդգրկել էր Թեհրանը «չարի առանցքում» եւ սկսել հարվածներով սպառնալ։ Նախագահ Բարաք Օբամայի վարչակազմը բանակցություններ էր վարում իրանական ղեկավարության հետ եւ կնքել էր 2015 թվականի ատոմային հաշտությունը, սակայն համաձայնագրի պայմանների հաստատված եւ մանրակրկիտ կատարումը Իրանի կողմից չդրդեց ԱՄՆ վարչակազմին կարգավորել տնտեսական հարաբերությունները, ինչպես խոստացվել էր։ Իրանի համաձայնությունը նաեւ չխանգարեց Թրամփին խզել համաձայնագիրը, այնուհետեւ սանձազերծել «առավելագույն ճնշման» դաժան արշավը՝ խիստ պատժամիջոցներ, որոնց նպատակը 90 միլիոն իրանցիներին աղքատության դատապարտելն էր։ Այս քաղաքականությունը շարունակվեց նախագահ Բայդենի օրոք՝ չնայած դիվանագիտությունը վերակենդանացնելու նրա ընտրարշավի խոստումներին։ Երբ Թրամփը վերադարձավ Սպիտակ տուն, Վաշինգտոնի պահվածքն էլ ավելի կեղծավոր դարձավ։ Սպիտակ տունը հայտարարեց, որ հետաքրքրված է նոր համաձայնագրով, եւ Իրանը բանակցությունների ուղարկեց իր ամենաիրավասու դիվանագետներին եւ փորձագետներին։ Սակայն Թրամփը արագ ցույց տվեց իր անլրջությունը։ Փորձառու բանակցողների փոխարեն նա առաջ քաշեց իր փեսա Ջարեդ Քուշներին եւ գոլֆի ընկեր Սթիվ Ուիթկոֆին, որոնք լիովին անտեղյակ են ինչպես աշխարհաքաղաքական, այնպես էլ ատոմային հարցերում։ Երբ նրանք կանխատեսելիորեն չկարողացան գնահատել իրանական առատաձեռն առաջարկները, Սպիտակ տունը լայնածավալ զինված ագրեսիա սանձազերծեց  իրանական քաղաքացիների դեմ։ Արդյունքում իրանական հասարակության զգալի մասը չի ընկալում դիվանագիտության միջոցով այս պատերազմն ավարտելու մասին խոսակցությունները։ Իրանցիները չեն ուզում շփվել ամերիկացի պաշտոնյաների հետ, որոնք նրանց անընդհատ դավաճանել են։ Սակայն Իսլամական Հանրապետության համար ավելի շահավետ է ավարտել պատերազմը շուտ, քան ուշ։ Ձգձգվող թշնամանքը մեծ կորուստների կբերի, հատկապես որ ԱՄՆ-ն եւ Իսրայելը շարունակում են հարվածներ հասցնել ենթակառուցվածքին։ Իրանը, իհարկե, կարող է ոչնչացնել տարածաշրջանի ենթակառուցվածքը հատուցման կարգով, սակայն Միացյալ Նահանգներին դա մեկ է՝ նրանք իրենց բոլոր այսպես կոչված արաբական դաշնակիցներին տարածաշրջանում դիտում են միայն որպես վահան Իսրայելի պաշտպանության համար։ Բացի դրանից, տարածաշրջանային ենթակառուցվածքի ոչնչացումը չի փոխհատուցի իրանական կորուստները։ Պատերազմի շարունակությունը կարող է նաեւ ԱՄՆ-ի ցամաքային ներխուժում հրահրել։ Թեկուզ դա հուսահատ քայլ դառնա՝ Վաշինգտոնին ավելի ու ավելի խորը ճահիճ մղելով, Իրանին այդպիսի սցենարը եւս որեւէ օգուտ չի բերի։ Վերջապես, եթե ԱՄՆ-ը դադարեցնի աի արշավը նախքան կողմերը համաձայնության կհասնեն, Իրանը չի կարողանա լիարժեք օգտվել իր քաջարի դիմադրության պտուղներից։ Եթե երկու կողմերին, այնուամենայնիվ, հաջողվի բանակցություններ սկսել, երկու հնարավոր տարբերակ կա։ Առաջինը՝ ֆորմալ կամ ոչ ֆորմալ համաձայնություն հրադադարի մասին։ Առաջին հայացքից սա կարող է լավագույն տարբերակը թվալ։ Հրադադար հաստատելու համար Թեհրանից, Վաշինգտոնից եւ վերջինիս դաշնակիցներից պահանջվելու է միայն զենքերը վայր դնել՝ առանց լուծելու այն խորը հակասությունները, որոնք թունավորել են նրանց հարաբերությունները տասնամյակների ընթացքում։ Սակայն ցանկացած հրադադար փխրուն կլինի։ Երկու պետությունները կմնան խոր փոխադարձ անվստահության եւ կասկածի մթնոլորտում հենց այն պատճառով, որ չեն վերացրել հիմնարար անհամաձայնությունները։ Հետեւաբար, մեկ այլ սխալ հաշվարկ կարող է ռազմական գործողությունների վերսկսման պատճառ դառնալ։ Ուստի կողմերը պետք է երկրորդ տարբերակին ձգտեն եւ համապարփակ խաղաղության պայմանագիր կնքեն։ Այլ կերպ ասած, նրանք պետք է օգտագործեն այս աղետը որպես հնարավորություն՝ 47-ամյա թշնամանքը ավարտելու համար։ Ներկա հակամարտությունը, որքան էլ սարսափելի լինի, կարող է հեշտացնել նման համաձայնագրի ձեռքբերումը։ Այն որոշակի ճշմարտություններ է բացահայտել Արեւմտյան Ասիայի մասին, որոնք Թեհրանը եւ Վաշինգտոնը այլեւս չեն կարող անտեսել։ Նախ եւ առաջ, հակամարտությունը ցույց տվեց՝ ԱՄՆ-ն ի վիճակի չէ ոչնչացնել ո՛չ Իրանի ատոմային, ո՛չ էլ հրթիռային ծրագիրը, նույնիսկ Իսրայելի հետ միասին գործելով՝ Պարսից ծոցի գործընկերների ֆինանսական եւ լոգիստիկ աջակցությամբ։ Այս ծրագրերը չափազանց արմատավորված են եւ ցրված։ Ավելին, ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի հարվածները միայն վերակենդանացրին քննարկումն այն մասին, թե արդյո՞ք Իրանը պետք է վերջնականապես դուրս գա Ատոմային զենքի չտարածման պայմանագրից եւ վերանայի իր ատոմային դոկտրինան։ Հարվածները նաեւ ապացուցեցին, որ պնդումները «դիմադրության առանցքի» (Իրանի գործընկերների տարածաշրջանային ցանցի) կործանման մասին խիստ չափազանցված էին։ Ընդհակառակը, ագրեսիան նոր թափ հաղորդեց դիմադրությանը ամբողջ գլոբալ Հարավում, մի շարք եվրոպական երկրներում եւ նույնիսկ ամերիկյան հասարակության մի մասում, որտեղ MAGA շարժման Թրամփի որոշ կողմնակիցներ մերժեցին նրա «Առաջին հերթին՝ Իսրայելը» քաղաքականությունը։ Տարածաշրջանի համար էլ այս պատերազմը ապացուցեց, որ անվտանգությունը ԱՄՆ-ին արապատվիրակելը ձախողված ռազմավարություն էր։ Տարիներ շարունակ արաբական երկրները հավատում էին, որ կարող են ապահովել իրենց անվտանգությունը՝ վճարելով Վաշինգտոնին իրենց տարածքում ռազմական բազաների տեղակայման համար։ Միեւնույն ժամանակ նրանք զգալի չափով մերժում կամ անտեսում էին իրանական առաջարկները տարածաշրջանային անվտանգության մեխանիզմների մասին՝ սկսած 1985 թվականի նախաձեռնությունից, որը ամրագրված էր ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի № 598 բանաձեւում՝ Ծոցի պարսկական ափերի երկրների կողմից տարածաշրջանային անվտանգության համակարգ ստեղծելու մասին, եւ ավարտելով 2015 թվականի ոչ հարձակման պայմանագրի առաջարկով եւ 2019 թվականի «Հորմուզի խաղաղության նախաձեռնությամբ»։ Արաբական պետությունները համարում էին, որ նման գործիքներն ավելորդ են, քանի որ վճռորոշ պահին ամերիկյան պաշտոնյաները կօգնեն իրենց կարգավորել հարաբերությունները Իրանի հետ եւ պահպանել նրանց տարածաշրջանային հակամարտությունից։ Սակայն դրա փոխարեն ԱՄՆ-ն սկսեց ռմբակոծել Իսլամական Հանրապետությունը եւ օգտագործեց բազաները իր արշավը իրականացնելու համար Արդյունքում արաբական երկրները վերածվեցին ռազմական գործողությունների թատրոնների, ինչից այդքան փորձում էին խուսափել։ Այս ամենը հաստատում է Թեհրանի երկարամյա թեզերը՝ ինչպես իր, այնպես էլ տարածաշրջանային կարգի մասին։ Բայց իր աճած վստահությամբ Իրանը պետք է նաեւ մեկ այլ դաս յուրացնի՝ ատոմային տեխնոլոգիաները զսպիչ գործոն չեն։ Ավելին, դրանք պատրվակ են ծառայել իսրայելական եւ ամերիկյան հարձակումների համար։ Իրանը, իհարկե, ապացուցել է, որ անօրինական իսրայելական ատոմային ծրագիրը ի վիճակի չէ պաշտպանել իսրայելացիներին հրթիռների եւ էժան անօդաչուների հարվածներից։ Այս ձախողումը վկայում է, որ ատոմային ծրագիրը չի ապահովի Իրանի անվտանգությունը, որքան էլ զարգացած լինի։ Ընդհակառակը, երկրի քաղաքացիական եւ ռազմական պաշտոնյաները միաձայն հաստատեցին՝ հաջող պաշտպանության ամենաարդյունավետ բաղադրիչը հաստատակամ ժողովուրդն է եղել։ Նախապատրաստվել խաղաղությանը Վերը շարադրվածը նշանակում է, որ փոխադարձությունն է ցանկացած կարգավորման հիմնական պայմանը՝ ներառյալ դրա ամենավաղ փուլերը։ Խաղաղ գործընթաց սկսելու համար Արեւմտյան Ասիայի բոլոր կողմերը պետք է համաձայնվեն դադարեցնել ռազմական գործողությունները միմյանց դեմ։ Իրանը Օմանի հետ միասին պետք է ապահովի առեւտրային նավերի անվտանգ անցումը Հորմուզի նեղուցով։ Սակայն ամերիկյան կողմը պարտավոր է թույլ տալ նեղուցի բացումը նաեւ հենց Իրանի համար։ Ամենամեծ աշխարհագրական պարադոքսն այն է, որ, չնայած նեղուցը սահմանակից է իրանական տարածքին, Իրանի համար այն փաստացի փակ է եղել երկար տարիներ՝ ամերիկյան պատժամիջոցների հետեւանքով։ Սա ծնել է հսկայական կոռուպցիա երկրի ներսում եւ հսկայական գերշահույթներ ապահովել որոշ անշնորհակալ հարեւանների համար։ Հետեւաբար, վերջնական համաձայնագիր կնքելուց առաջ ԱՄՆ-ը պետք է ապահովի իրանական նավթի եւ նավթամթերքների անարգել վաճառքը, ինչպես նաեւ ստացված միջոցների ազատ ռեպատրիցիան։ Իրանը եւ ԱՄՆ-ը կարող են սկսել ձեւակերպել խաղաղության պայմանագրի պայմանները։ Դրա զգալի մասը, ամենայն հավանականությամբ, նվիրված կլինի միջուկային հարցերին։ Իրանը, մասնավորապես, կարող է պարտավորություն վերցնել երբեք ատոմային զենք չստեղծել եւ նոսրացնել իր հարստացված ուրանի ամբողջ պաշարը մինչեւ համաձայնեցված՝ 3,67%-ից ցածր մակարդակ։ Միաժամանակ ԱՄՆ-ն քայլեր կձեռնարկի Իրանի դեմ Անվտանգության խորհրդի բոլոր բանաձեւերը վերացնելու, ամերիկյան միակողմանի պատժամիջոցները հանելու եւ իր գործընկերներին համոզելու նույնը անել։ Իրանին պետք է տրվի համաշխարհային արտադրական շղթաներում լիարժեք մասնակցության իրավունքը։ Իրանի խորհրդարանը, իր կողմից, կվավերացնի ՄԱԷԳ-ի լրացուցիչ արձանագրությունը՝ այդպիսով երկրի բոլոր ատոմային օբյեկտները մշտական միջազգային հսկողության ներքո դնելով ։ ԱՄՆ-ը, իհարկե, ձգտում է ավելի խիստ պայմանների՝ զրոյական հարստացման։ Սակայն ամերիկյան պաշտոնյաները հասկանում են, որ նման պահանջներն անիրագործելի են։ Վաշինգտոնին չի հաջողվի Իրանից ստանալ այն, ինչին նա փորձեց հասնել երկու պատերազմների ընթացքում։ Այս փոխզիջումները չեն վերացնի Թեհրանի եւ Վաշինգտոնի միջեւ բոլոր միջուկային անհամաձայնությունները։ Բայց դրանք կթույլ տան կարգավորել դրանց մեծամասնությունը, իսկ երրորդ երկրները կարող են օգնել լուծել ամենալուրջ խնդիրը՝ ի՞նչ անել իրանական ուրանի հետ։ Չինաստանը եւ Ռուսաստանը ԱՄՆ-ի հետ միասին կարող են օգնել ստեղծել վառելիքի հարստացման կոնսորցիում՝ Իրանի եւ Պարսից ծոցի շահագրգիռ հարեւանների մասնակցությամբ, որը կդառնա ամբողջ Արեւմտյան Ասիայի ատոմային վառելիքի հարստացման միակ կենտրոնը։ Որպես խաղաղ ծրագրի եւս մեկ տարածաշրջանային տարր Բահրեյնը, Իրանը, Իրաքը, Քուվեյթը, Օմանը, Քաթարը, Սաուդյան Արաբիան, Միացյալ Արաբական Էմիրությունները եւ Եմենը՝ Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամների եւ, հնարավոր է, Եգիպտոսի, Պակիստանի ու Թուրքիայի հետ միասին, պետք է սկսեն տարածաշրջանային անվտանգության համակարգ կառուցել՝ ամբողջ Արեւմտյան Ասիայում ոչ հարձակման, համագործակցության եւ նավարկության ազատության ապահովման նպատակով։ Սա ենթադրում է նաեւ պաշտոնական մեխանիզմների ամրագրում Իրանի եւ Օմանի միջեւ՝ Հորմուզի նեղուցով նավերի մշտական անարգել անցման համար։ Խաղաղության հետագա ամրապնդման համար Իրանը եւ ԱՄՆ-ը պետք է փոխշահավետ առեւտրային, տնտեսական եւ տեխնոլոգիական համագործակցություն նախաձեռնեն։ Իրանը, օրինակ, կարող է հրավիրել նավթային ընկերություններին, այդ թվում՝ ամերիկյան, անմիջական աջակցություն ցուցաբերելու նավթի մատակարարումներին գնորդներին։ Իրանը, ԱՄՆ-ը եւ Պարսից ծոցի երկրները կարող են գործընկերներ դառնալ էներգետիկայի եւ առաջադեմ տեխնոլոգիաների ոլորտի նախագծերում։ Վաշինգտոնը նաեւ պարտավոր է իր վրա պարտավորություն վերցնել ֆինանսավորել 2025-2026 թվականների պատերազմների հետեւանքով Իրանում պատճառված վնասի վերականգնումը, այդ թվում՝ հատուցումներ վճարելով խաղաղ բնակիչներին։ Որոշ ամերիկյան պաշտոնյաներ կարող են դիմադրել դրան, սակայն առանց դրա իրանցի դիվանագետները չեն կարողանա առաջ շարժվել համաձայնագրի ուղղությամբ, իսկ Իրանի վերականգնման ծախսերը, ամենայն հավանականությամբ, զգալիորեն ավելի ցածր կլինեն, քան պատերազմի շարունակությունը։ Վերջապես, Իրանը եւ ԱՄՆ-ը պետք է հայտարարեն եւ ստորագրեն մշտական չհարձակման պայմանագիր։ Այնուհետեւ Իրանը եւ ԱՄՆ-ը կքննարկեն դիվանագետներ գործուղելու հնարավորությունը, հյուպատոսական ծառայությունների վերսկսումը եւ փոխադարձ մուտքի սահմանափակումների վերացումը իրենց քաղաքացիների համար։ Այս համաձայնագրին հասնելու հեշտ չի լինելու։ Բանակցությունների ընթացքում իրանցիները խոր թերահավատություն են պահպանելու Վաշինգտոնի մտադրությունների վերաբերյալ։ Թրամփը եւ նրա թիմը, իր հերթին, կշարունակեն կասկածանքով նայել Թեհրանին։ Չինաստանը եւ Ռուսաստանը՝ հնարավոր է՝ մի շարք տարածաշրջանային պետությունների հետ միասին, կարող են ստիպված լինել երաշխիքներ տրամադրել, որոնք կօգնել ցրել խորը փոխադարձ անհանգստությունը։ Այս պատերազմը, որքան էլ այն սարսափելի է, բացել է դուռը դեպի կայուն կարգավորում։ Իրանցիները խորապես զայրացած են, սակայն նրանք կարող են առաջ շարժվել՝ իմանալով, որ դիմադրել են երկու ատոմային տերությունների լայնածավալ եւ անօրինական ռազմական հարվածների ճնշմանը։ Ամերիկացի պաշտոնյաները, հնարավոր է, դեռ դրական վերաբերմունք չունեն Իսլամական Հանրապետության նկատմամբ, սակայն հիմա նրանք հասկանում են՝ այս կառավարությունը ոչ մի տեղ չի գնա, եւ նրանք պետք է գոյակցեն դրա հետ։ Հույզերը լարված են, կողմերից յուրաքանչյուրը պարծենում է իր ռազմական հաղթանակներով։ Բայց պատմությունը լավագույնս հիշում է նրանց, ովքեր խաղաղություն են կառուցել։ Այս հոդվածը թարգմանվել եւ հրապարակվել է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան աջակցությամբ : Հոդվածում արտահայտված մտքերը պարտադիր չէ, որ արտացոլեն «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան կամ Մեդիամաքսի տեսակետները:

Go to News Site