Sigmalive
Η δημόσια σφαίρα στην Κύπρο, και όχι μόνο, μοιάζει να βρίσκεται σε μια διαρκή κρίση εμπιστοσύνης. Με αφορμή τις καταγγελίες του Μακάριου Δρουσιώτη και τους ισχυρισμούς της «Σάντη», αναδεικνύεται ξανά ένα βαθύτερο και πιο ανησυχητικό φαινόμενο, που δεν είναι άλλη από την σταδιακή απονομιμοποίηση των θεσμών στα μάτια των πολιτών. Όταν οι πολίτες ακούνε κατηγορίες για διαφθορά, διαπλοκή ή κατάχρηση εξουσίας, η πρώτη τους αντίδραση δεν είναι πλέον η αναζήτηση επιβεβαίωσης μέσω των επίσημων μηχανισμών. Αντιθέτως, συχνά υιοθετούν μια σχεδόν ενστικτώδη δυσπιστία απέναντι σε οτιδήποτε προέρχεται από το «σύστημα». Σε αυτό το πλαίσιο, καθίσταται σχεδόν «λογικό» να δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα σε εκείνον που εμφανίζεται ως αποκαλυπτικός μάρτυρας ή καταγγέλλων, παρά σε εκείνους που εκπροσωπούν τους θεσμούς. Το φαινόμενο αυτό είναι το αποτέλεσμα σκανδάλων που δεν τιμωρήθηκαν επαρκώς, ερευνών που δεν έπεισαν, αποφάσεων που φάνηκαν πολιτικά καθοδηγούμενες. Όταν η λογοδοσία εκλαμβάνεται ως επιλεκτική και η δικαιοσύνη ως αργή ή ανεπαρκής, τότε η εμπιστοσύνη διαβρώνεται. Και όταν η εμπιστοσύνη χαθεί, δύσκολα ανακτάται. Σε τέτοιες συνθήκες, η αφήγηση του «αντισυστημικού» αποκτά ισχυρή απήχηση. Ο καταγγέλλων, είτε διαθέτει αδιάσειστα στοιχεία είτε όχι, γίνεται φορέας μιας ελπίδας ότι κάποιος «τα λέει έξω από τα δόντια». Η αλήθεια, ωστόσο, δεν ταυτίζεται πάντα με τη φαινομενική ειλικρίνεια. Συνεπώς, ο κίνδυνος είναι, από τη μια, να απορρίπτονται συλλήβδην οι θεσμοί και από την άλλη, να υιοθετούνται άκριτα ισχυρισμοί που δεν έχουν ελεγχθεί επαρκώς. Η κοινωνία, επομένως, βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία, δεν μπορεί να αγνοεί ή να φιμώνει καταγγελίες που ενδέχεται να αποκαλύπτουν πραγματικές παθογένειες. Από την άλλη, δεν μπορεί να λειτουργεί αποκλειστικά με όρους καχυποψίας, υποκαθιστώντας τη θεσμική διαδικασία με τη «λαϊκή ετυμηγορία» των εντυπώσεων. Η διέξοδος δεν βρίσκεται στην τυφλή εμπιστοσύνη ούτε προς τους θεσμούς ούτε προς όσους καταγγέλλουν, αλλά στην ενίσχυση της διαφάνειας και της αξιοπιστίας. Οι θεσμοί οφείλουν να λειτουργούν με τρόπο που να πείθει, όχι απλώς να επιβάλλεται. Χρειάζονται ταχύτητα, ανεξαρτησία και σαφήνεια στις αποφάσεις τους. Κάθε σκιά αμφιβολίας που παραμένει, γίνεται έδαφος πάνω στο οποίο ανθίζουν οι θεωρίες και οι καταγγελίες. Τελικά, το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι ποιος θα επικρατήσει στη συγκεκριμένη υπόθεση, αλλά αν η κοινωνία θα μπορέσει να επανακτήσει την εμπιστοσύνη της σε διαδικασίες που εγγυώνται την αλήθεια. Διότι χωρίς εμπιστοσύνη στους θεσμούς, κάθε καταγγελία, αληθινή ή ψευδής, αποκτά δυσανάλογη δύναμη. Και τότε, η ίδια η δημοκρατία αρχίζει να λειτουργεί σε ένα καθεστώς διαρκούς αμφισβήτησης.
Go to News Site