جمهوری اسلامی و پایان اسطوره بازدارندگی

در حالی که جمهوری اسلامی سرنگونی یک جنگنده اف‌ــ۱۵ آمریکایی را جشن می‌گرفت، ایالات متحده به‌سرعت این رخداد را به فرصتی برای تبدیل شکست به پیروزی بدل کرد. هرچند از همان آغاز روشن بود که ساقط شدن این جنگنده بر موازنه واقعی قدرت تاثیری ندارد و صرفا می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای فضاسازی رسانه‌ای و تقویت روایت رژیم ایران از توانمندی‌هایش به کار گرفته شود، رویداد بزرگ‌تر با عملیاتی که نیروهای آمریکایی در عمق خاک ایران انجام دادند، رقم خورد. نیروهای آمریکایی با اجرای یک عملیات ویژه که نزدیک به ۴۰ ساعت به طول انجامید، توانستند خدمه جنگنده را نجات دهند. آن هم در شرایطی که هیچ نشانی از حضور موثر نیروهای رژیم ایران دیده نمی‌شد. واقعیتی که ضعف و ناتوانی این رژیم را به‌وضوح نشان می‌دهد. عملیات نجاتی که نیروهای ویژه آمریکایی در عمق خاک ایران‌ــ خاکی که تهران همواره آن را خط قرمز و غیرقابل تعرض می‌دانست‌ــ انجام دادند، ماهیت واقعی قدرت جمهوری اسلامی را برملا کرد. این ماجرا تنها به نجات دو خلبان محدود نمی‌شود. بلکه پیامی روشن است مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی قدرتی پوشالی و توخالی است و آنچه همواره دسترسی‌ناپذیر جلوه داده می‌شد، اکنون عملا در دسترس است. این رویداد واقعیت ادعاها و بزرگ‌نمایی‌های جمهوری اسلامی را درباره توان نظامی‌اش برملا کرد و روشن شد که قدرت واقعی این رژیم نه در تجهیزات نظامی پیشرفته یا ارتش رسمی، بلکه در گروه‌های شبه‌نظامی نهفته است که برای دفاع از خود و حفظ نفوذش در منطقه، ایجاد و سازماندهی کرده است. Read More This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field) از سال ۱۹۸۲ که رژیم جمهوری اسلامی بیش از دو هزار و ۵۰۰ نفر از نیروهای سپاه پاسداران را به‌منظور آموزش، تجهیز و سازماندهی اعضای حزب‌الله به لبنان فرستاد، هدف کاملا روشن و مشخص بود: ایجاد بازوی مسلح وفادار به رژیم ایران در منطقه. این گروه نه‌تنها تحت فرمان مستقیم تهران عمل می‌کند، بلکه به‌عنوان خط مقدم دفاع از جمهوری اسلامی و نیروی بازدارنده برای جلوگیری از گسترش دامنه تهدید به داخل ایران محسوب می‌شود. در عین حال، تهران با انکار وابستگی این گروه، توانست جایگاهش را در عرصه بین‌المللی حفظ کند. سپس گروه‌های نیابتی دیگری از جمله، حشدالشعبی در عراق، شبه‌نظامیان حوثی در یمن و گروه‌های مسلح دیگری در سوریه و غزه شکل گرفتند که هر یک بخشی از راهبرد گسترش نفوذ جمهوری اسلامی در منطقه بودند. هرچند گروه‌های یادشده به‌طور مستقیم زیر پرچم جمهوری اسلامی ظاهر نمی‌شوند و وجود آن‌ها را نمی‌توان «اِشغال» نامید، همگی از یک مرکز واحد در تهران فرمان می‌گیرند. این راهبرد صرفا ابزاری برای گسترش نفوذ نبود، بلکه به‌عنوان یک سازوکار بازدارندگی چندلایه عمل می‌کرد. تا زمانی که حزب‌الله با ده‌ها هزار موشک در مرزهای شمالی اسرائیل مستقر بود، حوثی‌های یمن امنیت کشتی‌رانی در دریای سرخ را تهدید می‌کردند و نیروهای حشدالشعبی در عراق اطراف پایگاه‌های آمریکا حضور داشتند، جمهوری اسلامی از طریق این بازوها از نوعی بازدارندگی غیرمستقیم برخوردار بود. اما امروز، با تضعیف توان نظامی حزب‌الله در لبنان، افزایش فشار بر حوثی‌ها در یمن، وارد آمدن خسارات سنگین به نیروهای حشدالشعبی در عراق و تحولات سیاسی در سوریه، روشن شده که تضعیف این شبه‌نظامیان نه‌تنها موقعیت جمهوری اسلامی را متزلزل کرده، بلکه ادعای قدرت آن را نیز به چالش کشیده است. این واقعیت نشان می‌دهد تصویری که همواره از قدرت رژیم ارائه می‌شد، بیش از آنکه واقعی باشد، ساخته و پرداخته تبلیغات بوده است. جمهوری اسلامی در خلوت خود، به حقیقتی آگاه بود که هرگز علنا به آن اذعان نمی‌کرد: ضعفی نهفته در درون و ناتوانی در رویارویی مستقیم با یک تقابل نظامی. تکیه‌گاه اصلی این رژیم نه قدرتی ریشه‌دار، بلکه شبکه‌ای از شبه‌نظامیان نیابتی بود که امروز نشانه‌های فرسایش و افول آن‌ها آشکار شده است. تهران به‌خوبی می‌دانست که این نیروها صرفا ابزار نیستند، بلکه ستون‌های اصلی بنای قدرتش را شکل می‌دهند و با فروپاشی این ستون‌ها از واقعیتی که سال‌ها در پس هیاهوی تبلیغات پنهان مانده بود، پرده برداشته می‌شود. بارزترین گواه این واقعیت میزان حملاتی است که جنگنده‌های آمریکایی و اسرائیلی انجام دادند و همچنین عملیات ویژه زمینی موفق آمریکا برای نجات خلبانانش از داخل خاک ایران. این رخدادها نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی که سال‌ها درباره توانانمندی‌های نظامی خود اغراق و گزافه‌گویی می‌کرد، در حقیقت تهدیدی مستقیم برای کشورهای حوزه خلیج فارس و عاملی بی‌ثبات‌کننده برای منطقه و جهان است. تلاش برای بستن تنگه هرمز و باج‌خواهی از کشتی‌های تجاری هم نشانه‌ای دیگری از درماندگی جمهوری اسلامی و آشکار شدن واقعیات درونی آن برای جهانیان است. تحولی دیگر که این واقعیت را برجسته‌تر می‌کند، پذیرش آتش‌بس دو هفته‌ای از سوی تهران است. آن هم در حالی که مقام‌های جمهوری اسلامی تا همین اواخر هرگونه آتش‌بس موقت را قاطعانه رد می‌کردند. با این حال، فشار و تهدید نظامی واشنگتن آنان را ناگزیر به عقب‌نشینی و پذیرش این آتش‌بس کرد؛ چرخشی که نشان می‌دهد این رژیم عملا به پایان خط رسیده است. جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی آتش‌بس بستن تنگه هرمز تهدید منطقه‌ای گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی نجات خلبانان آمریکایی از داخل خاک ایران شکاف عمیق میان ادعای قدرت و واقعیت توان نظامی جمهوری اسلامی را برای همگان آشکار کرد بدیع یونس چهارشنبه, آوریل 8, 2026 - 07:15

جنگجویان حزب‌الله لبنان‌ــ Photo: AFP

دیدگاه related nodes: ایران: از استحاله تا فروپاشی آخرین فصل جمهوری اسلامی؛ فرجام روایتی فاجعه‌بار در تاریخ معاصر ایران حزب‌الله؛ خط مقدم دفاع از رژیم جمهوری اسلامی ایران Type: news SEO Title: جمهوری اسلامی و پایان اسطوره بازدارندگی Inner related node: ایران: از استحاله تا فروپاشی آخرین فصل جمهوری اسلامی؛ فرجام روایتی فاجعه‌بار در تاریخ معاصر ایران حزب‌الله؛ خط مقدم دفاع از رژیم جمهوری اسلامی ایران copyright:

Go to News Site