Kajgana
Кој е Виктор Орбан? Целосно ја обликуваше Унгарија, а сега се соочува со својот најголем предизвик Филип Здравески 09.04.2026 / 09:21 Свет Дојде на власт во 1998 година како најмлад премиер во Европа и оттогаш целосно ја преобликува унгарската политика. Ниеден актуелен лидер во Европската Унија не е на власт толку долго како Виктор Орбан. Сепак, по 16 години, тој се соочува со својот најсилен предизвик досега. Пред изборите на 12 април, повеќето анкети покажуваат дека заостанува зад поранешниот партиски инсајдер Петер Маѓар. Во 2010 година, Орбан ја трансформираше Унгарија во она што Европскиот парламент го опиша како „хибриден режим на изборна автократија“. Самиот Орбан се чини дека не е сигурен како да го опише сопствениот модел на владеење. Има користено термини како „нелиберална демократија“ и „христијанска слобода“. Неговите сојузници во американското движење MAGA го нарекуваат тоа „национален конзерватизам“. Орбан постојано се судираше со своите колеги од Европската Унија околу војната во Украина, блокирајќи ги клучните финансиски ресурси за Киев. Сепак, има моќни меѓународни сојузници. Обично се смета за најсилен партнер на Владимир Путин во ЕУ, а е поддржан од американскиот претседател Доналд Трамп во неговата кандидатура за петти последователен мандат. Неговите најблиски сојузници во ЕУ доаѓаат од редовите на радикалите и крајната десница. Судирот со Брисел продолжува да собира политички поени, но Орбан се чини дека е сè поизолиран меѓу лидерите на ЕУ кои се стремат кон единствен одговор на војната во Украина, пренесува BBC. Министерот за надворешни работи, Петер Сијарто, неодамна призна дека споделил детали од состаноците на ЕУ со својот руски колега Сергеј Лавров, но ги нарече тие разговори „секојдневна дипломатија“. „Орбан и неговиот министер за надворешни работи ја напуштија Европа одамна“, остро забележа полскиот премиер Доналд Туск. Од антисоветски борец до голем сојузник на Путин Харизмата на Орбан несомнено беше клучен фактор во неговиот успех, но анкетите покажуваат дека многу поддржувачи се уморни од него и од обвинувањата за корупција што ја следат неговата партија. Изгледаше потресен кога беше исвиркан за време на говорот во март во северозападниот град Ѓер. Тоа беше многу различен Орбан од човекот чиј поранешен фудбалски тренер ја фалеше неговата способност да „размислува во од“. Некогаш беше лидер кој знаеше да ги засука ракавите и им се придружи на пожарникарите и волонтерите во поставувањето вреќи со песок кога токсична црвена кал од рудник за боксит поплави една долина во 2010 година и им се закануваше на бреговите на Дунав. Орбан (62) прв пат го привлече вниманието кон себе кон крајот на 80-тите како студент по право во Будимпешта, во времето на распадот на Советскиот Сојуз, кога го основа политичкото движење Fidesz (Фидес), или Алијанса на млади демократи (Fiatal Demokraták Szövetsége). „Ако веруваме во сопствената сила, можеме да ја завршиме комунистичката диктатура“, рече тој во 1989 година пред околу 250.000 Унгарци за време на смелиот седумминутен говор на Плоштадот на хероите, каде што луѓето се собраа на погребот на Имре Наѓ, водачот на неуспешното востание од 1956 година. Remote video URL Осврнувајќи се на тие зборови десет години подоцна, рече дека „ја изразил тивката желба на сите сограѓани за слободни избори и независна и демократска Унгарија“. Демократијата, која го замени авторитарниот советски систем, значително се промени под водство на Орбан, кој, според новинарот Пол Лендвај, се претвори „од еден од најперспективните бранители на унгарската демократија во нејзин главен уништувач“. Професорот Андраш Бозоки, поранешен министер за култура, ја опишува Унгарија од 2010 година како „некогаш единствена консолидирана либерална демократија во ЕУ која потоа достигнала ниво на недемократски систем“. Ја предизвика Комунистичката партија Виктор Орбан е роден во 1963 година како најстар од три сина. Неговиот татко бил земјоделски инженер и член на Комунистичката партија, а неговата мајка била наставничка за деца со посебни потреби. Семејството немало вода за пиење во селото Фелчут, каде што сè уште поседуваат куќа. Во едно интервју од 1989 година, се сетил дека неговиот татко го тепал двапати годишно, опишувајќи го како насилен човек. „Кога ме тепаше, викаше. Сето тоа го паметам како лошо искуство“, рече еднаш политичарот. Ништо во неговото детство не укажуваше дека еден ден ќе го предизвика комунистичкиот режим. Посетувал средно училиште и бил член на Комунистичката младинска лига. Неговата главна страст била фудбалот, играл за локален клуб и сè уште се смета за голем обожавател на спортот. Во 2014 година го отвори контроверзниот стадион „Панчо Арена“ во Фелчут, каде игра клубот Пушкаш Академија. Иако го носи името на најславниот унгарски фудбалер Ференц Пушкаш, не е поврзан со него. Орбан директно не е основач на клубот, но е проект тесно поврзан со него. Од основањето во 2007 клубот има добиено мсивна државна помош, со над 370 милиони евра насочени во неговото работење преку субвенции, даночни шеми и јавни спонзорства. И покрај малата посетеност и ограничената традиција, се гордее со елитни објекти како што е „Панчо Арената“ и силен младински систем, што ја одразува визијата на Орбан за користење на фудбалот како алатка за испраќање политички пораки. Денес игра во најдобрата унгарска лига каде лани заврши на третото место. „Панчо Арена“ Пред да оди на универзитет, служел во војската, каде што, како што тврди, одбил понуда од тајните служби да стане доушник. На 23-годишна возраст се оженил со студентката Аника Леваи, со која има пет деца. По говорот во 1989 година, кратко студирал политичка филозофија на Оксфорд, со стипендија од милијардерот Џорџ Сорос, против кого подоцна ќе биде жестоко критичен и ќе води бројни кампањи. Набрзо ги напуштил студиите за да учествува на изборите во 1990 година, кога Fidesz освоил 22 пратенички места. Во 90-тите го промени својот политички правец. Според политикологот Золтан Лакнер, сфатил дека за политички успех мора да го напушти либерализмот и да ја претвори партијата во националистичка, антилиберална сила. Лидер на Fidesz Стана лидер на Fidesz во 1993 година и веќе во средината на 90-тите ја насочи партијата кон централно-десниот дел. Потоа Fidesz ја пополни празнината што ја оставија ослабените конзервативци. Петер Рона, економист и поранешен претседателски кандидат, се присети дека на почетокот на 90-тите, Орбан изјавил дека сака да основа „модерна конзервативна партија“. Рона го предупредил дека многумина пред него кои се обиделе брзо го напуштиле овој „модерен“ додаток, на што идниот премиер одговорил: „Така нека биде“. Дојде на власт во 1998 година како најмлад премиер во Европа, а во 1999 година ја внесе Унгарија во НАТО. По два изборни пораза во 2002 и 2006 година, научи од нив и се врати на власт во 2010 година за време на глобалната економска криза, и оттогаш нема изгубено избори. Орбан и Зеленски Во меѓувреме ја трансформираше Унгарија преку серија законодавни и уставни реформи, освојувајќи четири последователни двотретински мнозинства во парламентот. Донесени се повеќе од 40 „кардинални закони“, со кои се преобликуваа институциите, економијата, изборниот систем и медиумите. Економијата е стабилизирана, јавните финансии се зајакнати, а приливот на средства од ЕУ е зголемен. Сепак, скапите државни проекти им беа доверени на најблискиот круг на Орбан, вклучувајќи ги пријателите од детството и неговиот зет. Fidesz и неговите сојузници постепено ја презедоа контролата врз медиумите во Унгарија. Во 2018 година, повеќето провладини медиуми беа преземени од фондацијата Kesma. Организацијата Transparency International со години ја етикетира Унгарија како најкорумпирана земја во ЕУ. Во 2018 и 2025 година Европскиот парламент предупреди за континуираните закани за владеењето на правото, што доведе до замрзнување на милијарди евра од фондовите на ЕУ. Конфликт со Брисел Во последниве години Орбан влезе во конфликт и со Европската Унија, вклучително и блокирањето на 90 милијарди евра помош за Украина. Неговиот поранешен сојузник Шандор Чинталан ја спомена неговата „постојана потреба за радикализација“. Украина стана централна тема на неговата кампања, додека претходно фокусот беше ставен на Сорос и мигрантите. Орбан ги обвини организациите на Сорос дека се обидуваат да влијаат врз унгарската политика од странство, а кампањата против него предизвика обвинувања за антисемитизам. Универзитетот основан од Сорос беше принуден да ги пресели повеќето од своите активности во Виена во 2019 година. За време на мигрантската криза во 2015 година, Орбан ја поврза нелегалната миграција со тероризмот и изгради ограда на границата со Србија. Исто така, воведе закони што ги криминализираат мигрантите и оние што им помагаат. Пред изборите на 12 април, Украина е во фокусот на неговата кампања, бидејќи го обвини лидерот Володимир Зеленски за блокирање на испораките на нафта во Унгарија, а опозицијата дека сака Унгарците да испраќаат пари во Киев. Орбан не изгубил избори од 2006 година. И покрај поддршката од Владимир Путин и Доналд Трамп, тој сега се соочува со најголемиот предизвик во неговата политичка кариера. Виктор Орбан Унгарија Автор/Извор Ф.З. Прикажи во метро On
Go to News Site