Sigmalive
Από μια σπάνια καταγραφή του “Νέου Κυπριακού Φύλακα” για την πρωτοφανή κακοκαιρία που έπληξε την Αιγιαλούσα, μέχρι τη ζωντανή προφορική μνήμη των συγχωριανών, ένα μικρό δημοσίευμα του 1936 φωτίζει μια δραματική στιγμή από τη ζωή του τόπου. Υπάρχουν δημοσιεύματα που, ενώ καταγράφουν ένα φαινομενικά μικρό περιστατικό της καθημερινότητας, καταλήγουν να διασώζουν κάτι πολύ μεγαλύτερο: την ίδια την ανθρώπινη εμπειρία ενός τόπου. Ένα τέτοιο τεκμήριο είναι και η είδηση που δημοσιεύθηκε στον στον τοτε «Νέο» Κυπριακό Φύλακα της Πέμπτης, 9 Απριλίου 1936, με τίτλο «Θύελλα εις Αιγιαλούσαν, Κατέπεσε κεραυνός». Μέσα σε λίγες μόνο γραμμές, η παλιά εφημερίδα μάς παραδίδει μια δραματική στιγμή από τη ζωή της Γιαλούσας, όταν η φύση δοκίμασε απότομα και βίαια τον τόπο και τους ανθρώπους του. Σύμφωνα με την ανταπόκριση από τη Βαρώσια, κατά τις πρωινές ώρες της ημέρας εκείνης, από τις τέσσερις περίπου μέχρι τις έξι το πρωί, στην Αιγιαλούσα σημειώθηκε πρωτοφανής θύελλα, συνοδευόμενη από ραγδαίες βροχές, ανέμους, αστραπές και βροντές. Μέσα σε αυτή την αγριότητα της κακοκαιρίας, κεραυνός έπεσε πάνω στην οικία του δασκάλου της κωμόπολης, του κ. Λουΐζου Λουΐζη, τη στιγμή που εκείνος βρισκόταν μαζί με την οικογένειά του στο ανώγειο δωμάτιο του σπιτιού. Η περιγραφή της εφημερίδας είναι λιτή, αλλά ακριβώς γι’ αυτό συγκλονιστική. Ο κεραυνός διαπέρασε τη στέγη του κοιτώνα, περνώντας κοντά από την κλίνη, χωρίς ευτυχώς να προκαλέσει τραυματισμό. Οι ζημιές, όμως, δεν ήταν αμελητέες. Υπολογίζονταν τότε σε δέκα έως δεκαπέντε λίρες, ποσό σημαντικό για την εποχή, ενώ πρόσθετες καταστροφές προκλήθηκαν και στη γεωργία εξαιτίας των έντονων βροχών. Θα μπορούσε κανείς να δει αυτό το δημοσίευμα απλώς ως μια παλιά είδηση για μια κακοκαιρία. Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Είναι μια ψηφίδα της ζωντανής ιστορίας της Γιαλούσας. Είναι ένα στιγμιότυπο που μας επιτρέπει να πλησιάσουμε τον τόπο όχι μέσα από αφηρημένες χρονολογίες και γενικές ιστορικές αφηγήσεις, αλλά μέσα από την άμεση εμπειρία των ανθρώπων του: τον φόβο μιας οικογένειας μέσα στη νύχτα, την απειλή πάνω από μια στέγη, τις ζημιές στα χωράφια, την αίσθηση ότι η φύση μπορούσε από τη μια στιγμή στην άλλη να ανατρέψει την καθημερινότητα. Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο συγκινητικό στοιχείο τέτοιων παλαιών άρθρων: μας δίνουν την ευκαιρία να δούμε σχεδόν τοις ιδίοις όμμασι μια ιστορία που δεν έμεινε μόνο τυπωμένη σε μια εφημερίδα, αλλά πέρασε από τους παππούδες και τις γιαγιάδες στους γονείς μας, και από εκεί σε εμάς. Είναι εκείνες οι ιστορίες που επέζησαν όχι μόνο στο χαρτί, αλλά και στην προφορική μνήμη του χωριού. Ιστορίες που αναπαράγονταν κάθε φορά που βρισκόμασταν με συγχωριανούς και ακούγαμε λχ κάποιον να λέει: «Μου έλεγε ο προπάππους μου, ο Κυριάκος Στακουνής του Καραχαμπή, που κι εκείνος ήταν δάσκαλος, πως κάποτε στη Γιαλούσα έπιασε τέτοια φοβερή κακοκαιρία, που ο κεραυνός διαπέρασε τη στέγη του κοιτώνα του σπιτιού του δασκάλου, περνώντας κοντά από την κλίνη, χωρίς ευτυχώς να τραυματίσει κανέναν». Έτσι ακριβώς λειτουργεί η συλλογική μνήμη: δεν διατηρεί μόνο το γεγονός, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το γεγονός έγινε αφήγηση, οικογενειακό βίωμα και κοινό κτήμα ενός τόπου. Αυτή είναι και η μεγάλη αξία του παλαιού Τύπου. Δεν μας κληροδοτεί μόνο τα μεγάλα πολιτικά ή εθνικά γεγονότα. Μας παραδίδει και την υφή της καθημερινής ζωής. Μας επιτρέπει να ακούσουμε ξανά τους κραδασμούς μιας άλλης εποχής, να δούμε πώς ένας τόπος βίωνε το απρόβλεπτο, την αγωνία, την απώλεια, αλλά και την επιβίωση. Η ιστορία δεν είναι μόνο οι αποφάσεις των ισχυρών ή οι ημερομηνίες των πολέμων. Είναι και το πώς ένα χωριό ξυπνά μέσα στη θύελλα και μετρά τις ζημιές του όταν κοπάσει η βροχή. Για τη Γιαλούσα, τέτοιες αναφορές έχουν διπλή σημασία. Από τη μια, αποτελούν τεκμήρια της ιστορικής συνέχειας του τόπου. Από την άλλη, λειτουργούν ως πράξεις μνήμης. Διότι κάθε τέτοιο δημοσίευμα αποδεικνύει πως ο τόπος αυτός υπήρξε πάντοτε ζωντανός, με δικούς του ρυθμούς, πρόσωπα, δοκιμασίες και ιστορίες που άξιζαν να καταγραφούν. Και όσο μικρό κι αν φαίνεται ένα τέτοιο περιστατικό μπροστά στα μεγάλα γεγονότα της ιστορίας, είναι ακριβώς αυτές οι στιγμές που σώζουν την αλήθεια της καθημερινής ζωής. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, η είδηση εκείνη εξακολουθεί να έχει αξία όχι μόνο επειδή καταγράφει μια θεομηνία, αλλά επειδή μας υπενθυμίζει κάτι βαθύτερο: ότι η μνήμη ενός τόπου δεν αποτελείται μόνο από όσα θεωρήθηκαν ιστορικά «μεγάλα», αλλά και από όσα έζησαν οι απλοί άνθρωποί του μέσα στα σπίτια, στα χωράφια, στις αυλές και στους δρόμους του. Εκεί βρίσκεται η πραγματική ιστορία της Γιαλούσας. Στα βιώματα που πέρασαν, καταγράφηκαν, ειπώθηκαν ξανά και διασώθηκαν. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο σημαντικό: ότι μέσα από ένα μικρό μονόστηλο μιας εφημερίδας του 1936, η Γιαλούσα δεν εμφανίζεται ως απλό γεωγραφικό σημείο, αλλά ως κοινότητα ζωντανή, ευάλωτη, ανθρώπινη και ιστορικά παρούσα. Ως τόπος που δοκιμάστηκε, άντεξε και έμεινε στη μνήμη. Του Κρίστοφερ Πιτσιλλίδη Ιστοριοδίφη της Συλλογικής Μνήμης του Εφημεριδικού Τύπου
Go to News Site