شرق
ما تاریخ را میخوانیم، اما خواندن تاریخ با زندگیکردن تاریخ دو مقوله جدا از هم هستند. اکنون ما بهعنوان یکی از ساکنان فلات ایران احتمالا میتوانیم تجربه زیسته و احساسات بسیار متناقض میلیونها ایرانی در طول تاریخ ساکن این فلات از زمان حمله اسکندر، حمله اعراب، مغولها، روسها، متفقین و... را درک کنیم. ما تاریخ را میخوانیم، اما خواندن تاریخ با زندگیکردن تاریخ دو مقوله جدا از هم هستند. اکنون ما بهعنوان یکی از ساکنان فلات ایران احتمالا میتوانیم تجربه زیسته و احساسات بسیار متناقض میلیونها ایرانی در طول تاریخ ساکن این فلات از زمان حمله اسکندر، حمله اعراب، مغولها، روسها، متفقین و... را درک کنیم. گفته میشود در دوران باستان، مواجهه یونانیها با ایرانیان و جنگهای بین ایران و یونان بود که به شکلگیری هویت یونانی منجر شد. اما کمتر به این نکته پرداخته میشود که هویت یونانی که در مواجهه با ایران برای یونانیها ایجاد شد، در نهایت خروجی آن نه الزاما سیطره فرهنگ دولت-شهری یونانی، بلکه در نهایت یونانیمآبی از نوع میلیتاریستی فالانژهای مقدونی و بعد جایگزینی آن با لژیون رومی در قرنهای بعدی بود. هویت یونانی که ما در تاریخ از آن صحبت میکنیم، در واقع هویتی است که جهان غرب برای خود تعریف کرده. وقتی این هویت با ما بهعنوان شرقِ نوعی مواجه میشود، جنس و نوعش متفاوت است و در نهایت به رویکردی تهاجمی-امپریالیستی تبدیل میشود و در عصر اکتشافات به استعمار میانجامد. مواجهه ما بهعنوان شرق با جهان غرب، تاریخی، حقیقی و بیشتر از نوع تقابل است. اما هویت ما بهعنوان یک انسان شرقی ساکن فلات ایران، در طول تاریخ چطور تعریف شده؟ آیا مگر نه این است که درست مثل یونان و غرب، هویت ما هم براساس این مواجهه با دیگری ساخته شده است؟ مگر نه این است که حتی ایرانیبودن در جهان امروز در رویارویی با انیرانیها تعریف میشود؟ اکنون ما و نسل ما، در حال زیستن دوباره تاریخ هستیم. اگرچه انتخابی برای حضور در این لحظه نداشتهایم، ولی شاید نسل ما و نسلهای بعد ما بعد از این دوره حق انتخاب بنیادینی داشته باشند، برای اینکه هویت خود و آینده خود را انتخاب کنند که آیا مانند انتخابهای قبلیمان بهعنوان یک ایرانی کماکان هویتمان را مثل قبل در این مواجهه خواهیم دید یا بنیانهای هویتمان برای اولین بار در تاریخ تغییر خواهد کرد. در این روزهای دشوار، خواندن تاریخ درمان رنجهای ایرانیبودن ما نیست، اما التیامی است برای رنج زیستن در تاریخ و امید به اینکه دوام ما قطعی است. ما ایرانیها همیشه پایمان روی زمینی که بودیم، محکم و راسخ بوده و مِنبعد هم روی خاک همین سرزمین با هر شرایطی خواهیم زیست.
Go to News Site