شرق
امنیت غذایی در دهههای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای نظام بینالملل تبدیل شده است. مجموعهای از عوامل ازجمله تغییرات اقلیمی، بیثباتی اقتصادی، اختلال در زنجیرههای تأمین و منازعات ژئوپلیتیک، سیستم جهانی غذا را بهشدت آسیبپذیر کردهاند. امنیت غذایی در دهههای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای نظام بینالملل تبدیل شده است. مجموعهای از عوامل ازجمله تغییرات اقلیمی، بیثباتی اقتصادی، اختلال در زنجیرههای تأمین و منازعات ژئوپلیتیک، سیستم جهانی غذا را بهشدت آسیبپذیر کردهاند. در چنین شرایطی، تشدید تنشها و درگیریهای نظامی در خاورمیانه -بهویژه تجاوزات و حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران- ابعاد جدیدی به بحران امنیت غذایی افزوده است. محدودیت تردد در تنگه هرمز جدیدترین و شاید غیرمترقبهترین رویداد ژئوپلیتیک جنگ اخیر است که نهتنها ثبات منطقهای را به خطر انداخته، بلکه با تأثیرگذاری بر بازار انرژی، تجارت جهانی و حملونقل بینالمللی، زمینهساز شکلگیری موج جدیدی از ناامنی غذایی در سطح جهانی شده است. به گفته بسیاری از کارشناسان بینالمللی تأثیر تعیینکننده تنگه هرمز بر مبادلات بینالمللی انرژی و زنجیره تأمین غذا به پدیده «قوی سیاه»1 تعبیر شده است. سیستم جهانی غذا بهشدت به ثبات ژئوپلیتیک وابسته است. بسیاری از نهادههای حیاتی کشاورزی مانند سوخت، کودهای شیمیایی و حملونقل دریایی و زمینی به شبکهای پیچیده از بازارهای جهانی وابستهاند. هنگامی که درگیریهای نظامی در مناطق حساس ژئوپلیتیک رخ میدهد، این شبکهها دچار اختلال گسترده و سیستماتیک میشوند. حوادث مختلفی در سه دهه گذشته در منطقه خلیج فارس روی داده که هرکدام به نوعی بر امنیت غذایی تأثیر گذاشته است. بحران مالی ۲۰۰۸ و تحریم قطر در سال ۲۰۱۶ و سپس بحران کووید 19 بخشی از سلسله حوادث سه دهه اخیر بوده است. اما تجاوز نظامی اخیر از سوی آمریکا و اسرائیل به ایران و تنشهای ناشی از بستهشدن تنگه هرمز پدیدهای است که هیچکدام از تحلیلگران سیاسی-امنیتی دامنه و عمق تأثیر آن را پیشبینی نمیکردند. محدودیتهای اعمالشده در تردد کشتیها از تنگه هرمز تنها در 40 روز باعث افزایش نگرانیهای شدید درباره امنیت مسیرهای انرژی و هزینه حملونقل دریایی در میانمدت و بلندمدت شده است. افزایش قیمت انرژی از یک سو مستقیم هزینه تولید مواد غذایی را بالا میبرد، زیرا کشاورزی مدرن بهشدت به سوخت، برق و کودهای شیمیایی وابسته است. از سوی دیگر اختلال در حملونقل محصولات کشاورزی در سیستم دسترسی و بر قیمت مواد غذایی تأثیر مستقیم گذاشته و سطح دسترسی مصرفکنندگان به غذا و امنیت غذایی را بهشدت کاهش میدهد. شدت و مدت این تأثیرگذاری به توان اقتصادی و تابآوری کشورها بستگی دارد. شوک افزایش قیمت انرژی هماکنون دامان کشاورزان بسیاری از کشورهای جنوب شرقی آسیا و کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین را گرفته است. کشورهای ثروتمند جهان نیز از این سکته بهوجودآمده در روند دسترسی به نهادههای اولیه کشاورزی بهویژه کود شیمیایی مصون نماندهاند. اما تأثیر بلندمدت این امر بر افزایش قیمت مواد غذایی، جهانی و عامشمول است.
Go to News Site