Fréttastofa RÚV
Unnar Geir Unnarsson, safnstjóri Borgarbókasafns Úlfarsárdals, lærði mikilvæga lexíu í leiklistarnámi sínu í Englandi. Hann bætti upp fyrir óöryggi sitt með hroka og þegar hann leikstýrði félögum sínum var það með ógnarstjórn. Hann kom heim breyttur maður. Eiginmaður hans er frá Lettlandi þar sem fordómar gegn samkynhneigð eru miklir og þurfa þeir að vera varir um sig. Unnar segist þakklátur fyrir alla þá sem tóku slaginn fyrir samkynhneigða hér á Íslandi svo hann geti lifað því lífi sem hann gerir í dag. Sigurlaug Margrét Jónasdóttir ræddi við Unnar í Segðu mér á Rás 1. Fer reglulega í sálarkreppur Unnar minnist þess að alast upp á Egilsstöðum og hvernig bókasafnið hafi verið eins og ævintýraland þegar hann hafi farið þangað með móður sinni. Aldrei nokkurn tímann dreymdi hann þó um að vinna á bókasafni. Það er því tilviljun að Unnar starfi sem safnstjóri í dag, lífsbraut hans sé langt frá því að vera bein. „Ég er í einhverju endalausu sikksakki, fer í sálarkreppur þar sem ég held að ég sé búinn að klúðra lífi mínu og hafi ekkert gert.“ Unnar var mjög feiminn sem barn en segir leiklistina hafa gefið sér mikið sjálfstraust þegar hann fór að leika með Leikfélagi Fljótsdalshéraðs. Hann varð því staðráðinn í að verða leikari og fór í prufur fyrir Leiklistarskólann en komst ekki inn. Þá ákvað hann að læra söng á meðan hann beið eftir að þreyta prófið aftur. „Svo var ég bara í söngnáminu í fimm ár og var ekkert að sækja um neinn leiklistarskóla því nú ætlaði ég að verða óperusöngvari,“ segir Unnar og hlær. Þegar hann var að klára námið var hann hvattur til að sækja um framhaldsnám erlendis en þá áttaði hann sig á því að honum þótti starf óperusöngvarans lítið spennandi. Þarna var Unnar orðinn 28 ára og hélt að hann væri orðinn allt of gamall til að eltast við leiklistardrauminn. „Mér fannst ég vera búinn að missa af tækifærinu, þetta væri bara búið. Ég er ofboðslega svartsýnn maður.“ Hann hélt að hann yrði þá bara að verða leikstjóri, það væri eitthvað sem fullorðið fólk gerði. Ert í vandræðum þegar einhver segir: „Þetta er ekki sértrúarsöfnuður“ Hann sá auglýsingu um breskan leiklistarskóla sem hét þá The School of the Science of Acting, fór í prufur og komst inn þrátt fyrir að vera sannfærður um að hann væri of gamall til að komast inn. „Það fyrsta sem þau segja við okkur er: Margir halda það og segja það en það er ekki rétt, þetta er ekki sértrúarsöfnuður.“ „Þegar einhver segir þetta þá er það fyrsta sem þú hugsar: „Þetta er sértrúarsöfnuður, ég er kominn í vandræði.““ Þarna var hann búinn að taka námslán og fluttur til Englands. Námið byggði á kenningum Sam Kogan og snerist um að kenna leiklist sem vísindagrein og aðferðir sem hægt væri að sannreyna og ættu að virka í hvert skipti. Stundum virkaði námið eins og sértrúarsöfnuður þar sem leikarinn átti að vera með ákveðna mynd í höfðinu sem áhorfandinn átti að geta skynjað og þar með trúað framkomu hans. Þessar myndir voru festar í höfuðið með því sem þau kölluðu forritun. Eins og að fá hnefann í andlitið Unnar var fjögur ár í náminu og tók leikstjórn á lokaári. „Ég er breyttur maður á jákvæðan hátt. Ég þurfti alveg á þessu að halda því til að fela feimnina og óöryggið fyrir öðrum þá varð ég bara ógeðslega hrokafullur og merkilegur með mig, svo var ég bara baktalandi fólk og var ekkert geggjaður.“ „Þegar maður er svolítið bitur út í lífið, hugsar: „Af hverju komast þau inn í leiklistarskólann en ekki ég?“ Þá verður maður ekkert eitthvað æðislegur.“ Einn daginn sagði kennari við Unnar að hann leikstýrði góðum sýningum og fengi góða frammistöðu frá leikurum sínum en enginn vildi vinna með honum aftur út frá því hvernig hann kæmi fram við fólk. „Þetta er bara eins og að fá hnefann í andlitið. Þetta var ógeðslega erfitt en ég fattaði samt hvað hún var að meina.“ Hann áttaði sig þó ekki á því strax. „Fyrst hugsaði ég bara: „Voðalegir vælukjóar eru þetta.“ Ég fór samt að sjá að ég var bara með einhverja ógnarstjórnun en fyrir mér var ég bara að reyna að fá það besta út úr fólki.“ Hann lærði að nálgast lífið upp á nýtt og hugsa um það sem einfalt, ekki auðvelt, fremur en flókið og erfitt. Algjörlega grænn Eftir leiklistarnámið ákvað Unnar að læra menningarstjórn og fór beint í kjölfarið að reka menningarmiðstöðina á Egilsstöðum. Þar var hann í tvö ár áður en hann færði sig yfir á Höfuðborgarstofu, menningarsvið Reykjavíkurborgar. Alltaf hafði hann augastað á Borgarbókasafninu því honum þótti stefnan svo spennandi þar. Hann ákvað að sækja um þegar opnað var nýtt bókasafn í Úlfarsárdal og fékk stöðuna. Hann hafði þó aldrei unnið á bókasafni og segist hafa unnið á gólfinu og lært af öllu starfsfólkinu. Bróðirinn afneitaði honum Eiginmaður Unnars, Arturs Zorģis, er frá Lettlandi þar sem samkynhneigð er almennt ekki viðurkennd. „Það er nefnilega ekkert grín og ég held að við áttum okkur ekki á því hér á Íslandi. Við erum alveg að glíma við fordóma og alls konar vitleysu hér en við erum bara komin svo miklu lengra heldur en austantjaldslöndin.“ Arturs hafi til að mynda ekki séð sér fært að koma opinberlega út úr skápnum í Lettlandi en gerði það gagnvart fjölskyldu sinni. „Mamma hans tók því mjög vel, foreldrar hans voru skilin. Faðir hans tók því í upphafi mjög illa, aðallega af því að hann skildi þetta ekki og vissi ekki hvað það þýddi að vera samkynhneigður. Það var meira bara fáviska heldur en fordómar.“ „En það sorglegasta í þessu er að bróðir hans, sem er ári eldri, afneitar bróður sínum. Þeir hafa ekki talast við síðan.“ Þeir hafi alist upp eins og tvíburar og verið miklir vinir. „Ég hef oft farið til Lettlands, ég hef aldrei hitt þennan mann.“ „Ég get ekki skilið þetta. Maður reynir auðvitað alltaf að setja sig í spor annarra og ég get miklu frekar sett mig í spor föður hans sem síðan kemst yfir þetta og áttar sig því hann elskar son sinn og sér að honum líður vel.“ Unnar segist finna fyrir því í Lettlandi að horft sé á þá þegar þeir séu tveir einir. Þeir haldist ekki í hendur eða sýni nein blíðuhót í almenningi. Hlutirnir séu þó aðeins að breytast því forseti landsins, Edgars Rinkēvičs, er opinberlega samkynhneigður. Þurfum að muna að ekkert er sjálfgefið Unnar segir óbærilegt að hugsa til þess hvernig lífið geti verið fyrir samkynhneigða í löndum þar sem fordómar gagnvart samkynhneigðum eru ríkjandi. Fyrir ekki svo löngu var maður myrtur á götum úti í Lettlandi fyrir það eitt að vera samkynhneigður. „Ég er bara svo þakklátur fyrir allt fólkið á Íslandi sem tók slaginn,“ segir Unnar því hann fær að vera hann sjálfur án vandræða. Hann segir Arturs hafa upplifað mikla sorg þegar bróðir hans hafi afneitað honum en nú hafi þó gróið yfir hjartasárið. „Hann er búinn að koma þessu algjörlega á réttan stað, að bróðirinn eigi þetta. Þetta er hans vandamál. Það er ekkert sem Arturs er að gera sem er rangt.“ „Hann er bara kominn á hlutlausan stað og mér finnst það heldur ekki gott, að eiga bróður sem þér er orðið alveg sama um,“ segir Unnar því það sé algengt á Íslandi að fjölskylduerjur gangi svo langt að fólk talist ekki við en enginn muni hvers vegna ekki. „En á sama tíma er ég svo innilega þakklátur fyrir lífið mitt og þegar ég kom út úr skápnum og alla vini mína og fólkið mitt og að hann búi hjá mér og að við séum á Íslandi og í hjónabandi á Íslandi. Ég er yndislega þakklátur fyrir það. Þá fattar maður líka bara hvað mannréttindi eru brothætt.“ „Við þurfum að vera vör um okkur og muna að ekkert er sjálfgefið. Það virðist vera ofboðslega auðvelt að fara til baka á einhvern mjög skrítinn stað sem maður hélt aldrei að við myndum fara aftur á.“ Þegar Unnar Geir var yngri faldi hann óöryggið með hroka og þurfti að læra mikilvægar lexíur. Hann er þakklátur fyrir líf sitt hér á Íslandi eftir að hafa kynnst hve brothætt mannréttindi geta verið annars staðar í heiminum. Rætt var við Unnar Geir Unnarsson í Segðu mér á Rás 1. Þáttinn má finna í spilaranum hér fyrir ofan.
Go to News Site