ToThemaOnline
Σε κάθε σχολικό διάδρομο, σε κάθε αυλή λυκείου, υπάρχει πάντα εκείνη η μικρή ομάδα μαθητών, που φαίνεται να ξεχωρίζει. Είναι οι «δημοφιλείς»: εκείνοι που όλοι γνωρίζουν, που χαιρετούν τους πάντες, που εκλέγονται εύκολα σε μαθητικά συμβούλια, που μοιάζουν να κινούνται με αυτοπεποίθηση και όλοι θέλουν να τους ακολουθούν στα κοινωνικά δίκτυα. Για δεκαετίες, η κοινή αντίληψη ήθελε αυτούς τους μαθητές να διαθέτουν ένα σύνολο «προνομιακών» χαρακτηριστικών — να είναι πιο όμορφοι, πιο εξωστρεφείς, πιο αθλητικοί ή απλώς πιο αστείοι. Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα στην Κοινωνική Ψυχολογία φαίνεται να καταρρίπτει αυτά τα στερεότυπα, προτείνοντας μια πολύ πιο απλή και ταυτόχρονα ανατρεπτική εξήγηση. Πώς μετρά η επιστήμη τη «δημοφιλία» Η ειδικός στην επικοινωνία Vanessa Van Edwards , μιλώντας στο The Dan Buettner Podcast, παρουσίασε τα αποτελέσματα σειράς επιστημονικών ερευνών, στις οποίες συμμετείχαν χιλιάδες μαθητές λυκείου. Αξίζει να σημειωθεί, ότι στην επιστημονική βιβλιογραφία, η έννοια της δημοφιλίας δεν είναι αφηρημένη . Μετριέται μέσω της λεγόμενης κοινωνιομετρικής δημοφιλίας (sociometric popularity). Σε αυτό το πλαίσιο, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να καταγράψουν ποια άτομα συμπαθούν στο σχολικό τους περιβάλλον, βάσει τυπικής μεθοδολογίας στην κοινωνιομετρία (peer nominations), απαντώντας σε ερωτήσεις όπως: «Ποιον θα ήθελες για φίλο;» ή «Με ποιον δεν θα ήθελες να κάνεις παρέα;». Από αυτές τις απαντήσεις προκύπτει ποιοι είναι πραγματικά αγαπητοί μέσα σε ένα κοινωνικό δίκτυο. Όπως προκύπτει από τις μελέτες, οι μαθητές με υψηλή αποδοχή χαρακτηρίζονται ως ευγενικοί και συνεργάσιμοι, δημιουργούν περισσότερες θετικές σχέσεις, δεν είναι απαραίτητα οι πιο «εντυπωσιακοί» αλλά είναι οι πιο προσιτοί και θετικοί. Επομένως, οι πιο δημοφιλείς μαθητές δεν είναι εκείνοι, που τους συμπαθούν περισσότερο οι άλλοι αλλά εκείνοι, που συμπαθούν οι ίδιοι περισσότερους ανθρώπους. Με άλλα λόγια, η δημοφιλία δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιου «χαρίσματος», αλλά στάσης ζωής. Η «αμοιβαιότητα της συμπάθειας» Το συμπέρασμα της έρευνας συνοψίζεται σε έναν απλό κανόνα: αν σου αρέσουν πολλοί άνθρωποι, είναι πολύ πιθανό να αρέσεις και σε πολλούς. Πώς μεταφράζεται αυτό; Οι λεγόμενοι «δημοφιλείς» μαθητές είναι συχνά οι πρώτοι, που θα χαιρετίσουν, που θα καλέσουν κάποιον να καθίσει μαζί τους ή που θα δείξουν ενδιαφέρον για έναν συμμαθητή. Δεν περιμένουν να τους πλησιάσουν – παίρνουν οι ίδιοι την πρωτοβουλία. Με όρους συμπεριφοράς, λειτουργούν ως « ενεργοί δημιουργοί κοινωνικών δεσμών ». Η Van Edwards περιγράφει αυτούς τους ανθρώπους ως « first likers », εκείνους, που προσφέρουν πρώτοι θετική διάθεση. Πρόκειται, δηλαδή, για άτομα που έχουν εκπαιδεύσει τον εαυτό τους να αναζητούν το καλό στους άλλους, ακόμα και όταν αυτό δεν είναι άμεσα εμφανές. Το φαινόμενο αυτό εξηγείται μέσα από μια βασική αρχή της ψυχολογίας, γνωστή ως Reciprocity of liking (αμοιβαιότητα της συμπάθειας). Σύμφωνα με αυτήν, οι άνθρωποι τείνουν να συμπαθούν εκείνους, που τους συμπαθούν. Όταν κάποιος μας δείχνει ενδιαφέρον, καλοσύνη ή αποδοχή, ενεργοποιείται μια φυσική τάση ανταπόδοσης. Έτσι δημιουργείται ένας « κύκλος συμπάθειας » που ενισχύει τις σχέσεις, κατ’επέκταση διευρύνοντας έτσι και τον κοινωνικό κύκλο. Όπως δείχνουν οι σύγχρονες έρευνες, η στάση συνδέεται με καλύτερη ψυχολογική υγεία, υψηλότερη σχολική επίδοση και ισχυρότερα δίκτυα υποστήριξης χωρίς να συνδέεται αποκλειστικά με την «εικόνα» κάποιου. Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν πως θα πρέπει να διαχωρίσουμε δύο έννοιες: Τη δημοφιλία ως status , ποιος δηλαδή, θεωρείται «cool», από τη δημοφιλία ως συμπάθεια , ποιος πραγματικά αρέσει στους άλλους. Πραγματική αξία έχει η δεύτερη έννοια, η οποία συνδέεται με εμπιστοσύνη, ουσιαστικές φιλίες και μακροχρόνια κοινωνική επιτυχία. Ο ρόλος της αυτοεκτίμησης Καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της δημοφιλίας παίζει η σχέση με τον εαυτό μας. Άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να δυσκολεύονται να αποδεχτούν τη συμπάθεια των άλλων, διακόπτοντας τον κύκλο της αμοιβαιότητας. Αντίθετα, όταν κάποιος νιώθει άνετα με τον εαυτό του και δεν φοβάται την απόρριψη, είναι πιο πιθανό να δείξει αυθεντικό ενδιαφέρον προς τους άλλους. Από το σχολείο… στη ζωή Αν και τα ευρήματα προέρχονται από το περιβάλλον του λυκείου, η εφαρμογή τους είναι καθολική . Είτε πρόκειται για τον χώρο εργασίας, τη γειτονιά ή έναν κοινωνικό κύκλο, οι ίδιοι μηχανισμοί ισχύουν. Η δημοφιλία στην ενήλικη ζωή δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε φήμη, αλλά σε κάτι πιο ουσιαστικό: σε ισχυρές ανθρώπινες σχέσεις, εμπιστοσύνη, κοινωνική επιρροή και συναισθηματική σύνδεση. Κι όλα αυτά ξεκινούν από μια απλή, αλλά συχνά υποτιμημένη δεξιότητα, που είναι η ικανότητα να δείχνουμε αυθεντικό ενδιαφέρον για τους άλλους. Είναι έμφυτη η δημοφιλία ή «χτίζεται»; Η ιδέα ότι η δημοφιλία είναι έμφυτη ή εξαρτάται από εξωτερικά χαρακτηριστικά φαίνεται πλέον ξεπερασμένη. Αντίθετα, η επιστήμη δείχνει ότι πρόκειται για μια συμπεριφορά που μπορεί να καλλιεργηθεί. Το να χαμογελάς, να χαιρετάς, να προσκαλείς, να ακούς — αυτές οι μικρές πράξεις έχουν συσσωρευτική δύναμη καθώς δημιουργούν γέφυρες εκεί, που πριν υπήρχαν αποστάσεις. Επομένως, η «συνταγή» της δημοφιλίας ίσως να είναι πολύ πιο απλή απ’ όσο θα μπορούσε κανείς να φανταστεί, όπως σημειώνουν οι ερευνητές της κοινωνικής ψυχολογίας. Οι πιο αποδεκτοί άνθρωποι δεν είναι απαραίτητα οι πιο εντυπωσιακοί, ούτε χρειάζεται να γίνει κανείς ‘κάποιος άλλος’ αλλά εκείνου, που δημιουργούν περισσότερες θετικές κοινωνικές συνδέσεις. Η δημοφιλία δεν ξεκινά από το πώς σε βλέπουν οι άλλοι αλλά από το πώς βλέπεις εσύ τους άλλους. Κι αυτό, όπως αποδεικνύεται, είναι μια δεξιότητα, που μπορεί να αλλάξει όχι μόνο τη σχολική εμπειρία, αλλά και ολόκληρη τη ζωή μας. ΠΗΓΗ: ygeiamou.gr
Go to News Site