BirGün Gündem
Dil canlı bir organizma olduğu için kimi sözcüklerin yazımı, kimilerinin ise anlamı süreç içinde değişime uğruyor. Ancak bu değişim her zaman ölçünlü dilin kurallarına uygun olmuyor. Dilciler her ne kadar bu durumu eleştirseler de yanlış kullanımların önüne geçilemiyor. Sözgelimi Fransızca “rögar” sözcüğünü “lögar” diye yazıp söylüyor kimileri. Yine Fransızcadan dilimize giren yaya kaldırımı anlamındaki “ trotuar ” sözcüğünü halkımız “tretuvar ”a çevirmiş. Ama bizim Dil Derneği ’nin Güncel Yazım Kılavuzu ’nda hâlâ “ trotuar ” yazıyor! Bir de anlam değişikliğine uğrayan sözcükler var. Bunların başında da “oldukça” geliyor... “ Oldukça” nın sözlükteki anlamı , “epey, hayli, yetecek kadar” dır. Yani azlık bildiren bir belirteç... Ama uygulamada yaygın olarak “çok” anlamında kullanılıyor. Yanlış kullanıma örnek birkaç tümce: -“Yakın arkadaşımı yitirince oldukça üzüldüm.” -“Akşamki filmden oldukça sıkıldım.” -“Günümüzde insanlar oldukça acımasızlaştı.” OKURLAR DA YAKINIYOR Bu hafta iki değerli okurumuz da aynı konuya değinmiş mektuplarında. Önce Yüksek İnşaat Mühendisi Ümit Demirhan ’ın mektubunu okuyalım: “ Attila Bey merhaba, Türkçenin düzgün kullanılmasına yönelik eleştiriler içeren yazılarınızı ilgiyle izlemekteyim. Bende de benzer duyarlılık var. Birkaç örnek vermek isterim: ‘Oldukça’ sözcüğü ‘çok’ sözcüğünün yerini aldı. Genelde çok denilmekten kaçınılıyor ve oldukça sözcüğü kullanılıyor. ‘Muadil’ sözcüğü yerine ne güzel ‘ eşdeğer’ sözcüğümüz var. Eskiden sıklıkla eşdeğer kullanılırdı. Günümüzde herkesin dilinde muadil var. Çocukluğumda hep ‘adı, soyadı’ kullanılırdı. Defterlerimizde, kitap etiketlerinde, her yerde ‘adı, soyadı’ vardı. Şimdilerde onun yerini, kulağı tırmalayan ‘isim, soyisim’ aldı ne yazık ki… Saygılarımla.” “GALATIMEŞHUR” MUDUR? Almanya ’dan yazan Serkan Taylan ’ın mektubu ise tümüyle “oldukça” sözcüğüne odaklanmış. “Bu sözcüğün anlamı nedir? Galatımeşhur mudur?” diye soruyor: “ Sayın Aşut , Rahmetli babam, ‘oldukça’ sözcüğünün anlamının, dilimizde yaygın kullanımından farklı (neredeyse tersi) olduğunu söylerdi. Sonra da ‘ Oldukça iyi bir film değil çok iyi film öner; sevgilinle oldukça temiz bir lokantaya değil tertemiz bir lokantaya git; oldukça varlıklı bir adamın emeği de en az zenginlerinki kadar kutsaldır; oldukça kültürlü insanları hoş gör, kimbilir hangi hayat şartlarında büyüdüler...” gibi cümleler kurardı. ‘Oldukça’ sözcüğünün çağrışımı da zaten bu savla örtüşüyor. Oldukça, yani olduğu kadar... Siz bu bilgiyi doğrular mısınız? Nedir ‘oldukça’ sözcüğünün gerçek anlamı? Yoksa galatımeşhur mudur? Yanıtınız için şimdiden teşekkürler.” ∗∗∗ Doğru Türkçe konusundaki duyarlıkları için değerli iki okurumuza da teşekkür ediyorum. Görüşümü yazının girişinde belirttim. Ama “oldukça” sözcüğünün yanlış kullanımı o denli yaygınlaştı ki bizim uyarılarımızın pek işe yarayacağını sanmıyorum. Öyle anlaşılıyor ki yakın bir gelecekte bu sözcük de yeni anlamıyla “galatımeşhur” listesine eklenecek... ∗∗∗ HAFTANIN NOTU Bu satışı durdurun! İktidarın kurtulmak için fırsat kolladığı Türkiye’nin en etkili muhalefet kanalı Tele1 ’in başına gelenler biliniyor. Önce akıldışı bir suçlamayla Genel Yayın Yönetmeni Merdan Yanardağ ’ı gözaltına aldılar ve henüz ifadesine bile başvurmadan Tele1 ’e el koydular. Üstelik Merdan , kanalın imtiyaz sahibi değilken hukuksuz biçimde yaptılar bunu! Ardından, AKP’nin medyaya çökme operasyonlarını yöneten TMSF ’ye devrettiler kanalı. Şimdi de 28 milyon liraya satışa çıkarmışlar! İddianame yeni hazırlanmış. Dava henüz başlamamış. Ortada bir yargı kararı yok! Ama TMSF , Tele1 ’i sudan ucuz bir fiyatla yandaşlara armağan etme çabasında... Ülkemizin tarihinde eşi görülmemiş bir hukuksuzlukla karşı karşıyayız! Anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkı, herkesin gözü önünde ayaklar altına alınıyor ve taş taş üstüne konularak, büyük emekle oluşturulmuş ilerici bir medya kuruluşu zorbalıkla el değiştirilmek isteniyor! Oturup seyredecek miyiz? Merdan Yanardağ , tutuklu bulunduğu Silivri Cezaevi’nden gönderdiği açıklamada şöyle diyor: “ Tele1 ’e kayyım atayan iktidar, şimdi de TMSF eliyle satışa çıkararak kanalımızı yağmalamaya ve yandaşlarına peşkeş çekmeye çalışıyor. Halkın desteği ve dostlarımızın katkıları ile mali ambargoları boşa çıkaran, dahası en büyük dört haber kanalı arasına girerek büyük bir başarı kazanan Tele1 , 28 milyon TL’ye ihaleye çıkarılıyor. Şimdi hepimizin alın terini, emeğini; akıl ve irade ile yarattığımız değeri yok pahasına yandaşa transfer etmek istiyorlar.” Açıklamanın sonunda ise tüm topluma şu çağrı yapılıyor: “Bütün namuslu insanlara, medyadaki dostlarımıza, iş dünyasına, Cumhuriyetçilere ve topluma çağrı yapıyorum: Tele1’in yağmalanmasına engel olalım, bize sahip çıkın!” Adında “ Adalet” olan bir partinin 24 yıllık iktidarında, hukuk bu denli mi umursanmaz duruma gelmiş? Henüz sonuçlanmamış bir davanın konusu olan özel mülk, devlet eliyle nasıl satılabilir? Hukuka, ahlaka, vicdana aykırı bu satış işleminin durdurulması için başta anamuhalefet partisi olmak üzere tüm demokrasi güçleri ve hukukçular ayağa kalkmalıdır!
Go to News Site