شرق
تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین به یکی از جدیترین بحرانهای عصر حاضر تبدیل شدهاند؛ بحرانی که پیامدهای آن از افزایش سطح آب دریاها تا تشدید خشکسالیها، امنیت غذایی و زیستپذیری بسیاری از مناطق جهان را تهدید میکند. تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین به یکی از جدیترین بحرانهای عصر حاضر تبدیل شدهاند؛ بحرانی که پیامدهای آن از افزایش سطح آب دریاها تا تشدید خشکسالیها، امنیت غذایی و زیستپذیری بسیاری از مناطق جهان را تهدید میکند. در واکنش به این وضعیت، گذار از سوختهای فسیلی به انرژیهای پاک بهعنوان یک ضرورت اجتنابناپذیر در دستور کار دولتها، نهادهای بینالمللی و شرکتهای بزرگ قرار گرفته است. انرژی خورشیدی، بادی و خودروهای برقی اکنون نمادهای این گذار به شمار میروند و اغلب بهعنوان راهحلهایی «سبز» و پایدار معرفی میشوند. اما این گذار، چهرهای پیچیدهتر از آنچه در نگاه نخست به نظر میرسد، دارد. توسعه فناوریهای پاک، بهویژه باتریهای لیتیومی، پنلهای خورشیدی و توربینهای بادی، بهشدت وابسته به استخراج مواد معدنی خاصی است که از آنها با عنوان «مواد معدنی حیاتی» یاد میشود؛ موادی مانند لیتیوم، کبالت، نیکل و عناصر نادر خاکی. این منابع طبیعی محدود، بهسرعت در حال تبدیلشدن به پیشرانهای اصلی اقتصاد جهانی هستند؛ تا جایی که در گزارش منتشرشده در آخرین شماره گاردین از آنها بهعنوان «نفت قرن بیستویکم» یاد شده است. افزایش تقاضای جهانی برای انرژیهای پاک، وابستگی اقتصاد جهانی به این مواد معدنی را بهطرز چشمگیری افزایش داده است. خودروهای برقی برای عملکرد خود به باتریهایی نیاز دارند که حاوی مقادیر قابلتوجهی لیتیوم و کبالت هستند. همچنین، زیرساختهای انرژی خورشیدی و بادی بدون استفاده از فلزات خاص و عناصر نادر عملا قابل توسعه نیستند. براساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی، تقاضا برای برخی از این مواد در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته و انتظار میرود این روند در دهههای آینده نیز ادامه یابد. این رشد تقاضا، رقابت ژئوپلیتیکی برای دسترسی به منابع را تشدید کرده و کشورهای دارای ذخایر این مواد -که عمدتا در آفریقا، آمریکای لاتین و بخشهایی از آسیا قرار دارند- را به کانون توجه تبدیل کرده است. با این حال، آنچه کمتر مورد توجه قرار میگیرد، پیامدهای عمیق زیستمحیطی و اجتماعی استخراج این منابع است؛ پیامدهایی که اغلب در گفتمان غالب درباره «انرژی پاک» نادیده گرفته میشوند. استخراج مواد معدنی حیاتی، بهویژه در کشورهای جنوب جهانی، با تخریب گسترده محیط زیست همراه است.
Go to News Site