BirGün Gazetesi
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan yeni düzenleme ile çalışma hayatında doğum izinlerine dair önemli bir değişikliğe gidildi. İlk bakışta çalışan ebeveynler için sevindirici bir gelişme gibi görünse de, bu hakkın kullanımının önündeki özellikle küçük işletmelerdeki riskleri soğukkanlılıkla analiz etmek gerekiyor. MEVZUATTA NELER DEĞİŞTİ? Yeni düzenleme ile hem anne hem de baba olan çalışanların haklarında ciddi iyileştirmeler yapıldı ve kamu ile özel sektör arasındaki uygulama farkları büyük oranda eşitlendi: Anne İzinleri: Mevcut 16 haftalık (8 hafta doğum öncesi, 8 hafta doğum sonrası) ücretli izin süresi, 8 hafta ilave edilerek toplamda 24 haftaya (6 ay) çıkarıldı. Çoğul gebeliklerde bu süre toplam 26 hafta olarak uygulanacak. Babalık İzni: İşçiler için 5 gün olan babalık izni süresi, memurlarda olduğu gibi 10 güne çıkarılarak eşitlendi. Çalışma Sınırı: Sağlık durumu uygun olan anneler için doğuma son çalışma sınırı 3 haftadan 2 haftaya indirilerek, doğum öncesi esneklik artırıldı. SGK (Geçici iş göremezlik) Ödemeleri: Halk arasında doğum parası olarak da adlandırılan bu ödeme artık 24 haftalık (168 gün) süre üzerinden yapılacak ve iş göremezlik ödemeleri, çalışanın maaşına göre 130 bin TL ile 186 bin TL bandına kadar yükselebilecek. Kimler, ne zaman yararlanacak? Düzenlemenin uygulama takvimi iki koldan ilerliyor: Yeni ve gelecek doğumlar: Düzenleme kalıcıdır. Bundan sonra doğum yapacak tüm çalışanlar doğrudan 24 haftalık izin hakkına sahip olacaklar. Geriye dönük hak sahipleri (Kritik Süre): Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte hâlihazırda doğum yapmış olanlar da unutulmadı. 16 Ekim 2025 ve sonrasında doğum yapmış olup henüz 24 haftalık süreyi doldurmamış olan anneler, ek 8 haftalık izni kullanabilirler. Önemli Not: Bu durumda olanların ek izinlerini kullanabilmeleri için 15 Mayıs 2026 tarihine kadar işverenlerine başvuruda bulunmaları gerekiyor. Esas mesele: 30 Kişinin altında İşletmeler ve güvencesizlik Düzenlemenin teknik detayları kâğıt üzerinde parlak görünse de, Türkiye’deki işletme yapısı bu hakların kullanılabilirliğini gölgelemektedir. Ülkemizdeki istihdamın büyük bölümü, 30 kişiden az işçi çalıştıran küçük ölçekli işletmelerde gerçekleşmektedir. İş Kanunu’nun 18. maddesine göre, 30 kişinin altındaki işletmelerde çalışanlar "iş güvencesi" hükümlerinden yoksundur. Yani bu çalışanların "işe iade davası" açma hakkı bulunmamaktadır. Hukuksal düzenlemeler her ne kadar "hamilelik işten çıkarma gerekçesi olamaz" dese de, iş güvencesi kapsamında olmayan binlerce kadın çalışan, işverenler tarafından hiçbir neden gösterilmeksizin kapı önüne koyulabilmektedir. Bu durumda sığınılabilecek tek mekanizma olan "kötü niyet tazminatı" ise caydırıcı olmaktan tamamen uzaktır. KORUMA KALKANI ŞART Mevcut 16 haftalık izne dahi tahammül edemeyen, doğum yapacak çalışana "maliyet ve organizasyon yükü" olarak bakan işveren profilinin, şimdi 24 haftalık (6 ay) bir devamsızlığa karşı çok daha sert tepki vereceği bir gerçektir. Kadın çalışanların sadece kötü niyet tazminatıyla korunmaya çalışılması, onları işverenin insafına terk etmektir. DÜNYA NE YAPIYOR? KORUMA ÖRNEKLERİ Gelişmiş ülkeler, bu tür uzun süreli izinleri "mutlak koruma" mekanizmalarıyla desteklemektedir: Almanya ve Fransa: Gebelikten itibaren başlayan koruma süreci, doğum sonrasındaki belirli aylarda "fesih yasağı" ile devam eder. İşveren, çok istisnai durumlar hariç, devletin yetkili birimlerinden izin almadan çalışanın işine son veremez. İskandinav Ülkeleri: Devlet, izinli personelin maaş yükünü tamamen üstlenerek işverenin üzerindeki mali baskıyı kaldırırken, çalışanın işe dönüş garantisini yasalarla "mutlak" kılar. Sonuç olarak Eğer 24 haftalık izin bir "hak" ise, bu hakkı kullanan kadının iş güvencesi de 30 kişi sınırına bakılmaksızın "mutlak" hale getirilmelidir. Aksi takdirde, kadın istihdamını korumak için çıkarılan bu düzenleme, güvencesiz çalışan binlerce kadın için maalesef "fesih korkusuna ve çalışma hayatından dışlanmaya neden olacaktır. Sosyal devlet, süreyi uzatırken o koltuğu da korumakla yükümlüdür.
Go to News Site