NH Nieuws
Jarenlang legde Donald Pols de zware industrie het vuur na aan de schenen als voorman van Milieudefensie, nu maakt hij een controversiële overstap naar grootvervuiler Tata Steel IJmuiden. Logisch of wrang? "De tijd zal moeten uitwijzen of Pols er een groene agenda mag uitrollen, of is binnengehaald als groene vlag op een grijze modderschuit", zegt UvA-hoogleraar Peter van Dam. 'Onbegrijpelijk', noemde Milieudefensie het op de eigen website: directeur Donald Pols werkt vanaf 1 juni bij Tata Steel IJmuiden als directeur duurzaamheid en communicatie. Pols was tot gisteren hét gezicht van Milieudefensie, die het eerder luid en succesvol opnam tegen Shell om de CO2-uitstoot van dat bedrijf. En nu gaat hij naar Tata Steel, de grootste CO2-uitstoter van Nederland. Milieudefensie: "Wij zijn verrast en zeer teleurgesteld." Kans op de meeste impact Milieudefensie mag dan verrast zijn, ongebruikelijk is zo'n soort overstap niet, zegt hoogleraar Van Dam. Hij houdt zich als historicus bezig met hoe mensen hun relaties met elkaar en het milieu proberen te veranderen. "We zien bedrijven en activisten de afgelopen jaren, meer dan in het verleden, als tegenspelers van elkaar. Maar het gebeurt vaker dat activisten op een punt komen dat ze zeggen: het is misschien te makkelijk om alleen maar vanaf de zijlijn te roepen." "Ze hebben vaak veel deskundigheid op een onderwerp. En bij de grootste spelers, die vaak het meest dubieus zijn, kan je ook de meeste impact maken." Volgens Van Dam is zoiets bijvoorbeeld gebeurd in de koffie-industrie. Door een samenwerking tussen grote bedrijven en activisten ontstond het huidige Fairtrade-keurmerk. "Dat heeft gezorgd voor hogere lonen van koffieboeren." Aan de andere kant moeten we in Pols' geval niet doen alsof 'Milieudefensie en Tata Steel uiteindelijk dezelfde belangen hebben', zegt politiek filosoof Mathijs van de Sande. Hij onderzoekt onder andere de democratische rol en het belang van protest aan de Radboud Universiteit. "De klimaatbeweging ziet de uitstoot liefst vandaag nog naar beneden gaan. Ze heeft geen belang bij het voortbestaan van Tata Steel als bedrijf. Voor Tata Steel zal winstmaken altijd bovenaan blijven staan." Macht van individu versus een beweging Daarbij is het volgens Van de Sande nog maar de vraag hoeveel Pols bij zijn nieuwe baan voor elkaar kan krijgen. "Bij Milieudefensie had Pols een zekere invloed, omdat hij een organisatie achter zich had die ook nog eens deel uitmaakt van een bredere klimaatbeweging, met een gemeenschappelijk doel. Bij Tata Steel is hij een radertje in het grotere geheel. Het zou naïef zijn, en een beetje ijdel, om te denken dat je daar in je eentje de koers radicaal kan wijzigen." Maar misschien is die koerswijziging bij Tata helemaal niet zo radicaal, zegt historicus Van Dam. "Pols schat misschien in dat er nu momentum is voor een groenere koers van Tata Steel. Ze hebben hun transitieplan en moeten straks aan allerlei regels voldoen." En dat plan is een belangrijk element, zegt Van Dam. Hij neemt Shell als tegenvoorbeeld. "Als het je kernactiviteit is om fossiele brandstof te verkopen, ja, ga mij maar uitleggen hoe je dat kunt doen zonder heel slecht voor het klimaat te zijn." Tata Steel zegt juist van kolen af te willen, en later ook van het gas. Of is het greenwashing? Dat gelooft dan weer niet iedereen: klimaatorganisatie Fossielvrij NL noemde Tata in een reactie "door en door fossiel" en verdenkt het bedrijf van lagere motieven. "Pols is in zijn nieuwe functie verantwoordelijk voor duurzaamheid én pr, simpelweg greenwashing ." Dat is een term voor bedrijven die zich (veel) groener voordoen, dan ze werkelijk zijn. Maar alleen de overstap van Pols naar Tata Steel is nog geen greenwashing, legt Gerard Mertens uit. Hij doet aan de Open Universiteit onderzoek naar dat fenomeen. Het ligt wel op de loer. Mertens: "Duurzaamheid en reputatiemanagement komen in één hand bij Pols en Tata Steel. Juist dan moet het bedrijf laten zien dat communicatie volgt uit prestaties, en niet andersom." Controleerbaarheid is essentieel Tata Steel en Pols zouden er volgens Mertens goed aan doen om heldere doelen te stellen, die ook van buitenaf controleerbaar zijn. Juist aan die controleerbaarheid schort het vaak bij het bedrijf. Mertens: "Als zijn komst leidt tot meer transparantie, snellere vermindering van de uitstoot, betere bescherming van omwonenden en meer onafhankelijke controle, dan kan dit een serieuze stap zijn." "Als Tata de benoeming vooral gebruikt in communicatie om het imago te verzachten, dan past het in een bekend greenwashingpatroon: het lenen van maatschappelijke geloofwaardigheid zonder voldoende materiële verandering." Van Dam: "Misschien wordt het een groot succes. Het kan ook zijn dat Pols na een jaar alweer weg is en zegt: dit is helemaal niet wat ik ervan verwacht had. Of ik word inderdaad alleen maar als groene vlag gebruikt en daar heb ik geen zin in. Of bedrijven hun koers echt wijzigen is altijd moeilijk te voorspellen, maar soms gebeurt het wel."
Go to News Site