Telegrafi
Në një rrëfim për letërsinë, arsimin, angazhimin sindikal dhe përballjen me sëmundjen, Prof. Atdhe Hykolli flet për dinjitetin si parim jetësor, për fjalën si përgjegjësi morale dhe për forcën e heshtur që njeriu e zbulon kur përballet me dhimbjen, frikën dhe shpresën Në udhëkryqet ku takohen mendimi humanist, arsimi dhe angazhimi qytetar, fjala nuk mbetet vetëm mjet shprehjeje. Ajo bëhet qëndrim, përgjegjësi dhe mënyrë për ta mbrojtur integritetin e njeriut. Prof. Atdhe Hykolli, figurë e njohur e jetës akademike dhe sindikale, e përfaqëson këtë lidhje mes kultivimit të dijes dhe betejës konkrete për drejtësi sociale. Rrugëtimi i tij është ndërtuar në tri hapësira të ndërlidhura: në letërsi, ku fjala formon ndjeshmërinë dhe karakterin; në arsim, ku dija kthehet në përgjegjësi ndaj brezave; dhe në angazhimin sindikal, ku dinjiteti i njeriut që punon nuk shihet si nocion abstrakt, por si e drejtë themelore për t’u dëgjuar, respektuar dhe mbrojtur. Megjithatë, kjo intervistë nuk ndalet vetëm te dimensioni publik i Prof. Hykollit. Ajo hyn edhe në një hapësirë më të brendshme, aty ku njeriu, përballë një sprove shëndetësore, rishikon raportin me kohën, dhimbjen, familjen, miqësinë, shkencën dhe shpresën. Në këtë rrëfim, ai nuk flet vetëm si intelektual dhe profesor, por edhe si njeri që ka kaluar nëpër një përballje të heshtur, duke zbuluar brenda vetes atë forcë që Albert Camus e quante “verë të pathyeshme”. Përmes reflektimeve mbi letërsinë, durimin, mjekësinë, solidaritetin dhe dashurinë e familjes, Hykolli e sheh fitoren jo vetëm si kapërcim të një sëmundjeje, por si ruajtje të dinjitetit, kthjelltësisë shpirtërore dhe besimit te jeta. Më poshtë vijon biseda jonë për parimet që nuk lëkunden, betejat që zhvillohen në heshtje dhe kuptimin e ri të shpresës. Parimet që e mbajnë njeriun të palëkundur Profesor Hykolli, ju vini nga letërsia, arsimi dhe angazhimi sindikal, tri hapësira ku njeriu përballet me fjalën, dijen dhe dinjitetin. Kur e ktheni kokën pas, cili parim ju ka mbajtur më së shumti të paluhatur në këtë rrugëtim? Parimi që më ka mbajtur më së shumti të paluhatur ka qenë bindja se njeriu nuk duhet ta humbë dinjitetin, as kur fiton e as kur sprovohet. Jeta publike të vendos shpesh para tundimit për t’u përshtatur me rrethanën, me interesin e çastit ose me zhurmën që sjell duartrokitje të shpejta. Por unë kam besuar gjithmonë se njeriu duhet të mbetet besnik ndaj ndërgjegjes së vet dhe ndaj së vërtetës që e njeh. Letërsia ma mësoi fuqinë e fjalës, arsimi ma mësoi përgjegjësinë ndaj brezave, ndërsa angazhimi sindikal ma rikujtoi çdo ditë se dinjiteti nuk është nocion abstrakt, por është buka e ndershme e njeriut, është e drejta për t’u dëgjuar dhe për të mos u përulur para padrejtësisë. Me kalimin e viteve jam bindur se njeriun nuk e mban vetëm dija. E mban karakteri, drejtësia ndaj vetes dhe aftësia për të mos e shitur atë që beson. Ndoshta për këtë arsye kam qenë shpesh i qetë edhe në kohë të vështira. Kur njeriu nuk jeton duke luajtur role për publikun, nuk lodhet duke mbajtur maska. Dhe kjo, në kohën tonë, është një lloj lirie e rrallë. Si profesor i letërsisë, si e shihni rolin e fjalës në formimin e njeriut: a është ajo vetëm mjet shprehjeje, apo edhe mënyrë për ta ndërtuar karakterin, ndjeshmërinë dhe përgjegjësinë qytetare? Fjala nuk është vetëm mjet komunikimi. Ajo është mënyra si njeriu ndërton raportin me botën, me tjetrin dhe me vetveten. Prandaj kam besuar gjithmonë se mënyra si flet një shoqëri tregon shumë për mënyrën si mendon dhe si ndien ajo. Letërsia na mëson se fjala mund ta ngrejë njeriun, por edhe ta rrënojë atë. Mund ta bëjë më të ndjeshëm ndaj dhimbjes së tjetrit, por mund edhe ta mpijë ndërgjegjen kur përdoret pa përgjegjësi. Pikërisht këtu qëndron rëndësia e arsimit: të formojë jo vetëm njerëz që dinë të flasin, por njerëz që dinë pse flasin dhe për çfarë flasin. Unë gjithmonë u kam thënë studentëve se kultura e një njeriu nuk matet vetëm me librat që ka lexuar, por me mënyrën si sillet me tjetrin, si e përdor dijen dhe si e ruan njerëzoren edhe kur ka pushtet, pozitë ose zë publik. Në fund, fjala nuk është vetëm ajo që themi. Fjala është edhe ajo që bëhemi. Si bashkëjetojnë brenda jush profesori universitar dhe udhëheqësi sindikal: njëri që formon mendjen e së ardhmes dhe tjetri që mbron dinjitetin e së tashmes? Për mua, këto nuk kanë qenë kurrë dy botë të ndara. Profesori dhe udhëheqësi sindikal burojnë nga i njëjti besim: se njeriu duhet të jetojë me dinjitet dhe se shoqëria nuk ndërtohet pa dije, por as pa drejtësi sociale. Në auditor përpiqesh ta formosh mendimin kritik, ndërsa në jetën sindikale përpiqesh ta mbrosh njeriun nga padrejtësia konkrete. Njëra të mëson të mendosh për të ardhmen, tjetra të detyron të përballesh me realitetin e sotëm. Të dyja kërkojnë guxim, durim dhe përgjegjësi. Kam besuar gjithmonë se universiteti nuk duhet të prodhojë vetëm diploma, por qytetarë me vetëdije. Nga ana tjetër, sindikalizmi nuk është vetëm reagim ndaj pagës ose kushteve të punës. Ai është mbrojtje e dinjitetit të njeriut që punon, e të drejtës së tij për të mos u ndier i pavlerë në vendin ku jep mundin dhe dijen. Profesori brenda meje përpiqet të mbrojë mendjen e lirë, ndërsa sindikalisti jetën me dinjitet. Dhe këto dy gjëra janë të pandashme. Cila ka qenë beteja më e rëndësishme që mendoni se e keni bërë për të tjerët, jo domosdoshmërisht më e dukshmja, por ajo që ju ka formuar më thellë si njeri dhe intelektual? Ndoshta beteja më e rëndësishme nuk ka qenë ajo që është parë më shumë në publik. Shpesh betejat që e formojnë më thellë njeriun zhvillohen larg zhurmës, larg kamerave dhe larg nevojës për t’u dukur. Për mua, një nga sfidat më të mëdha ka qenë përpjekja për të mos lejuar që njeriu të humbë dinjitetin përballë sistemit, indiferencës ose frikës. Kam parë njerëz të heshtin jo pse nuk kishin të drejtë, por sepse ndiheshin të vetmuar. Ndonjëherë mjafton që dikush të qëndrojë pranë tyre që ata të mos dorëzohen. Jeta publike shpesh e mat rëndësinë e një beteje nga zhurma që krijon. Unë kam mësuar se ka beteja të heshtura që vlejnë më shumë se shumë fjalime të mëdha. Kur arrin ta mbrosh një njeri nga padrejtësia, edhe nëse askush nuk e sheh, ajo mbetet fitore e madhe njerëzore. Si intelektual, kjo më ka formuar shumë. Më ka mësuar se dija pa ndjeshmëri mund të bëhet e ftohtë, ndërsa angazhimi publik pa moral mund të shndërrohet lehtë në teatër deklaratash. Kur sprova zhvendoset brenda njeriut Kafka thoshte se libri duhet të jetë "sëpata për detin e ngrirë brenda nesh". A ka ndodhur që letërsia, në një çast të vështirë të jetës, t’ju ketë ndihmuar ta kuptoni më thellë veten, heshtjen dhe qëndresën? Po, dhe ndoshta pikërisht në çastet më të vështira njeriu e kupton më qartë se letërsia nuk është luks intelektual, por nevojë shpirtërore. Ka libra që nuk i lexon vetëm me mendje. I lexon me jetën tënde. Letërsia më ka ndihmuar ta kuptoj se njeriu është shumë më i thellë sesa ajo që shfaq para botës. Në kohë të vështira, kur zhurmat e përditshmërisë bien dhe njeriu mbetet vetëm me vetveten, fjala e vërtetë merr tjetër peshë. Atëherë e kupton se heshtja nuk është boshllëk, por shpesh vendi ku njeriu përballet më sinqerisht me frikën, kujtesën, dhimbjen dhe forcën e vet. Ka autorë që nuk të japin përgjigje të gatshme, por të mësojnë si të jetosh me pyetjet. Kjo është shumë e rëndësishme, sepse njeriu nuk rritet vetëm nga siguria. Rritet edhe nga dyshimi, sprova dhe përpjekja për të mos u thyer shpirtërisht. Letërsia nuk ta heq barrën e jetës, por të ndihmon ta mbash atë pa e humbur veten. Një njeri i mësuar të flasë publikisht për parime, të drejta dhe përgjegjësi, në një çast gjendet përballë një beteje krejt personale. Si ndryshon njeriu kur beteja zhvendoset nga hapësira publike në brendinë e shpirtit? Kur beteja zhvendoset brenda njeriut, shumë gjëra që dikur duken të mëdha fillojnë të tkurren, ndërsa disa gjëra të heshtura marrin kuptim tjetër. Në jetën publike shpesh flet për parime, drejtësi e qëndresë dhe mendon se i njeh mirë. Por kur sprova të prek drejtpërdrejt, atëherë fillon t’i jetosh ato, jo vetëm t’i thuash. Njeriu bëhet më i qetë në gjykim dhe më i kujdesshëm ndaj dhimbjes së tjetrit. Fillon ta kuptojë më thellë se sa pak dimë për barrët që bart secili në heshtje. Ka njerëz që buzëqeshin çdo ditë, ndërsa brenda vetes zhvillojnë beteja që askush nuk i sheh. Përballja me sëmundjen ta ndryshon edhe raportin me kohën. Dikur mendon se shumë gjëra mund të shtyhen për nesër. Pastaj e kupton se jeta nuk matet vetëm me vite, por me mënyrën si i jeton ato dhe me njerëzit që ke pranë kur sprovohesh. Në fund, njeriu fillon ta kërkojë më pak dukjen dhe më shumë kuptimin, më pak zhurmën dhe më shumë qetësinë, më pak duartrokitjen dhe më shumë praninë e sinqertë të njerëzve. Rainer Maria Rilke na kujton: "Lëreni çdo gjë t’ju ndodhë: bukurinë dhe tmerrin. Vetëm vazhdoni". Në këtë rrugëtim tuajin, çfarë ju ka mësuar durimi që nuk mund të mësohet në asnjë tekst akademik? Durimi më ka mësuar se jeta nuk ecën gjithmonë sipas planeve tona dhe se forca nuk qëndron vetëm te shpejtësia me të cilën ecim, por edhe te mënyra si qëndrojmë kur rruga bëhet e rëndë. Në tekstet akademike mund të mësosh teori për jetën, për njeriun dhe për qëndresën, por durimin e vërtetë e mëson vetëm kur përballesh me pasigurinë, me pritjen dhe me ditët kur duhet të gjesh forcë edhe atëherë kur nuk e ndien veten të fortë. Kjo përballje më ka mësuar se njeriu nuk e kontrollon gjithçka, por mund ta kontrollojë mënyrën si reagon ndaj asaj që i ndodh. Ka momente kur nuk mund ta ndryshosh menjëherë realitetin, por mund të vendosësh të mos dorëzohesh shpirtërisht para tij. Kam kuptuar po ashtu se shpresa nuk është optimizëm i verbër. Shpresa është vendim i vetëdijshëm për të vazhduar edhe kur nuk i ke të gjitha përgjigjet. Nganjëherë njeriu ka nevojë vetëm të marrë frymë, të qëndrojë dhe të vazhdojë. Edhe kjo është fitore. Ju keni folur shpesh për pavarësinë, dinjitetin dhe qëndresën. Sa e vështirë është të mbetesh i lirë brenda vetes nga frika, dhimbja dhe pasiguria që sjell një sprovë shëndetësore? Është e vështirë, sepse njeriu nuk është gur. Ka momente frike, pasigurie dhe lodhjeje shpirtërore që janë krejt njerëzore. Por liria e brendshme nuk do të thotë të mos kesh frikë. Do të thotë të mos lejosh që frika ta sundojë shpirtin dhe ta marrë kuptimin e jetës. Kur përballesh me një sprovë shëndetësore, e kupton se pavarësia nuk është vetëm nocion politik a shoqëror. Ekziston edhe një pavarësi e brendshme, ajo aftësi për të mos u dorëzuar përballë errësimit të mendjes dhe shpirtit. Qëndresa nuk është gjithmonë ajo figura heroike që paraqitet në publik. Nganjëherë është shumë më e heshtur. Është të zgjohesh çdo mëngjes dhe të vendosësh përsëri të ecësh përpara. Është të mos e lejosh dhimbjen të të bëjë të hidhur ndaj jetës dhe njerëzve. Për mua, liria më e madhe në këtë përballje ka qenë të mos lejoj që sëmundja ta përcaktojë krejt qenien time. Unë jam më shumë sesa diagnoza ime. Këtë duhet ta kujtojë çdo njeri që përballet me një sprovë të tillë. Koha, dhimbja dhe njerëzit që mbeten pranë Sëmundja shpesh shihet si ndërprerje e rrjedhës normale të jetës. Për ju, a u bë ajo edhe një mënyrë për të rishikuar kohën, njerëzit, përparësitë dhe gjërat që dikur merreshin si të mirëqena? Po, sepse sprovat e mëdha ta ndryshojnë mënyrën si e sheh jetën. Ato të detyrojnë të ndalesh dhe ta shikosh veten, kohën dhe njerëzit me një kthjelltësi që përditshmëria e zakonshme shpesh nuk ta lejon. Kur jeta ecën shpejt, njeriu fillon të mendojë se shumë gjëra janë të përhershme dhe të garantuara. Pastaj vjen një çast kur e kupton se as koha, as shëndeti dhe as njerëzit nuk duhet të merren si të mirëqena. Kjo përballje më ka bërë ta vlerësoj më shumë qetësinë, praninë e sinqertë të njerëzve dhe momentet e thjeshta që dikur kalonin pa u vërejtur. Një bisedë me familjen, një fjalë e mirë a edhe heshtja pranë njerëzve të dashur marrin peshë më të madhe sesa shumë gjëra që dikur dukeshin të rëndësishme. Kam filluar ta shoh kohën ndryshe. Jo vetëm si kalendar a agjendë pune, por si hapësirë ku duhet të jetosh me më shumë kuptim dhe më pak shpërqendrim. Në fund, njeriu nuk i kujton të gjitha debatet a sukseset publike. I kujton njerëzit që ia kanë lehtësuar barrën e jetës. C. S. Lewis e shihte dhimbjen si një zë që "këmbëngul të dëgjohet". Çfarë ju ka thënë dhimbja për trupin, shpirtin, familjen, miqësinë dhe kuptimin e vërtetë të shpresës? Dhimbja të detyron ta dëgjosh jetën ndryshe. Në përditshmëri njeriu shpesh ecën shpejt dhe mendon se e kupton veten, trupin dhe njerëzit që ka pranë. Por kur vjen sprova, shumë gjëra që dikur i konsideroje të zakonshme marrin kuptim tjetër. Dhimbja më ka kujtuar se trupi i njeriut nuk është i pathyeshëm dhe se shëndeti nuk është privilegj i garantuar. Por në të njëjtën kohë, kjo përballje më ka treguar edhe forcën e madhe të shpirtit njerëzor. Njeriu mund të lodhet fizikisht, por brenda vetes gjen një energji të çuditshme për të vazhduar dhe për të shpresuar. Familja, në këto momente, bëhet më shumë sesa lidhje gjaku. Ajo bëhet strehë emocionale dhe forcë e heshtur. Edhe miqësia provohet ndryshe: ka njerëz që ndoshta nuk dinë çfarë të thonë, por rrinë pranë me sinqeritet. Kjo vlen shumë. Për mua, shpresa nuk është mohimi i dhimbjes. Shpresa është aftësia për të parë dritë edhe kur kalon nëpër errësirë. Është besimi i qetë se jeta ende ka kuptim dhe se njeriu nuk duhet ta humbë veten përballë sprovës. Në netët e gjata të përballjes, kur zhurma e botës publike fiket, me kë ka biseduar Atdhe Hykolli: me Zotin, me fatin, apo me atë vetvete të fshehur që njeriu e takon vetëm në pikat e thyerjes? Besoj se në netët e vështira njeriu bisedon me të gjitha këto njëkohësisht: me Zotin, me vetveten, me kujtesën, me frikën dhe me shpresën. Kur hesht zhurma e botës publike, mbetet vetëm ajo që je në të vërtetë. Ka momente kur e kupton se sa e vogël bëhet zhurma e përditshme përballë pyetjeve themelore të jetës. Pozitat, debatet, ambiciet dhe shumë gjëra që dikur duken të rëndësishme humbin peshë. Atëherë fillon një bisedë më e thellë me vetveten. Kam biseduar shumë me ndërgjegjen time, me pyetjen nëse kam arritur të mbetem njeri i drejtë ndaj të tjerëve dhe ndaj vetes. Sepse, në fund, njeriu nuk matet vetëm nga sukseset publike, por edhe nga qetësia me të cilën mund ta shikojë veten kur mbetet vetëm. Sa i përket Zotit, besoj se në çaste të tilla njeriu e kërkon më shumë kuptimin sesa shpjegimin. Ka pyetje që ndoshta nuk marrin përgjigje të plotë, por vetë kërkimi i kuptimit të jep forcë për të vazhduar. Shkenca, familja dhe solidariteti si forcë morale Në këtë përballje, mjekësia ka rolin e saj të pazëvendësueshëm. Si e keni përjetuar raportin me mjekët dhe besimin te shkenca, sidomos në çastet kur shpresa ka nevojë të mbështetet në dije, kujdes dhe përkushtim? Në momente të tilla njeriu e kupton shumë qartë se mjekësia nuk është vetëm profesion. Është përgjegjësi e madhe njerëzore dhe morale. Kur përballesh me një sprovë shëndetësore, shpresa nuk mund të mbështetet vetëm te emocionet a te dëshirat. Ajo ka nevojë për dije, profesionalizëm dhe përkushtim. Unë kam pasur gjithmonë respekt për shkencën dhe mjekësinë, por kjo përvojë ma ka thelluar edhe më shumë këtë bindje. Pas çdo trajtimi, diagnoze ose vendimi mjekësor qëndron puna e gjatë e njerëzve që i kanë kushtuar jetën dijes dhe shërbimit ndaj njeriut. Njëkohësisht, e kupton sa e rëndësishme është ana njerëzore e mjekut. Ka raste kur një fjalë e qetë, një sqarim i sinqertë ose mënyra si të shikon mjeku të jep forcë po aq sa vetë terapia. Pacienti nuk ka nevojë vetëm për trajtim klinik. Ka nevojë të ndiejë se nuk është vetëm përballë sprovës. Kjo përballje më ka bërë edhe më mirënjohës ndaj mjekëve, infermierëve dhe gjithë personelit shëndetësor. Shkenca dhe humanizmi nuk duhet të ndahen kurrë. Kur bashkohen të dyja, mjekësia bëhet një nga format më fisnike të shërbimit ndaj jetës. Familja shpesh e mban peshën më të madhe të dhimbjes në heshtje. Sa ka peshuar dashuria e familjes suaj në këtë proces përballjeje, qëndrese dhe rikthimi të brendshëm? Familja, në kohë sprove, bëhet forca më e heshtur dhe njëkohësisht më e fuqishme që e mban njeriun. Kur përballesh me vështirësi shëndetësore, e kupton se dashuria e vërtetë nuk matet me fjalë të mëdha, por me praninë, durimin dhe kujdesin e përditshëm. Ka momente kur njeriu lodhet jo vetëm fizikisht, por edhe shpirtërisht. Pikërisht atëherë familja bëhet vendi ku gjen qetësi, mbështetje dhe arsye për të mos u dorëzuar. Shpesh ata që të duan e bartin një pjesë të dhimbjes tënde në heshtje, pa u ankuar dhe pa kërkuar asgjë për vete. Kjo përvojë ma ka forcuar bindjen se njeriu, sado i fortë të duket në jetën publike, në fund mbështetet te njerëzit e vet. Ka çaste kur nuk të ndihmon as pozita, as fjala publike dhe as duartrokitja. Të ndihmon vetëm dora që të qëndron pranë. Kam ndier dashuri, sakrificë dhe forcë të jashtëzakonshme nga familja ime. Dhe kjo të bën edhe më të përgjegjshëm ndaj jetës. Sepse kur sheh sa shumë luten, shqetësohen dhe qëndrojnë pranë teje njerëzit e tu, e kupton se nuk ke të drejtë të dorëzohesh lehtë. Po kolegët, studentët dhe njerëzit që ju njohin nga jeta publike, çfarë roli kanë luajtur në këtë kapitull? A e keni ndier solidaritetin si një ilaç moral? Po, padyshim. Në kohë sprove njeriu e kupton se solidariteti nuk është vetëm fjalë sociale a koncept publik. Solidariteti është energji morale që ta lehtëson barrën dhe të rikthen besimin te njerëzit. Kam ndier mbështetje të sinqertë nga kolegë, studentë, miq dhe nga shumë njerëz që i kam takuar gjatë jetës akademike e publike. Ka pasur mesazhe, telefonata, lutje dhe takime që ndoshta për dikë duken të vogla, por për njeriun që po përballet me vështirësi marrin peshë shumë të madhe. Veçanërisht më ka prekur respekti dhe afërsia nga studentët. Për një profesor nuk ka vlerësim më të madh sesa kur kupton se ka arritur të lërë gjurmë njerëzore te brezat me të cilët ka punuar. Në fund, kjo është pasuria më e madhe e një pedagogu. Dhe po, solidaritetin e kam ndier si një lloj ilaçi moral. Jo sepse ta largon dhimbjen, por sepse të jep forcë ta përballosh atë me më shumë qetësi dhe shpresë. Të kujton se jeta nuk mbahet vetëm me terapi e barna, por edhe me dashuri, respekt dhe ndjenjën se njerëzit nuk të kanë harruar në ditët e vështira. Fitorja nuk matet vetëm me diagnozë Albert Camus ka lënë një nga mendimet më të bukura për qëndresën njerëzore: në mes të dimrit kishte gjetur brenda vetes "një verë të pathyeshme". A e keni zbuluar edhe ju, në këtë dimër të jetës, një forcë që ndoshta nuk e njihnit më parë, dhe a e ka ndryshuar kjo mënyrën si e shihni ligjërimin, studentët dhe misionin tuaj publik? Po, besoj se çdo njeri që kalon nëpër sprova të mëdha zbulon brenda vetes një forcë që nuk e ka njohur më parë. Jo forcë në kuptimin e pathyeshmërisë absolute, por atë aftësi të heshtur për të vazhduar edhe kur jeta bëhet e rëndë. Kjo përballje ma ka ndryshuar mënyrën si e shoh jetën, njerëzit dhe misionin tim publik. Sot e ndiej edhe më shumë se dijes duhet t’i bashkëngjitet njerëzorja. Një profesor nuk duhet të transmetojë vetëm informacion. Ai duhet të ndihmojë studentin të mbetet njeri në një kohë që shpesh e shtyn individin drejt ftohtësisë dhe garës së verbër. Edhe ligjërimin e shoh ndryshe, më pak si paraqitje dhe më shumë si përgjegjësi morale. Fjala e thënë nga profesori, intelektuali ose udhëheqësi publik mund të ndikojë te njerëzit shumë më tepër sesa mendojmë. Në këtë “dimër” të jetës kam zbuluar një qetësi tjetër të brendshme, një kthjelltësi që të ndihmon të dallosh më mirë çfarë ka vërtet vlerë dhe çfarë është vetëm zhurmë kalimtare. Ndoshta kjo është ajo “verë e pathyeshme” për të cilën flet Kamy: jo mungesa e dhimbjes, por aftësia që drita e brendshme të mos shuhet prej saj. Në fund, si e përkufizoni sot fitoren: si kapërcim të një sëmundjeje, si rikthim në jetën e përditshme, apo si çlirim shpirtëror nga gjërat e panevojshme? Çfarë i thoni dikujt që sapo ka marrë një diagnozë të vështirë dhe kërkon forcë për të besuar, duruar dhe shpresuar? Sot fitoren e shoh më ndryshe se dikur. Natyrisht, çdo njeri dëshiron ta kapërcejë sëmundjen dhe të rikthehet në jetën e zakonshme, por pas kësaj përballjeje kam kuptuar se fitorja nuk është vetëm rezultat mjekësor. Fitorja është edhe mënyra si e ruan shpirtin gjatë rrugës. Fitorja është të mos lejosh që frika të ta marrë krejt dritën e brendshme. Është të mos e humbësh dinjitetin, dashurinë për jetën dhe besimin te njerëzit edhe kur kalon nëpër ditë të rënda. Është të kuptosh se jeta nuk matet vetëm me sa gjatë jeton, por edhe me mënyrën si jeton dhe si i trajton njerëzit përreth vetes. Dikujt që sapo ka marrë një diagnozë të vështirë do t’i thosha së pari të mos mbetet vetëm me frikën. Frika është njerëzore, por nuk duhet të bëhet sunduese e shpirtit. Duhet të besojë te mjekësia, te dija, te njerëzit që e duan dhe mbi të gjitha te forca që ekziston brenda vetes, edhe kur duket e fshehur. Do t’i thosha të mos turpërohet nga dobësia. Njeriu nuk bëhet më pak i fortë pse lodhet, pse qan ose pse ka momente pasigurie. Forca e vërtetë nuk është mungesa e dhimbjes. Forca është të vazhdosh përpara pavarësisht saj. Në fund, fitorja më e madhe ndoshta nuk është vetëm ta mundësh sëmundjen. Fitorja më e madhe është të dalësh nga kjo përballje më i kthjellët, më njerëzor dhe më mirënjohës për jetën. /Telegrafi/
Go to News Site