شرق
محمدرضا مرعشیپور، مترجم باسابقه ادبیات عرب که چندی پیش روایتی معاصر از «تاریخ بیهقی» منتشر کرده بود، اخیرا به سراغ یکی دیگر از نثرهای مهم کلاسیک فارسی یعنی «مرزباننامه» رفته است. «مرزباننامه» به روایت محمدرضا مرعشیپور عنوان کتابی است که توسط نشر نیلوفر منتشر شده و او در این کتاب نیز کموبیش همان کاری را کرده که پیشتر آن را با پرداختن به «تاریخ بیهقی» آزموده بود. پیام حیدرقزوینی: محمدرضا مرعشیپور، مترجم باسابقه ادبیات عرب که چندی پیش روایتی معاصر از «تاریخ بیهقی» منتشر کرده بود، اخیرا به سراغ یکی دیگر از نثرهای مهم کلاسیک فارسی یعنی «مرزباننامه» رفته است. «مرزباننامه» به روایت محمدرضا مرعشیپور عنوان کتابی است که توسط نشر نیلوفر منتشر شده و او در این کتاب نیز کموبیش همان کاری را کرده که پیشتر آن را با پرداختن به «تاریخ بیهقی» آزموده بود. او در روایتش از «مرزباننامه» تلاش کرده آن را به فارسی روان و ساده بنویسد. «مرزباننامه» مجموعهای از حکایتها، تمثیلها و افسانههای حکمتآمیز است که جابهجا به نکته یا نکاتی اخلاقی، فلسفی یا عرفانی اشاره دارند. در مواردی این نکات بر اصل داستان سایه افکندهاند بهگونهای که هدف اصلی به انتقال مضمون بدل شده است. «مرزباننامه» را شاهزاده مرزبان نوشته که برخی گفتهاند پسر رستم بوده و برخی دیگر پدرش را شروین میدانند. او شعر هم میسروده و دیوانی به نام «نیکینومه» داشته که آن هم مثل «مرزباننامه»اش به زبان تبری بوده که اصل هر دو از بین رفته است. مرعشیپور میگوید که شاهزاده مرزبان بیتردید هزار افسان را که اکنون «هزارویک شب» شده و نیز «کلیله و دمنه» را میشناخته و لابد از همین آشنایی سود برده که هر آنچه را گرد آورده در چارچوب شیوه بیانی آنها گنجانده است. نسخهای از «مرزباننامه» که مرعشیپور اساس کار خود قرار داده، فراهمآورده سعدالدین وراوینی است. او در آذربایجان و دربار ازبک بن محمد بن ایلدگز از اتابکان سلجوقی آن دیار و از ملازمان وزیر دانشپرور او، خواجه ربیبالدین، بوده و به سفارش او در آغاز سده هفتم هجری، بدون اینکه از کار ملطیوی آگاه باشد، حدود بیست سال پس از او به «مرزباننامه» میپردازد. او نیز مانند دبیران همروزگارش بر این باور بود که نثر ساده و بیپیرایه گذشته اعتباری ندارد و آن را باید آرایید و زینتش داد. مرعشیپور توضیح داده که کلام وراوینی در کتابش از نثر فنی و مصنوع روزگار خود فراتر میرود و گاهی به شعر میگراید و تشبیهات و اوصافی را به کار میگیرد که پیشتر فقط در شعر به کار میرفتهاند و نثرنویسان خود را از آن بینیاز میدانستهاند. هدف مرعشیپور در این کتاب نزدیکشدن هرچه بیشتر به کتابی بوده که شاهزاده مرزبان نوشته است. به مناسبت انتشار «مرزباننامه» با محمدرضا مرعشیپور درباره این اثر و جایگاهش در سنت ادبی فارسی گفتوگو کردهایم. در بخشی از این گفتوگو نیز درباره اهمیت و کاردکرد فرهنگ در زمانه بحران صحبت کردهایم. مرعشیپور معتقد است فرهنگ و سنت فکری ایران در طول تاریخ همواره در برابر آشوبهای پیرامونی تاب آورده و برهه کنونی نیز جدا از تاریخ گذشته نیست و جامعه سرانجام از تنگنای فعلی عبور خواهد کرد.
Go to News Site