Milliyet Yazarlar
Topkapı Sarayı’ndaki altı yıllık kapsamlı bir restorasyon ve tefriş çalışmasının ardından ilk kez bütüncül bir anlatımla ziyarete açılan Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı saray hayatının en az bilinen, en çok merak edilen bölümünü görünür kılıyor Topkapı Sarayı, İstanbul’un yalnızca taşlardan, kulelerden ve altın işlemeli kapılardan ibaret bir mirası değildir. O sarayın içinde, görünmeyenin görünenden çok daha derin olduğu, sessizliğin bile anlam taşıdığı bir dünya vardır. Asırlardır bu dünyanın en merak uyandıran köşesi harem olmuştur. Haremin içinde ise bugüne kadar gözden uzakta kalmış, gezi rotasının kenarında sessizce beklemiş bir mekân: Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı. 8 Mayıs 2026’da bu mekân, altı yıllık kapsamlı bir restorasyon ve tefriş çalışmasının ardından ilk kez bütüncül bir anlatımla ziyaretçilere açıldı. Bu, Osmanlı saray hayatının en az bilinen, en çok merak edilen katmanlarından birinin nihayet görünür olması demek. 350 yıllık hafızayı barındırıyor Cariyeler Taşlığı’nın konumunu anlamak için önce haremin yapısını kavramak gerekiyor. Valide Sultan daireleri, Kadınefendiler daireleri ve padişah dairelerinin tam kesişim noktasında, bu dairelere hizmet eden cariyelerin dünyası kurulmuş. Burası mutfağı, hamamı, çamaşırhanesi, kileri, kahve ocağı ve külhanıyla kendi içinde tam bir yaşam alanı. Yani sarayın içindeki saray, haremin gerçek kalbi; padişah dairelerinin, Valide Sultan ve Kadınefendiler dairelerinin tam ortasında atan, sarayın iç düzenini ayakta tutan bir sütun. Yapıların tarihi, 1660’lı yılların sonuna dayanıyor. O yıllarda haremin büyük bölümünü kül eden yangının ardından yeniden kurulan bu düzen, yaklaşık 350 yıllık bir hafızayı barındırıyor. Üç kadınefendi dairesi, cariyeler koğuşu ve tüm hizmet birimleri ilk kez tek bir anlatı içinde ele alınarak ziyaretçiye sunuluyor. Kadınefendiler dairelerindeki çini süslemeleri ve vitraylar, erken dönem kalemişi örnekleriyle birlikte sarayın en özgün estetik zenginliklerinden birini oluşturuyor. Dar revaklar ve ortak kullanım alanlarıyla kurulan mimari düzen hem mahremiyeti koruyan hem de gözetim ve kontrolü sağlayan bir anlayışın ürünü. 2020’de başlayan restorasyonda ahşap ve taş yapı elemanları yenilendi, kalemişleri özgün hâllerine kavuşturuldu. Uzun yıllar Topkapı depolarında muhafaza edilen tarihi objeler, arşiv belgeleri ve keşif defterleri esas alınarak seçildi ve mekâna yerleştirilerek bir bütün oluşturuldu. Bir okul ve sosyal alan Cariyelik denildiğinde zihinlerde beliren tablo çoğunlukla yanıltıcı olmuştur. Yüzyıllardır roman ve sinema aracılığıyla biçimlenen bu imgeler, gerçeklikten çok hayal gücünün ürünüydü. Oysa arşiv belgelerine ve mimari verilere bakıldığında çok daha karmaşık ve örgütlü bir tablo ortaya çıkıyor. Bu taşlıktaki cariyeler yabancı dil, musiki, el sanatları, adab-ı muaşeret ve din eğitiminden geçiyor; saray hiyerarşisi içinde ilerleyerek farklı statülere ulaşabiliyordu. Cariyeler Taşlığı aynı zamanda bir okul, bir atölye ve bir sosyal alan olarak işlev görüyordu. Yeni açılan bölüm, bu gerçekliği somut mekânlar ve tarihi objeler aracılığıyla ilk kez bu kadar açık biçimde ziyaretçiyle buluşturuyor. Kara Ağalar’ın ardından Bu açılış, bir sürecin devam eden halkasıdır. Geçen yıl aynı dönemde hemen bitişiğindeki Kara Ağalar Taşlığı ve bağlı birimler ziyarete açılmış; hem yerli hem yabancı ziyaretçilerden büyük ilgi görmüştü. Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’nın eklenmesiyle haremin bütünü artık çok daha okunabilir hâle geliyor. Karaağalar Taşlığı’yla birlikte artık haremin hem hizmet eden erkek tarafını hem de kadın tarafını bir arada okumak mümkün. Bu iki taşlık, aynı döneme ait, aynı yangının ardından yeniden kurulan yapılar. Birini görüp diğerini görmemek, bir kitabın yarısını okuyup kapamak gibi. Ziyaret güzergâhına eklenen yaklaşık 20 dakika, saray içi hayatı anlamlandırmak için belki de en dolu 20 dakika olacak. Salı hariç her gün ziyaret edilebilir Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı, Topkapı Sarayı’nın kapalı olduğu salı günleri dışında her gün 09.00-17.30 saatleri arasında, mevcut bilet kapsamında ek ücret alınmaksızın gezilebiliyor. Bir dahaki Topkapı ziyaretinizde bu köşeye uğrayın. Dar revakların arasından geçerken, o eski çinilere ve kahve ocağının izlerine bakın. Burada asırlarca gerçek bir hayat döndü. Müzik çalındı, ders verildi, yemek pişirildi. Ve bu hayat, uzun bir bekleyişin ardından nihayet kendini anlatabilecek bir mekâna yeniden kavuştu.
Go to News Site