Kurir
Германскиот канцелар Фридрих Мерц упати официјално писмо до лидерите на Европската Унија во кое предлага нова, динамична и иновативна стратегија за забрзување на процесот на проширување. Планот, во кој увид имаа меѓународните медиуми, предвидува постепена интеграција и привилегиран пристап до клучните европски механизми за земјите од Западен Балкан и Молдавија, додека за Украина се предлага специфичен статус на „придружно членство“. Писмото е испратено до претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на Кипар, Никос Христодулидис, чија земја во моментов претседава со Советот на ЕУ. Според Мерц, проширувањето на Унијата е „геополитичка неопходност“, но тековниот процес трае „премногу долго“, поради што се потребни итни и смели чекори за да се зачува реформскиот замав. Нови решенија и институционални бенефиции за Западен Балкан Во однос на регионот, германскиот канцелар нагласува дека Европската Унија мора да остане цврсто на своето ветување дека земјите од Западен Балкан и Молдавија имаат сигурна европска иднина. Тој отворено предлага примена на иновативни решенија за оние земји кандидати кои веќе долго време се подготвуваат за членство, со цел нивниот пристапен пат значително да се забрза. Германскиот предлог за Западен Балкан содржи неколку клучни столбови: Привилегиран пристап до внатрешниот пазар : Земјите од регионот, во зависност од напредокот во домашните реформи, би добиле директен пристап до секторите на единствениот пазар на ЕУ и до европските програми, што би донело итни економски придобивки за граѓаните и бизнисите. Институционално поврзување : Наместо целосно изолирање до денот на полноправното членство, за Западен Балкан се предвидува статус на набљудувачи со поцврсти врски во секојдневниот процес на носење одлуки во Брисел. Заеднички седници : Високиот германски функционер појаснува дека планот предвидува воведување редовни заеднички седници на Европската комисија или на Европскиот парламент, на кои би учествувале претставници на земјите од Западен Балкан. Постепена интеграција преку систем на блокови : Овој модел би овозможил целосна примена на одредени политики на ЕУ веднаш штом земјата ќе постигне напредок во тие конкретни области, поддржано со зголемена финансиска помош за имплементација на европското законодавство (acquis). Според Мерц, ваквиот пристап ќе ги приближи земјите кандидати значително поблиску до ЕУ и ќе разгори нова амбиција за спроведување на неопходните реформи во владеењето на правото и малцинските права. Иницијативата на Берлин доаѓа непосредно пред Самитот за Западен Балкан, што треба да се одржи во Црна Гора на почетокот на јуни, и се надоврзува на неодамнешниот доверлив документ од пет земји членки кои исто така побараа „пристап заснован на заслуги“ до единствениот пазар. Сепак, во Брисел веќе се појавуваат одредени дипломатски пречки. Земјите членки кои се дел од неформалната група „Пријатели на Западен Балкан“, предводени од Австрија, се противат на идејата Украина да добие привилегиран и поразличен третман во однос на државите од регионот кои со години чекаат во дворот на ЕУ, како што се предводниците Црна Гора и Албанија. Специфичниот модел на „придружно членство“ за Украина Во останатиот дел од писмото, германскиот канцелар детално го образложува моделот за Украина, за кој истакнува дека претставува одговор на специфичната ситуација на земја која се наоѓа во војна. Мерц предлага Украина да добие статус на „придружна членка“ со цел веднаш да се внесе во институционалната рамка, иако е јасно дека полноправното членство нема да се случи брзо поради бројните пречки и комплексните ратификациски процеси во 27-те земји членки. Овој предлог, за кој Мерц веќе разговарал со украинскиот претседател Володимир Зеленски и со дел од европските лидери на неформалниот самит во Кипар, ги предвидува следниве специфики: Учество без право на глас: Украинскиот лидер би присуствувал на самитите на ЕУ, а земјата би имала свој претставник во Европската комисија (како комесар без ресор) и претставници во Европскиот парламент, но сите тие би биле без право на глас. Безбедносни гаранции : На Украина би се применила одредбата за взаемна помош на ЕУ, што за земјата е од витално значење со оглед на тоа што САД во голема мера ја затворија вратата за нејзино членство во НАТО. Финансирање : Киев би имал директна корист и пристап до делови од заедничкиот буџет на ЕУ. Механизам за укинување (snap-back): Доколку Киев уназади во исполнувањето на стандардите за владеење на правото, статусот на придружно членство веднаш би бил поништен. Германската влада инсистира дека ова не е „полесна верзија на членство“ (membership light), туку меѓучекор и силен поттик за преговорите. Дебатата за итно проширување кон Киев се актуелизираше по сигналите за напредок во мировните преговори меѓу САД, Украина и Русија, каде како можен датум за интеграција беше спомената 2027 година – рок за кој европските дипломати сметаат дека е нереален доколку се следат стандардните бирократски процедури. Дополнителен оптимизам во Брисел за раздвижување на процесите донесе и смената на унгарскиот премиер Виктор Орбан од страна на неговиот ривал Петер Маѓар, со што се отстрани една од најголемите кочници за интеграцијата на Киев, заклучуваат медиумите.
Go to News Site