Բոլորիս «ծննդյան վկայական» Մատենադարանն եւ նրա գաղափարակիցները

2026 թվականի մայիսի 26-ին Մեդիամաքս մեդիա ընկերությունն անցկացրեց Impacture 2026 կոնֆերանսը, որտեղ քննարկվեցին բարեգործությանը, կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվությանը (ԿՍՊ) եւ հանրօգուտ ներդրումներին (impact investments) վերաբերող հարցեր: Impacture 2026 կոնֆերանսի գործընկերներն էին Ucom-ը, IDBank-ը, JTI Armenia-ն, Թուֆենկյան հիմնադրամը եւ HENDERSON Armenia-ն: Կոնֆերանսի երկրորդ պանելային քննարկման թեման էր «Բարեգործություն, CSR եւ հանրօգուտ ներդրումներ՝ հակասություն, թե՞ փոխլրացում» : Քննարկմանը մասնակցում էին Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն Արայիկ Խզմալյանը, Երեւանի կոնյակի գործարանի հասարակայնության հետ կապերի ղեկավար Զարուհի Սարիբեկյանը, «Ջեյ Թի Այ Արմենիա» ընկերության կորպորատիվ եւ հանրային կապերի ղեկավար Արամ Արարատյանը եւ HENDERSON Armenia ընկերության գլխավոր տնօրեն Ռիմա Եղիազարյանը: Քննարկումը վարում էր Մեդիամաքսի տնօրեն Արա Թադեւոսյանը: Բիզնեսի եւ մշակույթի հարաբերությունները Արայիկ Խզմալյան, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն Շատ կարեւոր է ճիշտ ձեւակերպել մշակութային, գիտական հաստատությունների եւ մասնավոր հատվածի համագործակցությունը։ Ցավոք, տարիներ շարունակ բարերարությունը հաճախ ընկալվել է որպես փոխադարձ ակնկալիքների վրա հիմնված հարաբերություն։ Սակայն այսօր համագործակցության որակը փոխվում է։ Մեր ծրագրերի մասին խոսելիս չենք օգտագործում «աջակցություն» կամ «հովանավորություն» ձեւակերպումները, որովհետեւ այս համագործակցությունից մենք նույնքան հաճույք ենք ստանում, որքան մեր գործընկերները։ Բարձր մակարդակում բարեգործությունը փոխադարձ երեւույթ է։ Մենք պատմում ենք մեր երազանքների, մեր նպատակների մասին, եւ արձագանքը սովորաբար լինում է շատ ճիշտ ու նպատակային։ Կարծում եմ՝ այսօր նստած եմ ոչ այնքան Մատենադարանի աջակիցների, որքան մեր գաղափարակիցների հետ։ Արամ Արարատյան, «Ջեյ Թի Այ Արմենիա» ընկերության կորպորատիվ եւ հանրային կապերի ղեկավար 2025թ. հունիսի 3-ին Մատենադարանը եւ «Ջեյ Թի Այ Արմենիա»-ն հուշագիր էին ստորագրել համագործակցության ընդլայնման մասին: Ստորագրման պահին նշվել էր, որ 10 տարվա ընթացքում «Ջեյ Թի Այ Արմենիա»-ի տրամադրած միջոցներով Մատենադարանը հրատարակել է 68 գիրք եւ գիտական աշխատություն: Վերջին տարիներին «Ջեյ Թի Այ Արմենիա»-ի աջակցությամբ լույս են տեսնում «Բանբեր Մատենադարանի» գիտական հանդեսի հատորները: Լինելով վերազգային ընկերություն եւ ունենալով գլոբալ մոտեցումներ՝ փորձում ենք նաեւ հասկանալ յուրաքանչյուր երկրի եւ հասարակության առանձնահատկությունները: «Ջեյ Թի Այ Արմենիան» սովորաբար շատ չի խոսում իր նախաձեռնությունների մասին։ 2025 թվականին, համագործակցության տասնամյակի առիթով, պարոն Խզմալյանի հետ որոշեցինք ամփոփել այդ ճանապարհը եւ ներկայացնել կատարված աշխատանքը։ Մատենադարանը մեզ համար կարեւոր արժեք է, եւ այս համագործակցությունը կառուցված է ամուր ու երկարաժամկետ հիմքերի վրա։ Զարուհի Սարիբեկյան, Երեւանի կոնյակի գործարանի հասարակայնության հետ կապերի ղեկավար 2025 թվականի մայիսին Երևանի կոնյակի գործարանը Մատենադարանին էր հանձնել գործարանի տակառագործների պատրաստված կաղնեփայտե հատուկ սալիկներ, որոնք անհրաժեշտ են հին ձեռագրերի նոր կազմերի պատրաստելու համար։ Մատենադարանը իսկապես մեծագույն արժեք է, բոլորիս «ծննդյան հավաքական վկայականն» է։ Երեւանի կոնյակի գործարանը Մատենադարանի հետ բազմիցս համագործակցել է տարբեր ձեւաչափերով, ավելին՝ Մատենադարանը տարբեր միջոցառումների շրջանակում հյուրընկալել է նաեւ «ԱՐԱՐԱՏ»-ին։ Հաճախ տեսնում են կարծրատիպային ընկալում, թե նման համագործակցություններից շահում է միայն մշակութային հաստատությունը։ Իրականում, մեծ բրենդների համար, որոնք գործ ունեն ժառանգության հետ, մշակութային երկխոսության մաս լինելը նույնպես կարեւոր ոչ նյութական արժեք է։ Կարելի է կրկնօրինակել արտադրանք, բայց հնարավոր չէ կրկնօրինակել բրենդի մշակութահեն ու արժեքահեն շերտը։ Այդ պատճառով բրենդները ձգտում են արժեքահեն համագործակցության մշակութային հաստատությունների հետ։ Մի շփման ընթացքում պարզվեց, որ ձեռագիր մատյանների պահպանման եւ վերականգնման համար անհրաժեշտ են հատուկ բարակ կաղնեփայտե սալիկներ։ Այսօր մեր տակառագործ վարպետներն էլ գիտեն, որ իրենց ձեռքի աշխատանքով ոչ միայն ստեղծում են Հայաստանի լավագույն կոնյակները, այլեւ իրենք են առնչվում մշակույթին եւ հավերժությանը։ Սալիկների համագործակցությունը, հավանաբար, չէր իրականանա, եթե չլիներ մարդկային ակտիվ շփումն ու գործընկերների բաց մտածելակերպը։ Ռիմա Եղիազարյան, HENDERSON Armenia ընկերության գլխավոր տնօրեն 2026թ. մարտին հայտարարվեց, որ HENDERSON Armenia հովանավորությամբ Մատենադարանում քարտեզագրական ժառանգությանը նվիրված արդիական երկու սրահ կստեղծվի։ Մատենադարանի հետ մեր համագործակցության ակունքները գնում են դեպի 2024 թվական, երբ Բոլոնիայի համալսարանը եւ Հայաստանում Իտալիայում դեսպանը դիմեցին HENDERSON ընկերությանը։ Բոլոնիայի համալսարանում պահվում է հայկական ամենամեծ ձեռագիր քարտեզը՝ մոտ 800 եկեղեցու նշումով, եւ անհրաժեշտ էր ստեղծել դրա կրկնօրինակը, որպեսզի հետազոտողները դրանով աշխատելու հնարավորություն ունենան: HENDERSON-ի ԴՆԹ-ի մեջ կարեւոր տեղ ունեն մշակույթը, կրթությունը եւ հայկական ժառանգությունը, եւ մենք սիրով մասնակցեցինք այդ աշխատանքին: Այս նախապատմությամբ եւ Ռուբեն Գալչյանի աջակցությամբ սկսվեց համագործակցությունը Մատենադարանի հետ։ Պարոն Խզմալյանի հետ քննարկումների ընթացքում իմացանք, որ Մատենադարանը չունի քարտեզագրությանը նվիրված առանձին սրահներ։ Դրանից հետո աշխատանքներն արագ առաջ շարժվեցին, հրավիրվեցին դանիացի հայտնի ճարտարապետներ, հաստատվեց նախագիծը, եւ նախատեսվում է, որ մինչեւ ս.թ. նոյեմբեր երկու վերանորոգված սրահները կբացվեն։ Մատենադարանը՝ հանրային լավատեսության գեներատոր Արայիկ Խզմալյան, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն Մատենադարանը պարզապես հիմնադրամ կամ ՊՈԱԿ չէ, այլ համահայկական նշանակության կառույց։ Երբ այսպիսի ծրագրերի կողքին կանգնում են առաջադեմ կազմակերպություններ, համագործակցությունն այլ որակ է ստանում։ Կարեւոր է, որ ինքդ ներշնչված լինես քո գաղափարներով եւ կարողանաս մոտիվացնել գործընկերներիդ։ Մատենադարանի շուրջ ձեւավորված համագործակցությունը գումար խնդրելու մասին չէ, այլ ստեղծագործական համատեղ աշխատանքի, մոտիվացիայի եւ պատասխանատվության արդյունք է։ Մատենադարանի հետ աշխատելու ցանկություն շատերն ունեն, բայց մենք շատ բծախնդիր ենք գործընկերների ընտրության հարցում։ Աշխատում ենք տարբեր հայացքներ եւ անգամ մրցակցային հարաբերություններ ունեցող կազմակերպությունների հետ, բայց կարողացել ենք ձեւավորել միջավայր, որտեղ առաջնային են ընդհանուր շահերն ու պատասխանատվությունը երկրի խորհրդանիշների հանդեպ։ Զարուհին ասաց, որ Մատենադարանը մեր հավաքական ծննդյան վկայականն է, ես էլ այսպես կձեւակերպեմ՝ այն մեր քաղաքակրթական անձնագիրն է։ Մատենադարանը նաեւ բացառիկ աջակցություն ունի պետությունից։ Վերջին օրինակը կառավարության կողմից պահուստային ֆոնդից տրամադրված 93 միլիոն դրամն էր, որի շնորհիվ հնարավոր դարձավ աճուրդից Հայաստան բերել բացառիկ ձեռագիր։ Մատենադարանը պետք է հանրային լավատեսության գեներատոր լինի եւ հիշեցնի, թե ով ենք մենք։ Ժառանգությունից նոր արժեքներ ստեղծել Ռիմա Եղիազարյան, HENDERSON Armenia ընկերության գլխավոր տնօրեն Մայիսի 22-ին HENDERSON Armenia-ն եւ Ազնավուր հիմնադրամը միասին կազմակերպել էին «Հավերժ Ազնավուր» համերգային ծրագիրը։ «Ազնավուր» հիմնադրամի հետ մեր համագործակցությունը պատմական բնույթ ունի եւ սկիզբ է առել հենց Ազնավուրից։ Եթե փորձենք HENDERSON բրենդը դիտարկել որպես մարդ, ապա այդ մարդը կրում է նույն ք արժեքները, ինչ Շառլ Ազնավուրը, Մատենադարանը եւ կրթական լավագույն հաստատությունները։ Մեր նպատակը ժառանգությունից նոր արժեք ստեղծելն է։ Ազնավուր հիմնադրամի հետ մեր կապը ե՛ւ ընտանեկան է, ե՛ւ պատմական, ե՛ւ արժեքահեն։ «Հավերժ Ազնավուր» համերգային ծրագիրը նախկինում անցկացվել է նաեւ Մոսկվայում եւ Կաննում, իսկ այս անգամ արդեն Երեւանում էր։ Մեր ընկերության հիմնադիր Ռուբեն Հարությունյանը «Այբ» կրթական հիմնադրամի համահիմնադիրներից է, եւ HENDERSON-ը պարբերաբար աջակցում է հիմնադրամի տարբեր նախաձեռնություններին: 2025 թվականին HENDERSON-ը պարտավորվեց 5 միլիոն դոլարի ներդրում կատարել «Այբ» ավագ դպրոցի նոր մասնաշենքի կառուցման համար եւ այդ աշխատանքներն արդեն ընթացքի մեջ են: Արամ Արարատյան, «Ջեյ Թի Այ Արմենիա» ընկերության կորպորատիվ եւ հանրային կապերի ղեկավար «Ջեյ Թի»-ն գլոբալ մակարդակով համագործակցում է բազմաթիվ հայտնի մշակութային հաստատությունների հետ, օրինակ, Միլանի Լա Սկալայի, Փարիզի Լուվրի։ Այդ ինստիտուցիոնալ հիշողությունն ու մոտեցումը փոխանցվում են նաեւ տեղական մակարդակում, որտեղ մենք փորձում ենք ձեւավորել շարունակական համագործակցություններ։ Մատենադարանից բացի, երկարաժամկետ ինստիտուցիոնալ համագործակցություն ունենք նաեւ Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանի հետ։ Իրականացվել են տարբեր ծրագրեր՝ կայքի արդիականացումից մինչեւ տպագրական աշխատանքներ եւ նոր աուդիոգիդերի ձեռքբերում։ Ամենակարեւորն այն է, որ հենց մշակութային հաստատությունն է ձեւավորում իր կարիքները։ Մենք փորձում ենք չմիջամտել, այլ հասկանալ, թե որտեղ կարող ենք օգտակար լինել։ Թանգարանը միավորում է բոլոր լեզուները եւ ներկայացնում «ԱՐԱՐԱՏ»-ը Զարուհի Սարիբեկյան, Երեւանի կոնյակի գործարանի հասարակայնության հետ կապերի ղեկավար Եթե փորձենք հստակ ասել, թե երբ է հիմնադրվել «ԱՐԱՐԱՏ» թանգարանը, դժվար կլինի կոնկրետ տարեթիվ նշել, որովհետեւ այն ձեւավորվել է էվոլյուցիոն ճանապարհով։ Դեռ խորհրդային տարիներին ավանդույթ կար, որ Հայաստան ժամանող հյուրերը այցելեին կոնյակի գործարան, եւ միայն Վարպետ Մարգար Սեդրակյանն իրավունք ուներ նրանց համար շրջայցեր անցկացնել։ Անկախության տարիներին ձեւավորվեց նոր ավանդույթ՝ Հայաստան ժամանող այլ երկրների առաջին դեմքերն այցելում էին Երեւանի կոնյակի գործարան: Աստիճանաբար առաջացավ նաեւ հանրային պահանջարկ, որ թանգարանը բաց լինի բոլոր ցանկացողների համար։ Այսօր «ԱՐԱՐԱՏ» թանգարանը Թանգարանների միջազգային խորհրդի լիիրավ անդամ է եւ, ունի բազմաթիվ նախաձեռնություններ ու միջոցառումներ։ Շատերին կարող է թվալ, թե բրենդները հաղորդակցվում են միայն գովազդով կամ կարգախոսներով, բայց ժառանգություն ունեցող բրենդների դեպքում այդպես չէ։ Մենք հաղորդակցվում ենք մեր ճարտարապետությամբ, պատմությամբ, ժառանգությամբ, ծիսակարգերով, իսկ թանգարանը այն հավաքական վայրն է, որտեղ այդ բոլոր լեզուները միավորվում են եւ ներկայացնում «ԱՐԱՐԱՏ»-ը։ Մատենադարանի՝ վերականգնող ինքնաբավությունը Արայիկ Խզմալյան, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն Մատենադարանը չի կարող իր առաքելությունը լիարժեք իրականացնել, եթե հոգ տանի միայն իր պահոցներում գտնվող ձեռագրերի մասին։ Մատենադարանից դուրս եւս կա մեծ «մատենադարան»՝ ցրված տարբեր թանգարաններում, գրադարաններում, մասնավոր հավաքածուներում եւ հոգեւոր կենտրոններում՝ Վիեննայում, Վենետիկում, Զմմառում, Անթիլիասում, Պոլսում, Երուսաղեմում։ Շատ տեղերում անգամ վերականգնման տարրական պայմաններ չկան, եւ մենք մշակել ենք ծրագիր, որով Մատենադարանը պետք է հոգ տանի նաեւ այդ հավաքածուների համար։ Սա նաեւ նշանակում է հնարավորինս ինքնաբավ լինել վերականգնողական նյութերի ապահովման հարցում։ Վերականգնողական թուղթը հիմնականում ներկրվում էր Ճապոնիայից։ Մոտ 10 տարի մեր երիտասարդ վերականգնողները հետազոտում էին, թե ինչպես ստանալ համարժեք թուղթ։ Երկու տարի առաջ Armenian Art Project կազմակերպության եւ գործընկերների հետ բացեցինք լաբորատորիա եւ արտադրամաս, եւ այսօր արդեն վերականգնողական թղթի արտադրության հարցում ինքնաբավ ենք։ Մատենադարանի հարակից տարածքներում հիմնվելու է այգի, որտեղ աճեցվելու են այն բույսերը, որոնց մասին գրված է միջնադարյան մատյաններում։ Այգին ունենալու է նաեւ կրթական նշանակություն եւ ծրագրին միացել են տարբեր կազմակերպություններ։ Մեծ գործը հնարավոր է հանրային դարձնել փոքր գործիքներով Արամ Արարատյան, «Ջեյ Թի Այ Արմենիա» ընկերության կորպորատիվ եւ հանրային կապերի ղեկավար Վերջին 10 տարվա ընթացքում այս քննարկումը առաջին նմանատիպ հնարավորությունն է, երբ խոսում ենք կատարված աշխատանքների մասին։ Բայց դա մեզ համար ինքնանպատակ չէ, որովհետեւ մեր ծրագրերը մենք դիտարկում ենք որպես ներդրում համայնքներին։ Լինելով հասարակության մի մաս՝ կարծում ենք, որ մեզ պետք են ավելի ուժեղ եւ ներառական համայնքներ։ Զարուհի Սարիբեկյան, Երեւանի կոնյակի գործարանի հասարակայնության հետ կապերի ղեկավար Երեւանի կոնյակի գործարանը բաց է տարբեր առաջարկների եւ համագործակցությունների համար։ Իհարկե, կան որոշ օբյեկտիվ սահմանափակումներ։ Քանի որ մենք ալկոհոլի պատասխանատու սպառման ջատագովներից ենք, մեզ համար «կարմիր գիծ» է, որ որեւէ նախաձեռնություն հասանելի կամ ուղղված չլինի երեխաներին։ Մնացած դեպքերում մենք բաց ենք համագործակցության համար, եւ շատ հետաքրքիր նախաձեռնություններ երբեմն ծնվում են պարզապես մեկ նամակից։ Կարդացեք նաեւ. Իեն Գիլանի եւ Թոնի Այոմիի անվան մրցանակներ՝ Գյումրիի թիվ 6 երաժշտական դպրոցի սաներին Impacture 2026. Բիզնեսը, բարեգործությունը, ԿՍՊ-ն, «մի դրամն» ու մեծ արդյունքը Ռալֆ Յիրիկյանը՝ պատասխանատվության, մարզերի զարգացման եւ սփյուռքի ներուժի մասին Անի Խչոյան Լուսանկարները՝ Էմին Արիստակեսյանի

Go to News Site