iefimerida
Επισκόπηση της Έκθεσης της Επιτροπής του υπουργείου Οικονομικών με τη βοήθεια του ΑΙ. Η έκθεση αφορά την αξιολόγηση των κινδύνων για: τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (ξέπλυμα χρήματος – ΞΧ), τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας (ΧΤ), και τη χρηματοδότηση διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής στην Ελλάδα. Αποτελεί τη δεύτερη εθνική αξιολόγηση μετά το 2018 και βασίζεται σε πρότυπα της FATF, της Παγκόσμιας Τράπεζας και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας AML. Βασικά Συμπεράσματα 1. Συνολικό επίπεδο κινδύνου Ελλάδας Η Ελλάδα αξιολογείται με: Εθνικό κίνδυνο ΞΧ: “Μέσο-Υψηλό” Η «απειλή» θεωρείται επίσης «Μέσο-Υψηλή» Η «τρωτότητα» του συστήματος «Μέση» Δηλαδή: υπάρχει σημαντική παραγωγή παράνομου χρήματος, αλλά και θεσμικές αδυναμίες που επιτρέπουν τη νομιμοποίησή του. 2. Τομείς με τον υψηλότερο κίνδυνο Η έκθεση θεωρεί ότι οι πιο ευάλωτοι κλάδοι για ξέπλυμα χρήματος είναι: Υψηλού κινδύνου Δικηγόροι Μεσίτες ακινήτων Πάροχοι υπηρεσιών εμβασμάτων Μέσου-Υψηλού κινδύνου Τράπεζες Τυχερά παίγνια / καζίνο Λογιστές Συμβολαιογράφοι Έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας Χαμηλότερου κινδύνου Ασφαλιστικές ζωής Εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου Ορισμένες επενδυτικές υπηρεσίες 3. Κύριες εγκληματικές δραστηριότητες που παράγουν «μαύρο χρήμα» Τα βασικά αδικήματα που τροφοδοτούν το ξέπλυμα χρήματος στην Ελλάδα είναι: Φοροδιαφυγή Απάτη Κλοπές και ληστείες Διακίνηση ναρκωτικών Πλαστογραφία Λαθρεμπόριο Παράνομη διακίνηση μεταναστών Διαφθορά Η έκθεση σημειώνει ότι: η απάτη, η πλαστογραφία και το λαθρεμπόριο παρουσιάζουν αυξημένη απειλή σε σχέση με το 2018. 4. Φοροδιαφυγή και απάτη κυριαρχούν Από τις υποθέσεις που ερευνήθηκαν για ξέπλυμα χρήματος: 21,28% σχετίζονταν με φοροδιαφυγή 16,78% με απάτη 7,40% με κλοπές/ληστείες Η φοροδιαφυγή αναδεικνύεται ως η μεγαλύτερη πηγή παράνομων εσόδων. 5. Επίδραση της πανδημίας και της ψηφιοποίησης Η περίοδος 2018–2022 επηρεάστηκε έντονα από: COVID-19, αύξηση ηλεκτρονικών συναλλαγών, εξάπλωση ηλεκτρονικού εμπορίου, ενίσχυση κυβερνοεγκλήματος και online απάτης. Η έκθεση επισημαίνει: αύξηση ηλεκτρονικών απατών, αύξηση κυβερνοεγκλήματος, αλλαγή του modus operandi των εγκληματικών οργανώσεων, μεγαλύτερη χρήση διαδικτύου και κρυπτοστοιχείων. 6. Ακίνητα και ξένο κεφάλαιο Η αγορά ακινήτων θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη: λόγω επενδύσεων από αλλοδαπούς, χρήσης εταιρικών σχημάτων, δυσκολίας εντοπισμού πραγματικών δικαιούχων. Για αυτό: οι μεσίτες ακινήτων αξιολογούνται ως «Υψηλού κινδύνου», ενώ και οι συμβολαιογράφοι θεωρούνται ευάλωτοι. 7. Τραπεζικός τομέας Οι τράπεζες θεωρούνται: αρκετά ώριμες κανονιστικά, με ισχυρότερο πλαίσιο συμμόρφωσης σε σχέση με το 2018, αλλά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικό κίνδυνο λόγω όγκου συναλλαγών. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται: στις μεταφορές κεφαλαίων, στο trade finance, στη ναυτιλία, στο private banking, και στις θυρίδες ασφαλείας. 8. Κρυπτοστοιχεία (crypto) Για πρώτη φορά γίνεται ειδική αξιολόγηση: παρόχων εικονικών περιουσιακών στοιχείων (VASPs), crypto-assets, μεταφοράς κρυπτονομισμάτων. Ο κλάδος αξιολογείται με: μέση τρωτότητα, μέσο κίνδυνο, καθώς θεωρείται αναπτυσσόμενος και δύσκολα εποπτεύσιμος. 9. Θεσμικές αδυναμίες που εντοπίζονται Η έκθεση αναγνωρίζει προβλήματα σε: διαθεσιμότητα πληροφοριών πραγματικού δικαιούχου, ταχύτητα δικαστικών διαδικασιών, διερεύνηση οικονομικού εγκλήματος, διασυνοριακή συνεργασία, εντοπισμό σύνθετων εταιρικών δομών. 10. Στρατηγικός στόχος της έκθεσης Η έκθεση αποτελεί τη βάση για: νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης AML/CFT, ενίσχυση εποπτείας, στοχευμένους ελέγχους, καλύτερη κατανομή κρατικών πόρων, συμμόρφωση με το νέο ευρωπαϊκό AML Package και τη νέα ευρωπαϊκή αρχή AMLA. Συνολική εικόνα Η έκθεση καταλήγει ότι: η Ελλάδα έχει βελτιώσει σημαντικά το θεσμικό της πλαίσιο, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους από: φοροδιαφυγή, απάτη, οργανωμένο έγκλημα, ακίνητα, εμβάσματα, και το ψηφιακό οικονομικό έγκλημα. Η μεγαλύτερη μεταβολή σε σχέση με το 2018 είναι: η μετάβαση του οικονομικού εγκλήματος προς το διαδίκτυο, η αύξηση ηλεκτρονικής απάτης, και η ανάγκη εποπτείας crypto και διεθνών ροών κεφαλαίου. Πολλά είναι τα βήματα, που έγιναν από την πρώτη Έκθεση του 2018, ωστόσο όπως φαίνεται, μένουν ακόμα πολλά να γίνουν, έτσι ώστε να μη σταματήσει το πάρτι με το “μαύρο” χρήμα. Αν και η νέα Έκθεση της Επιτροπής έχει επεξεργαστεί δεδομένα μέχρι το 2022, τα ευρήματα είναι αρκούντως ανησυχητικά, πόσο μάλλον όταν αφενός αναδεικνύουν νέα “τρωτά” στο πλαίσιο, αφετέρου δείχνουν ότι οι κλάδοι υψηλού κινδύνου συνεχίζουν να πρωτοστατούν. Οι κίνδυνοι Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το επίπεδο εθνικού κινδύνου νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, εκτιμήθηκε σε «Μέσο-Υψηλό». Ειδικότερα, Υψηλός κίνδυνος ανακύπτει από κλάδους του μη χρηματοπιστωτικού τομέα (δικηγόροι και μεσίτες ακινήτων). Επίσης υψηλό επίπεδο κινδύνου αντιμετωπίζει και ο κλάδος των παρόχων υπηρεσιών εμβασμάτων. Ακολουθούν με Μέσο-Υψηλό κίνδυνο τα πιστωτικά ιδρύματα, τα παίγνια, οι λογιστές, οι συμβολαιογράφοι και οι έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας. Το επίπεδο κινδύνου των υπόλοιπων κλάδων είναι χαμηλότερο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η διαπίστωση ότι μετά το 2020, σημειώθηκαν αλλαγές στις εγκληματικές πρακτικές, με τους εγκληματίες να εκμεταλλεύονται τις ευκαιρίες που δημιουργήθηκαν από την πανδημία. Συγκεκριμένα, οι μεταβολές στο πεδίο της εγκληματικότητας συναρτώνται ιδίως με αύξηση των υποθέσεων απάτης και κυβερνοεγκλήματος. Ενόψει μάλιστα της κυριαρχίας του οικονομικού εγκλήματος στον κυβερνοχώρο από το 2020 και εξής, το ζήτημα της αντιμετώπισης των σχετικών εγκλημάτων τέθηκε ως προτεραιότητα της FATF (η Ομάδα Κρούσης του ΟΟΣΑ). Στο κείμενο των προτεραιοτήτων της επισημαίνεται ότι το οικονομικό ηλεκτρονικό έγκλημα, λόγω της πολυπλοκότητας που εμφανίζει και του γεγονότος ότι μπορεί να χρηματοδοτήσει το οργανωμένο έγκλημα για την περαιτέρω εδραίωσή του, μπορεί να καταστεί ακόμα μεγαλύτερη απειλή αν αφεθεί ανεξέλεγκτο. Ειδικά όσον αφορά στην Ελλάδα, τα αδικήματα με το υψηλότερο επίπεδο απειλής ως προς το “ξέπλυμα” χρήματος είναι τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας (κλοπή, διακεκριμένη κλοπή, ληστεία και υπεξαίρεση), η διακίνηση ναρκωτικών, η απάτη, τα εγκλήματα φοροδιαφυγής, η πλαστογραφία, η λαθρεμπορία, η παράνομη διακίνηση μεταναστών και τα εγκλήματα διαφθοράς. Οι μαφίες και τα εγκλήματα Στην πλειονότητά τους, οι εγκληματικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην τέλεση κλοπών και ληστειών είναι εγχώριες, δηλαδή αποτελούνται από ημεδαπούς (με μεγάλη συμμετοχή ατόμων Ρομά), ενώ όσον αφορά στις αλλοδαπές μαφίες, αυτές αποτελούνται κυρίως από άτομα Αλβανικής (σε μεγάλο ποσοστό), Γεωργιανής, Πακιστανικής, Ουκρανικής, Ρουμανικής, Αλγερινής κ.λπ. υπηκοότητας. Όσον αφορά στις διεθνείς διασυνδέσεις των ομάδων, αυτές παρουσιάζονται περιορισμένες και δεν διαπλέκονται, παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις, με διεφθαρμένους κρατικούς λειτουργούς (αστυνομικούς, δημοσίους υπαλλήλους κ.α.). Από τη μελέτη υποθέσεων που απασχόλησαν την Ελληνική Αστυνομία, διαπιστώθηκε ότι οι δράστες των εν λόγω εγκλημάτων στις περισσότερες περιπτώσεις διήγαν πολυτελή βίο, προέβαιναν σε αγορές πολυτελών Ι.Χ.Ε., ενώ σε κάποιες περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι είχαν προβεί σε επενδύσεις σε ακίνητα και επιχειρήσεις. Η παράνομη μετανάστευση κατατάσσεται ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα ασφαλείας σε διεθνές επίπεδο, λόγω της πολύπλευρης κοινωνικής της διάστασης και των κινδύνων που ενέχει. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα λόγω της στρατηγικής της θέσης, στο σταυροδρόμι Ανατολής-Δύσης, της εγγύτητάς της προς εμπόλεμες περιοχές και της εκτεταμένης ακτογραμμής της. Τα έσοδα των εγκληματικών δικτύων παράνομης μετανάστευσης εξασφαλίζονται συνήθως μέσω της μεθόδου «Hawala» (εναλλακτικό ή παράλληλο σύστημα εμβασμάτων, το οποίο λειτουργεί εκτός του κύκλου των τραπεζών και των επίσημων χρηματοπιστωτικών συστημάτων). Όταν δεν χρησιμοποιείται το σύστημα Ηawala, οι μεταφορές από τις χώρες προορισμού πραγματοποιούνται συχνά μέσω εμπορικών πρακτορείων μεταφοράς χρημάτων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα χρήματα κατατίθενται σε μια αντιπροσωπεία και προστατεύονται από έναν κωδικό ασφαλείας. Μόλις ο μετανάστης επιβεβαιώσει την ασφαλή άφιξη στον ενδιάμεσο ή στον τελικό προορισμό, τα χρήματα αποδεσμεύονται στον διακινητή μέσω της αποκάλυψης του κωδικού ασφαλείας . Έχουν καταγραφεί και περιπτώσεις μεταφοράς των ποσών δια ζώσης («χέρι-χέρι»), κυρίως σε καταστήματα εμπορίας τηλεφωνίας ή/και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών, Μίνι-Μάρκετ, καθώς και σε ταξιδιωτικά γραφεία ιδιοκτησίας μελών των εγκληματικών ομάδων. Στοιχείο που δημιουργεί προβληματισμό είναι ότι, λόγω της κοινωνικής και της παραδοσιακής ενσωμάτωσης των Hawalanders στις χώρες προέλευσης μεταναστών, αλλά και στις χώρες διέλευσης, είναι εξαιρετικά δύσκολο για τις διωκτικές αρχές στις χώρες αυτές να λαμβάνουν μέτρα ανάσχεσης της δραστηριότητάς τους. Κεντρικός στόχος των εμπλεκόμενων εγκληματικών ομάδων είναι ασφαλώς η μεγιστοποίηση των κερδών τους και στο αμέσως επόμενο επίπεδο, η νομιμοποίησή τους. Σύμφωνα με τα υφιστάμενα στοιχεία, για τη νομιμοποίηση των παράνομων εσόδων ακολουθούνται διάφορες διαδικασίες. Πιο συγκεκριμένα: τα χρήματα μεταφέρονται και πάλι με τη μέθοδο Hawala και επενδύονται σε νομιμοφανείς δραστηριότητες στις χώρες καταγωγής των διακινητών και ειδικά στο Ιράν, το Πακιστάν και την Αίγυπτο μεταφέρονται σε χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, όπου επενδύονται με την ίδρυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή δαπανώνται σε αγαθά πολυτελείας μέρος των χρημάτων διακινείται στην Ελλάδα μέσα από την ίδρυση επίσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων (όπως επιχειρήσεων εστίασης, ταξιδιωτικών γραφείων και μεταφορικών εταιρειών) ή επενδύονται στην αγορά αστικών, κυρίως, ακινήτων. Επίσης, χρησιμοποιούνται για την αγορά ειδών πολυτελείας, όπως οχημάτων, σκαφών αναψυχής, τουριστικών ταξιδιών κ.ά. Οι κλάδοι και οι «τρύπες» Τράπεζες: ορισμένες υπηρεσίες, όπως η ιδιωτική τραπεζική (private banking), η χρηματοδότηση εμπορίου (trade finance), η ανταποκριτική τραπεζική (correspondent banking) και οι θυρίδες ασφαλείας, παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες σε κατάχρηση για σκοπούς “ξεπλύματος”. Υπηρεσίες εμβασμάτων: εκτιμώνται ως ο κλάδος με τον υψηλότερο βαθμό απειλής “ξεπλύματος”. Ο κλάδος χρησιμοποιείται από δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος, τα οποία εκμεταλλεύονται την ευκολία πρόσβασης, τη χαμηλή απαίτηση τεχνογνωσίας και την ταχύτητα εκτέλεσης, για σκοπούς μεταφοράς ή νομιμοποίησης παράνομων κεφαλαίων. Παράλληλα, έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις χρήσης τους σε σχήματα απάτης ή φοροδιαφυγής, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με διασυνοριακές ροές προς χώρες αυξημένου κινδύνου. Ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος : προσφέρουν ευελιξία, ταχύτητα και πρόσβαση χωρίς την ανάγκη ύπαρξης τραπεζικού λογαριασμού, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την ελκυστικότητα τους, ιδίως σε περιβάλλοντα με περιορισμούς ή ελλιπή τραπεζική κάλυψη. Το στοιχείο αυτό, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα μαζικής έκδοσης και επαναφόρτισης των προϊόντων, δημιουργεί σημαντικό έδαφος για αξιοποίηση από εγκληματικές ομάδες. Ανταλλακτήρια συναλλάγματος: Οι εγκληματικές ομάδες μπορεί να τα εκμεταλλεύονται για μετατροπή παράνομων χρηματικών ποσών σε άλλο νόμισμα, προκειμένου να διευκολύνουν τη μεταφορά τους στο εξωτερικό, να συγκαλύψουν την αρχική προέλευση ή να τα επανεισάγουν ως “καθαρά” σε διαφορετική μορφή. Δικηγόροι- Συμβολαιογράφοι: από τη μελέτη υποθέσεων που έχουν απασχολήσει τις διωκτικές Αρχές προέκυψε ότι, οι δράστες και τα μέλη των εγκληματικών οργανώσεων προβαίνουν στη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (π.χ. από διακίνηση ναρκωτικών, εγκλήματα κατά ιδιοκτησίας, οικονομικά αδικήματα-φοροδιαφυγή κ.λπ.) μέσω της αγοράς ακίνητης περιουσίας, αλλά και της σύστασης νομιμοφανών εταιρειών (τόσο για τη διευκόλυνση της εγκληματικής δράσης, όσο και για τη νομιμοποίηση των παράνομα αποκτηθέντων εσόδων). Υπό αυτό το πρίσμα, είναι ενδεχόμενο, αφενός να επιζητούν την παροχή νομικών συμβουλών από δικηγόρους, αφετέρου να εκμεταλλεύονται αυτούς για τη διενέργεια των απαιτούμενων πράξεων. Λογιστές: μπορούν να υποστηρίξουν ή να αποτελέσουν μέσο για συστήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, π.χ. συστήματα φοροδιαφυγής, δόλιες συναλλαγές, πλαστά τιμολόγια, δόλια χρεοκοπία ή τοκογλυφία. Επίσης, η απειλή νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες συναρτάται και με το γεγονός ότι οι εγκληματίες με συνδρομή λογιστών δύνανται να συστήνουν «αδιαφανείς δομές», δηλαδή να δημιουργούν εταιρικά σχήματα που αποτελούν αδικαιολόγητα πολύπλοκες και πολυεπίπεδες οντότητες. Μεσίτες: τα ακίνητα είναι ελκυστικά τόσο για τους επενδυτές όσο και για τους εγκληματίες, καθώς παρέχουν χαρακτηριστικά νομιμότητας και κανονικότητας. Οι εγκληματικές ομάδες και δίκτυα χρησιμοποιούν σε ποσοστό 68% μεθόδους νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, όπως η επένδυση σε ακίνητα. Τυχερά παιχνίδια: Πέρα από τον κίνδυνο διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος, σημαντικός παράγοντας διαμόρφωσης του επιπέδου απειλής των τυχερών παιγνίων που διοργανώνονται και διεξάγονται επίγεια είναι η χειραγώγηση αγώνων. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι εγκληματικές ομάδες χρησιμοποιούν τα στοιχήματα για να επωφεληθούν από τη διοργάνωση αθλητικών αγώνων στην ΕΕ. Ο διαδικτυακός τζόγος είναι ένα δυνητικά ιδιαίτερα ελκυστικό εργαλείο για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Παράγοντας διαμόρφωσης του κινδύνου είναι και η χρήση εικονικών περιουσιακών στοιχείων ως μεθόδου πληρωμής. Διαβάστε περισσότερα στο iefimerida.gr Επισκόπηση της Έκθεσης της Επιτροπής του υπουργείου Οικονομικών με τη βοήθεια του ΑΙ. Η έκθεση αφορά την αξιολόγηση των κινδύνων για: τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (ξέπλυμα χρήματος – ΞΧ), τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας (ΧΤ), και τη χρηματοδότηση διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής στην Ελλάδα. Αποτελεί τη δεύτερη εθνική αξιολόγηση μετά το 2018 και βασίζεται σε πρότυπα της FATF, της Παγκόσμιας Τράπεζας και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας AML. Βασικά Συμπεράσματα 1. Συνολικό επίπεδο κινδύνου Ελλάδας Η Ελλάδα αξιολογείται με: Εθνικό κίνδυνο ΞΧ: “Μέσο-Υψηλό” Η «απειλή» θεωρείται επίσης «Μέσο-Υψηλή» Η «τρωτότητα» του συστήματος «Μέση» Δηλαδή: υπάρχει σημαντική παραγωγή παράνομου χρήματος, αλλά και θεσμικές αδυναμίες που επιτρέπουν τη νομιμοποίησή του. 2. Τομείς με τον υψηλότερο κίνδυνο Η έκθεση θεωρεί ότι οι πιο ευάλωτοι κλάδοι για ξέπλυμα χρήματος είναι: Υψηλού κινδύνου Δικηγόροι Μεσίτες ακινήτων Πάροχοι υπηρεσιών εμβασμάτων Μέσου-Υψηλού κινδύνου Τράπεζες Τυχερά παίγνια / καζίνο Λογιστές Συμβολαιογράφοι Έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας Χαμηλότερου κινδύνου Ασφαλιστικές ζωής Εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου Ορισμένες επενδυτικές υπηρεσίες 3. Κύριες εγκληματικές δραστηριότητες που παράγουν «μαύρο χρήμα» Τα βασικά αδικήματα που τροφοδοτούν το ξέπλυμα χρήματος στην Ελλάδα είναι: Φοροδιαφυγή Απάτη Κλοπές και ληστείες Διακίνηση ναρκωτικών Πλαστογραφία Λαθρεμπόριο Παράνομη διακίνηση μεταναστών Διαφθορά Η έκθεση σημειώνει ότι: η απάτη, η πλαστογραφία και το λαθρεμπόριο παρουσιάζουν αυξημένη απειλή σε σχέση με το 2018. 4. Φοροδιαφυγή και απάτη κυριαρχούν Από τις υποθέσεις που ερευνήθηκαν για ξέπλυμα χρήματος: 21,28% σχετίζονταν με φοροδιαφυγή 16,78% με απάτη 7,40% με κλοπές/ληστείες Η φοροδιαφυγή αναδεικνύεται ως η μεγαλύτερη πηγή παράνομων εσόδων. 5. Επίδραση της πανδημίας και της ψηφιοποίησης Η περίοδος 2018–2022 επηρεάστηκε έντονα από: COVID-19, αύξηση ηλεκτρονικών συναλλαγών, εξάπλωση ηλεκτρονικού εμπορίου, ενίσχυση κυβερνοεγκλήματος και online απάτης. Η έκθεση επισημαίνει: αύξηση ηλεκτρονικών απατών, αύξηση κυβερνοεγκλήματος, αλλαγή του modus operandi των εγκληματικών οργανώσεων, μεγαλύτερη χρήση διαδικτύου και κρυπτοστοιχείων. 6. Ακίνητα και ξένο κεφάλαιο Η αγορά ακινήτων θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη: λόγω επενδύσεων από αλλοδαπούς, χρήσης εταιρικών σχημάτων, δυσκολίας εντοπισμού πραγματικών δικαιούχων. Για αυτό: οι μεσίτες ακινήτων αξιολογούνται ως «Υψηλού κινδύνου», ενώ και οι συμβολαιογράφοι θεωρούνται ευάλωτοι. 7. Τραπεζικός τομέας Οι τράπεζες θεωρούνται: αρκετά ώριμες κανονιστικά, με ισχυρότερο πλαίσιο συμμόρφωσης σε σχέση με το 2018, αλλά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικό κίνδυνο λόγω όγκου συναλλαγών. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται: στις μεταφορές κεφαλαίων, στο trade finance, στη ναυτιλία, στο private banking, και στις θυρίδες ασφαλείας. 8. Κρυπτοστοιχεία (crypto) Για πρώτη φορά γίνεται ειδική αξιολόγηση: παρόχων εικονικών περιουσιακών στοιχείων (VASPs), crypto-assets, μεταφοράς κρυπτονομισμάτων. Ο κλάδος αξιολογείται με: μέση τρωτότητα, μέσο κίνδυνο, καθώς θεωρείται αναπτυσσόμενος και δύσκολα εποπτεύσιμος. 9. Θεσμικές αδυναμίες που εντοπίζονται Η έκθεση αναγνωρίζει προβλήματα σε: διαθεσιμότητα πληροφοριών πραγματικού δικαιούχου, ταχύτητα δικαστικών διαδικασιών, διερεύνηση οικονομικού εγκλήματος, διασυνοριακή συνεργασία, εντοπισμό σύνθετων εταιρικών δομών. 10. Στρατηγικός στόχος της έκθεσης Η έκθεση αποτελεί τη βάση για: νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης AML/CFT, ενίσχυση εποπτείας, στοχευμένους ελέγχους, καλύτερη κατανομή κρατικών πόρων, συμμόρφωση με το νέο ευρωπαϊκό AML Package και τη νέα ευρωπαϊκή αρχή AMLA. Συνολική εικόνα Η έκθεση καταλήγει ότι: η Ελλάδα έχει βελτιώσει σημαντικά το θεσμικό της πλαίσιο, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους από: φοροδιαφυγή, απάτη, οργανωμένο έγκλημα, ακίνητα, εμβάσματα, και το ψηφιακό οικονομικό έγκλημα. Η μεγαλύτερη μεταβολή σε σχέση με το 2018 είναι: η μετάβαση του οικονομικού εγκλήματος προς το διαδίκτυο, η αύξηση ηλεκτρονικής απάτης, και η ανάγκη εποπτείας crypto και διεθνών ροών κεφαλαίου. Πολλά είναι τα βήματα, που έγιναν από την πρώτη Έκθεση του 2018, ωστόσο όπως φαίνεται, μένουν ακόμα πολλά να γίνουν, έτσι ώστε να μη σταματήσει το πάρτι με το “μαύρο” χρήμα. Αν και η νέα Έκθεση της Επιτροπής έχει επεξεργαστεί δεδομένα μέχρι το 2022, τα ευρήματα είναι αρκούντως ανησυχητικά, πόσο μάλλον όταν αφενός αναδεικνύουν νέα “τρωτά” στο πλαίσιο, αφετέρου δείχνουν ότι οι κλάδοι υψηλού κινδύνου συνεχίζουν να πρωτοστατούν. Οι κίνδυνοι Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το επίπεδο εθνικού κινδύνου νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, εκτιμήθηκε σε «Μέσο-Υψηλό». Ειδικότερα, Υψηλός κίνδυνος ανακύπτει από κλάδους του μη χρηματοπιστωτικού τομέα (δικηγόροι και μεσίτες ακινήτων). Επίσης υψηλό επίπεδο κινδύνου αντιμετωπίζει και ο κλάδος των παρόχων υπηρεσιών εμβασμάτων. Ακολουθούν με Μέσο-Υψηλό κίνδυνο τα πιστωτικά ιδρύματα, τα παίγνια, οι λογιστές, οι συμβολαιογράφοι και οι έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας. Το επίπεδο κινδύνου των υπόλοιπων κλάδων είναι χαμηλότερο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η διαπίστωση ότι μετά το 2020, σημειώθηκαν αλλαγές στις εγκληματικές πρακτικές, με τους εγκληματίες να εκμεταλλεύονται τις ευκαιρίες που δημιουργήθηκαν από την πανδημία. Συγκεκριμένα, οι μεταβολές στο πεδίο της εγκληματικότητας συναρτώνται ιδίως με αύξηση των υποθέσεων απάτης και κυβερνοεγκλήματος. Ενόψει μάλιστα της κυριαρχίας του οικονομικού εγκλήματος στον κυβερνοχώρο από το 2020 και εξής, το ζήτημα της αντιμετώπισης των σχετικών εγκλημάτων τέθηκε ως προτεραιότητα της FATF (η Ομάδα Κρούσης του ΟΟΣΑ). Στο κείμενο των προτεραιοτήτων της επισημαίνεται ότι το οικονομικό ηλεκτρονικό έγκλημα, λόγω της πολυπλοκότητας που εμφανίζει και του γεγονότος ότι μπορεί να χρηματοδοτήσει το οργανωμένο έγκλημα για την περαιτέρω εδραίωσή του, μπορεί να καταστεί ακόμα μεγαλύτερη απειλή αν αφεθεί ανεξέλεγκτο. Ειδικά όσον αφορά στην Ελλάδα, τα αδικήματα με το υψηλότερο επίπεδο απειλής ως προς το “ξέπλυμα” χρήματος είναι τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας (κλοπή, διακεκριμένη κλοπή, ληστεία και υπεξαίρεση), η διακίνηση ναρκωτικών, η απάτη, τα εγκλήματα φοροδιαφυγής, η πλαστογραφία, η λαθρεμπορία, η παράνομη διακίνηση μεταναστών και τα εγκλήματα διαφθοράς. Οι μαφίες και τα εγκλήματα Στην πλειονότητά τους, οι εγκληματικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην τέλεση κλοπών και ληστειών είναι εγχώριες, δηλαδή αποτελούνται από ημεδαπούς (με μεγάλη συμμετοχή ατόμων Ρομά), ενώ όσον αφορά στις αλλοδαπές μαφίες, αυτές αποτελούνται κυρίως από άτομα Αλβανικής (σε μεγάλο ποσοστό), Γεωργιανής, Πακιστανικής, Ουκρανικής, Ρουμανικής, Αλγερινής κ.λπ. υπηκοότητας. Όσον αφορά στις διεθνείς διασυνδέσεις των ομάδων, αυτές παρουσιάζονται περιορισμένες και δεν διαπλέκονται, παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις, με διεφθαρμένους κρατικούς λειτουργούς (αστυνομικούς, δημοσίους υπαλλήλους κ.α.). Από τη μελέτη υποθέσεων που απασχόλησαν την Ελληνική Αστυνομία, διαπιστώθηκε ότι οι δράστες των εν λόγω εγκλημάτων στις περισσότερες περιπτώσεις διήγαν πολυτελή βίο, προέβαιναν σε αγορές πολυτελών Ι.Χ.Ε., ενώ σε κάποιες περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι είχαν προβεί σε επενδύσεις σε ακίνητα και επιχειρήσεις. Η παράνομη μετανάστευση κατατάσσεται ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα ασφαλείας σε διεθνές επίπεδο, λόγω της πολύπλευρης κοινωνικής της διάστασης και των κινδύνων που ενέχει. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα λόγω της στρατηγικής της θέσης, στο σταυροδρόμι Ανατολής-Δύσης, της εγγύτητάς της προς εμπόλεμες περιοχές και της εκτεταμένης ακτογραμμής της. Τα έσοδα των εγκληματικών δικτύων παράνομης μετανάστευσης εξασφαλίζονται συνήθως μέσω της μεθόδου «Hawala» (εναλλακτικό ή παράλληλο σύστημα εμβασμάτων, το οποίο λειτουργεί εκτός του κύκλου των τραπεζών και των επίσημων χρηματοπιστωτικών συστημάτων). Όταν δεν χρησιμοποιείται το σύστημα Ηawala, οι μεταφορές από τις χώρες προορισμού πραγματοποιούνται συχνά μέσω εμπορικών πρακτορείων μεταφοράς χρημάτων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα χρήματα κατατίθενται σε μια αντιπροσωπεία και προστατεύονται από έναν κωδικό ασφαλείας. Μόλις ο μετανάστης επιβεβαιώσει την ασφαλή άφιξη στον ενδιάμεσο ή στον τελικό προορισμό, τα χρήματα αποδεσμεύονται στον διακινητή μέσω της αποκάλυψης του κωδικού ασφαλείας . Έχουν καταγραφεί και περιπτώσεις μεταφοράς των ποσών δια ζώσης («χέρι-χέρι»), κυρίως σε καταστήματα εμπορίας τηλεφωνίας ή/και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών, Μίνι-Μάρκετ, καθώς και σε ταξιδιωτικά γραφεία ιδιοκτησίας μελών των εγκληματικών ομάδων. Στοιχείο που δημιουργεί προβληματισμό είναι ότι, λόγω της κοινωνικής και της παραδοσιακής ενσωμάτωσης των Hawalanders στις χώρες προέλευσης μεταναστών, αλλά και στις χώρες διέλευσης, είναι εξαιρετικά δύσκολο για τις διωκτικές αρχές στις χώρες αυτές να λαμβάνουν μέτρα ανάσχεσης της δραστηριότητάς τους. Κεντρικός στόχος των εμπλεκόμενων εγκληματικών ομάδων είναι ασφαλώς η μεγιστοποίηση των κερδών τους και στο αμέσως επόμενο επίπεδο, η νομιμοποίησή τους. Σύμφωνα με τα υφιστάμενα στοιχεία, για τη νομιμοποίηση των παράνομων εσόδων ακολουθούνται διάφορες διαδικασίες. Πιο συγκεκριμένα: τα χρήματα μεταφέρονται και πάλι με τη μέθοδο Hawala και επενδύονται σε νομιμοφανείς δραστηριότητες στις χώρες καταγωγής των διακινητών και ειδικά στο Ιράν, το Πακιστάν και την Αίγυπτο μεταφέρονται σε χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, όπου επενδύονται με την ίδρυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή δαπανώνται σε αγαθά πολυτελείας μέρος των χρημάτων διακινείται στην Ελλάδα μέσα από την ίδρυση επίσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων (όπως επιχειρήσεων εστίασης, ταξιδιωτικών γραφείων και μεταφορικών εταιρειών) ή επενδύονται στην αγορά αστικών, κυρίως, ακινήτων. Επίσης, χρησιμοποιούνται για την αγορά ειδών πολυτελείας, όπως οχημάτων, σκαφών αναψυχής, τουριστικών ταξιδιών κ.ά. Οι κλάδοι και οι «τρύπες» Τράπεζες: ορισμένες υπηρεσίες, όπως η ιδιωτική τραπεζική (private banking), η χρηματοδότηση εμπορίου (trade finance), η ανταποκριτική τραπεζική (correspondent banking) και οι θυρίδες ασφαλείας, παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες σε κατάχρηση για σκοπούς “ξεπλύματος”. Υπηρεσίες εμβασμάτων: εκτιμώνται ως ο κλάδος με τον υψηλότερο βαθμό απειλής “ξεπλύματος”. Ο κλάδος χρησιμοποιείται από δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος, τα οποία εκμεταλλεύονται την ευκολία πρόσβασης, τη χαμηλή απαίτηση τεχνογνωσίας και την ταχύτητα εκτέλεσης, για σκοπούς μεταφοράς ή νομιμοποίησης παράνομων κεφαλαίων. Παράλληλα, έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις χρήσης τους σε σχήματα απάτης ή φοροδιαφυγής, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με διασυνοριακές ροές προς χώρες αυξημένου κινδύνου. Ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος : προσφέρουν ευελιξία, ταχύτητα και πρόσβαση χωρίς την ανάγκη ύπαρξης τραπεζικού λογαριασμού, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την ελκυστικότητα τους, ιδίως σε περιβάλλοντα με περιορισμούς ή ελλιπή τραπεζική κάλυψη. Το στοιχείο αυτό, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα μαζικής έκδοσης και επαναφόρτισης των προϊόντων, δημιουργεί σημαντικό έδαφος για αξιοποίηση από εγκληματικές ομάδες. Ανταλλακτήρια συναλλάγματος: Οι εγκληματικές ομάδες μπορεί να τα εκμεταλλεύονται για μετατροπή παράνομων χρηματικών ποσών σε άλλο νόμισμα, προκειμένου να διευκολύνουν τη μεταφορά τους στο εξωτερικό, να συγκαλύψουν την αρχική προέλευση ή να τα επανεισάγουν ως “καθαρά” σε διαφορετική μορφή. Δικηγόροι- Συμβολαιογράφοι: από τη μελέτη υποθέσεων που έχουν απασχολήσει τις διωκτικές Αρχές προέκυψε ότι, οι δράστες και τα μέλη των εγκληματικών οργανώσεων προβαίνουν στη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (π.χ. από διακίνηση ναρκωτικών, εγκλήματα κατά ιδιοκτησίας, οικονομικά αδικήματα-φοροδιαφυγή κ.λπ.) μέσω της αγοράς ακίνητης περιουσίας, αλλά και της σύστασης νομιμοφανών εταιρειών (τόσο για τη διευκόλυνση της εγκληματικής δράσης, όσο και για τη νομιμοποίηση των παράνομα αποκτηθέντων εσόδων). Υπό αυτό το πρίσμα, είναι ενδεχόμενο, αφενός να επιζητούν την παροχή νομικών συμβουλών από δικηγόρους, αφετέρου να εκμεταλλεύονται αυτούς για τη διενέργεια των απαιτούμενων πράξεων. Λογιστές: μπορούν να υποστηρίξουν ή να αποτελέσουν μέσο για συστήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, π.χ. συστήματα φοροδιαφυγής, δόλιες συναλλαγές, πλαστά τιμολόγια, δόλια χρεοκοπία ή τοκογλυφία. Επίσης, η απειλή νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες συναρτάται και με το γεγονός ότι οι εγκληματίες με συνδρομή λογιστών δύνανται να συστήνουν «αδιαφανείς δομές», δηλαδή να δημιουργούν εταιρικά σχήματα που αποτελούν αδικαιολόγητα πολύπλοκες και πολυεπίπεδες οντότητες. Μεσίτες: τα ακίνητα είναι ελκυστικά τόσο για τους επενδυτές όσο και για τους εγκληματίες, καθώς παρέχουν χαρακτηριστικά νομιμότητας και κανονικότητας. Οι εγκληματικές ομάδες και δίκτυα χρησιμοποιούν σε ποσοστό 68% μεθόδους νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, όπως η επένδυση σε ακίνητα. Τυχερά παιχνίδια: Πέρα από τον κίνδυνο διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος, σημαντικός παράγοντας διαμόρφωσης του επιπέδου απειλής των τυχερών παιγνίων που διοργανώνονται και διεξάγονται επίγεια είναι η χειραγώγηση αγώνων. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι εγκληματικές ομάδες χρησιμοποιούν τα στοιχήματα για να επωφεληθούν από τη διοργάνωση αθλητικών αγώνων στην ΕΕ. Ο διαδικτυακός τζόγος είναι ένα δυνητικά ιδιαίτερα ελκυστικό εργαλείο για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Παράγοντας διαμόρφωσης του κινδύνου είναι και η χρήση εικονικών περιουσιακών στοιχείων ως μεθόδου πληρωμής. Διαβάστε περισσότερα στο iefimerida.gr
Go to News Site