Ռուբիոն այցելեց Հայաստան, իսկ Վրաստանը մտերմանում է Իրանի հետ

Ներկայացնում ենք The Washington Post թերթի A Former US Ally is Slipping into Iran’s Orbit խմբագրական հոդվածի հայերեն թարգմանությունը։ ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն մայիսի 26-ին այցելեց Երեւան՝ ստորագրելով կրիտիկական հանքանյութերի վերաբերյալ համաձայնագրեր եւ աջակցություն հայտնելով Հայաստանի արեւմտյան շրջադարձին՝ հունիսին կայանալիք ընտրություններից առաջ: Սա բարձր մակարդակի այցերի շարքի հերթական դրվագն էր, որը վկայում է այն մասին, թե որքան լուրջ է Սպիտակ տունը վերաբերվում Հարավային Կովկասին։ Սակայն Թրամփի վարչակազմի մոտեցման մեջ մի «կույր կետ» կա: Տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի երբեմնի վստահելի դաշնակից Վրաստանը գնալով ավելի հակաամերիկյան է դառնում: Վրաստանի կառավարությունը՝ «Վրացական երազանք» կուսակցության գլխավորությամբ, տարիներ շարունակ չափազանց սերտ հարաբերություններ է պահպանել Ռուսաստանի հետ։ Ավելի քիչ ուշադրության է արժանացել այն փաստը, որ այն նաեւ ակտիվորեն կապեր է հաստատել Իրանի հետ։ Հադսոնի ինստիտուտի վերջերս հրապարակված զեկույցը փաստագրում է փոփոխության ծավալը։ «Վրացական երազանք» կուսակցության կառավարությունը թույլ է տվել Իրանին ստեղծել կրոնական դպրոցների, երիտասարդական կազմակերպությունների, բարեգործական կառույցների եւ լրատվամիջոցների ցանց, որը թիրախավորում է Վրաստանի էթնիկ ադրբեջանցի շիա փոքրամասնությանը։ Ալ-Մուստաֆա միջազգային համալսարանը, որը ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը 2020 թվականին ճանաչել էր որպես Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) համար հավաքագրման հարթակ, Վրաստանում երեք մասնաճյուղ ունի։ Ահլ ալ-Բեյթ համաշխարհային ասամբլեան Վրաստանը հռչակել է Կովկասում իր գործունեության ռազմավարական «հենակետ»։ Ասամբլեայի նախկին առաջնորդը ղեկավարում էր Համբուրգի իսլամական կենտրոնը՝ կառույց, որը Գերմանիան փակել էր որպես ծայրահեղական կազմակերպություն։ Վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն 2024 թվականին երկու անգամ այցելել է Թեհրան եւ լուսանկարվել «Համասի» հանգուցյալ առաջնորդ Իսմայիլ Հանիեի կողքին։ Այս մերձեցման հետեւանքներն արդեն ակնհայտ են։ 2025 թվականին Ադրբեջանի իշխանությունները ձերբակալեցին Վրաստանի քաղաքացի Ագիլ Ասլանովին այն բանից հետո, երբ Իրանի Քուդս ուժերը նրան հավաքագրել էին Բաքվում հրեա առաջնորդի սպանությունը կազմակերպելու համար։ Վրաստանի մեկ այլ քաղաքացի՝ Փոլադ Օմարովը, անցյալ տարի ԱՄՆ դաշնային դատարանի կողմից դատապարտվեց 25 տարվա ազատազրկման՝ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի կողմից ԱՄՆ տարածքում իրանա-ամերիկացի լրագրող Մասիհ Ալինեջադի սպանության դավադրությանը մասնակցելու համար։ Իսկ մարտին հունական հետախուզությունը Կրետեի Սուդա Բեյ ռազմաբազայում, որտեղ նոր էր կայանել USS Gerald R. Ford ռազմանավը, լրտեսության կասկածանքով ձերբակալեց ադրբեջանական ծագում ունեցող 36-ամյա Վրաստանի քաղաքացու։ Մինչ Թրամփի վարչակազմն աշխատում է Ադրբեջանի եւ Հայաստանի միջեւ խաղաղության համաձայնագրի ամրապնդման ուղղությամբ, որը հիմնված է երկու երկրների միջեւ տարանցիկ միջանցքի բացման վրա, Վրաստանը փորձում է իր տեղն ապահովել բանակցային սեղանի շուրջ։ Անկասկած, Սեւ ծովում նրա խորջրյա նավահանգիստները կարեւոր դեր կխաղան դեպի Եվրոպա ապրանքների փոխադրման գործում։ «Վրացական երազանքը» անկասկած կփորձի նախագահ Դոնալդ Թրամփին առաջարկել գործարքային հարաբերությունների մոդել։ Սակայն սա այն կառավարությունն է, որը բացահայտորեն սիրահետում է Ամերիկայի ամենադաժան թշնամիներից մեկին։ Այս տարվա սկզբին Վրաստանի փոխարտգործնախարարը ելույթ ունեցավ Թբիլիսիում Իրանի դեսպանատանը կազմակերպված միջոցառմանը՝ նվիրված 1979 թվականի Իսլամական հեղափոխության տարեդարձին։ Ինչո՞ւ պետք է Թրամփի վարչակազմը աջակցի ավելի ավտորիտար դարձող վրացական կառավարությանը՝ առանց նախապես տեսնելու էական փոփոխություններ, որոնք ցույց կտան, որ Թբիլիսին կարող է ավելի կառուցողական դեր խաղալ, քան վերջին տարիներին։ Դա նշանակում է ազատ արձակել քաղբանտարկյալներին, վերականգնել քաղաքացիական ազատությունները եւ դադարեցնել արեւմտամետ քաղաքացիական հասարակության նկատմամբ ճնշումները։ Նույնքան կարեւոր է նաեւ երկրում վտանգավոր իրանամետ ցանցերի ապամոնտաժումը։ Առանց դրա, Վաշինգտոնը որեւէ պատճառ չունի Վրաստանին վերաբերվելու որպես ապագա դաշնակցի։ Այս պահին այն ավելի շատ հիշեցնում է մի երկիր, որը մտերմանում է Ամերիկայի հակառակորդների հետ եւ գտնվում է Վաշինգտոնի կարեւորագույն շահերի խաչմերուկում։ Թարգմանությունը՝ Լիլիթ Խաչատրյանի Այս հոդվածը թարգմանվել եւ հրապարակվել է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան աջակցությամբ : Հոդվածում արտահայտված մտքերը պարտադիր չէ, որ արտացոլեն «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան կամ Մեդիամաքսի տեսակետները:

Go to News Site