Telegrafi
Studimi i ri zbulon kur gënjeshtra te fëmijët është pjesë normale e zhvillimit dhe kur mund të jetë shenjë për shqetësim Prindërit shpesh shqetësohen kur e kuptojnë se fëmija i tyre ka gënjyer. Edhe pse e dimë se gënjeshtra nuk është gjithmonë shenjë e diçkaje të keqe, të rëndë apo të pandreqshme, nuk është e lehtë ta dëgjosh dhe ta përjetosh këtë nga fëmija yt. Megjithatë, një studim i ri tregon se fëmijët që gënjejnë nuk përfundojnë domosdoshmërisht në rrugë të gabuar. Sipas një hulumtimi të publikuar në maj në revistën shkencore Development and Psychopathology , shumica e gënjeshtrave të fëmijëve nuk çojnë në probleme serioze në moshën e rritur. Vetëm disa forma të gënjeshtrës, sidomos kur janë të shpeshta dhe shoqërohen me agresivitet apo impulsivitet, mund të lidhen me vështirësi të mëvonshme psikologjike ose ligjore. Studimi, i realizuar nga studiues të McGill University në Montreal dhe John Jay College në New York, analizoi të dhënat e rreth 3.000 personave që kishin ndjekur shkollën në Quebec të Kanadasë në mesin e viteve 1980. Studiuesit ndoqën modelet e gënjeshtrës nga fëmijëria deri në adoleshencë dhe i krahasuan ato me zhvillimin e mëvonshëm në moshën e rritur. Sipas tyre, modelet më të shpeshta treguan qëndrueshmëri ose ulje të prirjes për të gënjyer me kalimin e kohës. Me fjalë të tjera, shumë fëmijë që gënjejnë herë pas here nuk vazhdojnë domosdoshmërisht me të njëjtën sjellje në mënyrë problematike. “Jo të gjithë fëmijët ndjekin të njëjtin model zhvillimor të gënjeshtrës”, ka thënë Victoria Talwar, profesoreshë në McGill University dhe autore kryesore e studimit. Sipas saj, shumica e fëmijëve në studim treguan nivele të ulëta ose në rënie të gënjeshtrës me kalimin e viteve, prandaj për shumicën prej tyre kjo nuk përbën sjellje problematike, transmeton Telegrafi. Megjithatë, studimi thekson se duhet bërë dallim midis gënjeshtrës së rastësishme dhe gënjeshtrës së vazhdueshme. Fëmijët që gënjenin shpesh ose te të cilët gënjeshtra shtohej me kalimin e kohës kishin më shumë gjasa të shfaqnin herët agresivitet dhe impulsivitet. Në disa raste, këto sjellje u lidhën më vonë me simptoma të personalitetit antisocial dhe me dënime penale në kalimin nga adoleshenca në moshën e rritur. Kjo nuk do të thotë se çdo fëmijë që gënjen është në rrezik. Gënjeshtra e rastësishme te fëmijët shpesh është pjesë e zhvillimit normal. Në moshat e hershme, fëmijët mësojnë të dallojnë realitetin nga fantazia, të kuptojnë pasojat e veprimeve të tyre dhe të testojnë kufijtë. Në këtë kuptim, një gënjeshtër e izoluar nuk duhet të shkaktojë panik te prindërit. Ajo që kërkon më shumë vëmendje është modeli i përsëritur: kur fëmija gënjen vazhdimisht, kur gënjeshtra bëhet mënyrë për të shmangur përgjegjësinë, kur shoqërohet me agresivitet, mungesë pendese, sjellje impulsive ose probleme në shkollë dhe në marrëdhënie me të tjerët. Në raste të tilla, qasja më e mirë nuk është vetëm ndëshkimi. Fëmija mund të ketë nevojë për më shumë mbështetje, bisedë të qetë, rregulla të qarta dhe, nëse është e nevojshme, ndihmë nga psikologu ose këshilltari shkollor. Ekspertët theksojnë se prindërit duhet të përpiqen të kuptojnë pse fëmija po gënjen. Ndonjëherë ai gënjen nga frika e ndëshkimit, nga turpi, për të shmangur zhgënjimin e prindërve, për të fituar vëmendje ose për t’u përshtatur me bashkëmoshatarët. Sa më i sigurt të ndihet fëmija për të treguar të vërtetën, aq më e madhe është mundësia që gënjeshtra të mos bëhet zakon. Mesazhi kryesor i studimit është qetësues për prindërit: një fëmijë që gënjen herë pas here nuk është domosdoshmërisht në rrugë të keqe. Por kur gënjeshtra bëhet e vazhdueshme, rritet me kalimin e kohës dhe shoqërohet me sjellje të tjera shqetësuese, ajo duhet parë si sinjal se fëmija ka nevojë për vëmendje, mbështetje dhe udhëzim më të kujdesshëm. /Telegrafi/
Go to News Site