Milliyet Yazarlar
Son 3 gündür Milli Takımın ABD’ye uğurlanış görüntülerini izliyorum, yabancı medyadaki yansımalarını ve altına yazılan yorumları okuyorum. Ardından ABD’ye hareket eden diğer takımların uğurlanışlarını seyrediyorum, en görkemlisi bizim ülkemiz, bizim futbolcularımız. Müthiş bir gurur kaplıyor içimi. Sonra global medyanın verdiği haberlerin altına yapılan yorumları okuyorum. Türkiye’ye saldıran ifadelerin yazıldığı hesapların hangi ülkeye ait olduğuna, yazanın profiline bakıyorum. Gazetecilik dürtüsü değil bana bunları yaptıran. Aksine çok daha içten gelen bir duygu ve aynı zamanda bir ihtiyaç. Sözünü ettiğim ihtiyaç “Bizim Çocukların” sırtındaki yük değil, ama akıllarında kalması gereken bir not olmalı… Bu kısmı biraz açarak yazacağım ihtiyacımızı... ★★★ Sosyologlar, ideolojilere yön veren insanlar, futbol üzerine teknik direktör ya da yorumcular kadar kafa yorup düşünce üretmişler. Klasik Marksist analiz, futbolu işçi sınıfının dikkatini ekonomik sömürüden ve sınıf mücadelesinden uzaklaştıran modern bir “afyon” olarak görür. Buna karşın Fransız sosyolog Pierre Bourdieu, futbolun tarihsel olarak bir işçi sınıfı sporu olarak doğduğunu, tutulan takım ve stadyumdaki oturma düzeninin bireyin toplumsal sınıfını ve kültürel sermayesini yansıttığını savunur. İngiltere’nin en önemli Marksist tarihçisi Eric Hobsbawm, futbolu, milliyetçilik, küreselleşme ve kitle kültürünün en güçlü araçlarından biri olarak tanımlar. Sıradan bir insanın milyonlarca kişiyi kapsayan ulusuyla futbol üzerinden kurduğu aidiyet duygusuna dikkat çeker. Oyuncuların, kulüplerin, sermayenin tamamen küreselleştiği bir dünyada, yerel rekabet ve milli takımların mücadelesinin uyandırdığı milliyetçi duyguları bir çelişkiler alanı olarak ilan eder. Sinemanın dayattığı Amerikan yaşam tarzının tek mağlubiyeti futbol alanında almasına dikkat çeker. Futbol ve sosyolojiden söz ediyorsak Durkheim’ı atlamak olmaz. Durkheim’a göre binlerce taraftarın stadyumda aynı anda tezahürat yapması, heyecanlanması ve tepki vermesi, kolektif coşkunun ve güçlü bir toplumsal dayanışmanın en büyük göstergesidir. Durkheim, sekülerleşen dünyada geleneksel dinlerin etkisi azaldığında futbolun insanların bir araya getirdiğini ve formalar, marşlar ve yıldız futbolcularla bir nevi tapınma eylemine döndüğüne dikkat çeker. Futbolun insanın “Biz ve öteki” ayrımına duyduğu ihtiyacı giderdiğini, aidiyet duygusunun toplumsal amaçsızlığı ortadan kaldırdığını hatırlatır. En az tartışma götürecek yorumu yine Eric Hobsbawm’dan alayım, “Uluslararası maçlar, gerçek savaşların barışçıl ve kurallara bağlanmış bir simülasyonu olarak işlev görür. Toplumlar, askeri güç yerine sportif başarı üzerinden küresel arenada güç ve prestij kanıtlamaya çalışır.” ★★★ Küreselleşmenin üretim ve tüketim üzerindeki etkilerini konuşurken futbolu es geçmek olmaz. Artık stadyumlarda taraftarlar yok, maçları ciddi bedeller ödeyerek seyreden müşteriler var. Müşteri her zaman haklıdır ya, yeni nesil taraftarlar, başarısızlığa karşı çok daha tahammülsüz, verdiği paranın karşılığını başarı olarak almak istiyor, hizmet kalitesi beklentisi sadakatin yerine geçmiş durumda. Bu müşteri tipi taraftarlık maçları tiyatro gibi seyretmeyi tercih ediyor, şehrinin ya da mahallesinin değil haritada yerini bulamayacağı bir ülkenin takımının taraftarı olabiliyor. Dijital oyunlar sanal bir başarıyı, gerçek başarının yerine koyabiliyor. İngiltere Ligi’ndeki kulüplerin sahipleri arasında en fazla ABD’li şirketler var. Premier Lig’deki diğer takımların sahiplikleri Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Çin, Fransa, Yunanistan, Türkiye diye devam ediyor. Bugün 3 ya da 4 kulübün sahibi İngilizler. Bu tablo taraftarların aidiyet duygusunu azaltan en önemli sebeplerden birisi ve İngiltere’de bu yabancı hegemonyasından rahatsız olanların başlattığı bir yerelleşme hareketi var. Taraftarın yerini müşterinin alması sosyologların geçmiş tespitlerinin sınırlarını da zorluyor. ★★★ İyi ya da kötü fark etmez, futbol dünyayı şekillendirir. ABD’li Franklin Foer’in Futbol Dünyayı Nasıl Açıklar kitabında, futbolun, küreselleşmeyi, etnik çatışmaları, milliyetçiliği ve dini kutuplaşmalarınasıl şekillendirdiğini anlatan bir araç olduğunu anlatır. Sırbistan’daki Kızılyıldız Belgrad taraftarlarının Yugoslavya İç Savaşı’nda oynadıkları rol, İskoçya’daki Katolik Celtic ile Protestan Rangers rekabeti üzerinden yaşanan mezhepsel ayrışma, Rus oligarkların futbol üzerinden güç devşirme çabaları ve örnekleri üzerinde biraz düşünmek lazım. Kitapta dünyanın en tartışmalı kulübü İsrail’in Beitar Jerusalem taraftarlarının radikal bir bölümünün ırkçı, İslamofobik ve Arap karşıtı tutumlarının zehirlediği ortamdan nedense söz edilmemiş, o kısım eksik olarak kalmış... ★★★ Duygunun akıldan üstün olduğu noktada Türkiye-ABD maçı benim için sadece futbol müsabakasının önüne geçiyor. 15 Mayıs 1919’da İzmir’e çıkan Yunan askerlerine eskortluk eden USS Arizona ve 4 ABD gemisinin, Irak’ta, Suriye’de teröre verilen desteğin, askeri darbelerin, devlet içerisine sızdırılmış cemaat görüntülü terör yapılanmalarının, Gladio’nun, askeri ambargonun, haşhaş ekim yasağının ve daha bir sürü haksızlığın rövanşı gibi olacak. Bu benim kişisel bakışımla alakalı. Ama Bizim Çocuklar, Toplumsal Dayanışmayı canlandıracak, günlük hayatın ve siyasetin kutuplaştırıcı yanını unutacağız. Gelen galibiyetlerin yarattığı dopamin etkisi, hoşgörü ve geleceğe dair umudumuzu arttıracak. Büyük ve güçlü bir bütünün parçaları olma hissimiz kuvvetlenecek. Bireysel hikâyelerde mutluluk, mutsuzluk daha kolay ulaşılır bir duygu, bir bakış açısı. Oysa şimdi hepimizin ortak heyecanı, ortak mutluluğu, ortak coşkusu olacak, özlediğimiz bir duygu bu. Siz oyundan zevk alıp kazandıkça, biz de yaşamdan daha çok zevk alacağız. Aynı kahvede, aynı restoranda birbirimize sarılacağız, konvoylar oluşturacağız. Duamız da aklımız da yüreğimiz de sizinle çocuklar...
Go to News Site