شرق
گئورگ بوشنر بهرغم عمر و آثار اندکش از مهمترین چهرههای ادبیات و فرهنگ آلمان است که به چند دلیل جایگاهی یگانه در ادبیات کلاسیک آلمانیزبان دارد. مهمترین اثر بوشنر نمایشنامهای است با نام «ویتسک» که از رادیکالترین و پیشروترین آثار تاریخ نمایشنامهنویسی به شمار میرود. پیام حیدرقزوینی: گئورگ بوشنر بهرغم عمر و آثار اندکش از مهمترین چهرههای ادبیات و فرهنگ آلمان است که به چند دلیل جایگاهی یگانه در ادبیات کلاسیک آلمانیزبان دارد. مهمترین اثر بوشنر نمایشنامهای است با نام «ویتسک» که از رادیکالترین و پیشروترین آثار تاریخ نمایشنامهنویسی به شمار میرود. بوشنر برخلاف جریان غالب در آن دوران، آدمی را از طبقه کارگر بهعنوان قهرمان نمایشش برگزیده و تصویری از سیر فروپاشی او بهخاطر بهرهکشی و ستم طبقاتی به دست داده است. «مرگ دانتون» و «لئونس و لنا» عنوان دو نمایشنامه دیگر بوشنر هستند. جز این، بوشنر از مؤسسان سازمانی زیرزمینی بود و با نوشتن متنی با عنوان شبنامه پیک هسن بهعنوان پیشگام کارل مارکس در نفی تضادهای طبقاتی شناخته میشود. مارکس و انگلس سالها بعد از انتشار این شبنامه، «مانیفست» را نوشتند بیآنکه شناختی از بوشنر داشته باشند اما با این حال میان این دو متن شباهتهایی وجود دارد. «ویتسک» با ترجمه محمود حدادی توسط نشر بیدگل به فارسی منتشر شده و به این مناسبت با او درباره این اثر و مهمترین ویژگیهایش صحبت کردهایم. حدادی در بخشی از این گفتوگو درباره شباهت میان متن بوشنر و «مانیفست حزب کمونیست» میگوید: «شبنامه پیکِ هسن را میشود در ارائه راهکار برای رفع ستم اجتماعی مقدمهای بر مانیفست حزب کمونیست مارکس و انگلس دانست، بدون اینکه این دو شناختی مشخص از بوشنر داشته باشند. پیکِ هسن را بوشنر در 1834 نوشته است. در آن زمان مارکس شانزدهساله بود و معلوم هم نیست بعدها این اثر را خوانده باشد. اما نوعی خویشاوندی روحی میان این دو هست که گاه آنها را در حد واژگان به هم نزدیک میکند و این خویشاوندی روحی به یقین به شرایط تاریخی و اجتماعی قرن نوزدهم، خاصه دهههای نخست این قرن، برمیگردد که شکافهای اجتماعی چنان عمیق و دردناک بود که مصلحان اجتماعی را، از هر طیفی، به چارهجویی وامیداشت». حدود دو قرن از مرگ گئورگ بوشنر میگذرد اما او همچنان و به رغم آثار اندکش، نامی مطرح در فرهنگ آلمانی به شمار میرود. بوشنر چقدر با ما معاصر است و دغدغهها و درونمایههای آثارش چقدر امروزی است؟
Go to News Site