شرق
«خفتگان نقش قالی دوش با من خلوتی کردند/ رنگشان پرواز کرده با گذشت سالیان دور/ و نگاه این یکیشان از نگاه آن دگر مهجور/ با من و دردی کهن تجدید عهد صحبتی کردند». این ابیات بخشی از شعر «خفتگان»، سروده مهدی اخوانثالث بود که نشانهای از صورت خیالی فرش در نظم فارسی است. «خفتگان نقش قالی دوش با من خلوتی کردند/ رنگشان پرواز کرده با گذشت سالیان دور/ و نگاه این یکیشان از نگاه آن دگر مهجور/ با من و دردی کهن تجدید عهد صحبتی کردند». این ابیات بخشی از شعر «خفتگان»، سروده مهدی اخوانثالث بود که نشانهای از صورت خیالی فرش در نظم فارسی است. بازتاب فرش ایرانی در نثر فارسی را میتوان در کتاب «بچههای قالیبافخانه» به قلم هوشنگ مرادیکرمانی یافت که به درد و رنج کودکانی که در دوران نوجوانی در کارگاههای تاریک و نمور قالیبافی کار میکنند، میپردازد. 20 سال پیش به سفارش «مرکز ملی فرش ایران»، فیلمی با نام «فرش ایرانی» شامل 15 بخش از 15 کارگردان سرشناس سینمای ایران (بهرام بیضایی، داریوش مهرجویی، عباس کیارستمی و...) ساخته شد تا هنر هفتم هم دین خود را به این هنر/صنعت ایرانی ادا کند. در این زمینه کتابهایی چون «دایرهالمعارف فرش دستبافت ایرانی» که به کوشش دکتر حسین تجدد و با ویراستای و مقدمه پروفسور سیدحسن امین منتشر شده نیز اطلاعات این اثر ملی را ثبت و ضبط کرده است. 20 خرداد «روز ملی فرش»، بهانه این یادداشت شد. دیر زمانی است که فرش، این میراث فرهنگی و محصول صادراتی ایران، بازار بینالمللی را از دست داده است و کشورهای جنوب شرق آسیا مثل مالدیو، جای ما را گرفتهاند. موضوع از زوایای مختلف قابلیت بررسی دارد، اما آنچه مدنظر است، ابعاد حقوقی ماجراست. روزگاری در شهرهایی مانند کرمان و کاشان، در هر خانهای دار قالی وجود داشت که زن خانه در کنار امور روزمره، با گرهزدن نخ -یا به زبان فرشبافان، خامه- بر تار و پود دار قالی، کمکخرج خانواده بود تا گرهی از مشکلات باز شود. نوعی کار در منزل که علاوه بر درآمدزایی، بانوی خانه در خانه میماند و همزمان به امور منزل و نگهداری از فرزندان میپرداخت. البته در بسیاری موارد به دلیل تهیدستی قالیبافان، تهیه مواد اولیه با سرمایهگذاری بود که در نهایت با استثمار افراد نیازمند، عمده سود فروش فرش را هم میبرد. کمکم کارگاههای قالیبافی سر پا شد که چند دار قالی در اتاقی قرار داشت و کارگران که بیشتر روزمزد بودند با چند ساعت حضور در این محل و چند نوبت کاری فرش را بافته یا به اصطلاح قالی را پایین میآورند.
Go to News Site