Mediamax

«Ռուսաստանը մտադիր չէ առանց պայքարի զիջել Հայաստանը»

Ներկայացնում ենք բրիտանական The Spectator պարբերականում հրապարակված Russia won’t give up Armenia without a fight հոդվածի թարգմանությունը (կրճատումներով): Լիզա Հեզելդայն Ինչպե՞ս նախընտրական քարոզարշավ վարել՝ գտնվելով տնային կալանքի տակ։ Եթե դուք ռուսաստանաբնակ հայ գործարար Սամվել Կարապետյանն եք՝ ժամանակին աշխարհի ամենահարուստ էթնիկ հայը, ապա պայքարը տեղափոխում եք ձեր առանձնատուն։ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդը զրկված է իր առանձնատան տարածքից դուրս գալու հնարավորությունից։ Անցյալ տարի նա միջամտել էր Հայ Առաքելական Եկեղեցու եւ երկրի վարչապետ, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանի միջեւ բռնկված հակամարտությանը։ Փաշինյանին ուղղված նրա կոչը՝ դադարեցնել այն հոգեւորականների հալածանքները, ովքեր քննադատում են հարեւան Ադրբեջանի հետ խաղաղություն հաստատելու վարչապետի ջանքերը, որակվեց որպես կառավարությունը տապալելու կոչ։ Կարապետյանը դա հերքում է։ Նա «Ուժեղ Հայաստանի» քարոզարշավը ղեկավարում է բլրի վրա գտնվող իր առանձնատնից։ Երկու կողմից քարե արծիվներով զարդարված երկաթե դարպասները բացվում են դեպի ծառուղի, որը անցնում է այգու եւ վարդերի ծաղկաթմբերի միջով։ Մի կողմում տնտեսական շինություն է, որը վերածվել է համաժողովների դահլիճի. կատարյալ վայր՝ մամուլի հետ հանդիպումների եւ օտարերկրյա պատվիրակությունների ընդունելության համար։ Ընտրություններից 10 օր առաջ տեղի ունեցած մեր հանդիպման ժամանակ 60-ամյա Կարապետյանը լավ տրամադրութուն ուներ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ իր կուսակցությունը ըստ հարցումների հետ է մնում (15%՝ «Քաղաքացիական պայմանագրի» 30%-ի դիմաց)։ Նա խնդրեց, որ իր լուսանկարները այնքան լավը լինեն, որ «Եվրոպայի բոլոր աղջիկները սիրահարվեն ինձ»։ Սակայն մեր զրույցն արագ լրջացավ։ «Հայաստանը դարձել է քաղաքականությամբ զբաղվելու համար ամենավտանգավոր երկիրը»,- ասում է նա՝ հավելելով, որ ցանկանում է «վերականգնել արդարությունը»։ Կարապետյանը, մեղմ ասած, հակասական թեկնածու է։ Անցյալ ամսվա վերջին արեւմտյան հատուկ ծառայությունները նրան անվանեցին Վլադիմիր Պուտինի նախընտրելի թեկնածուն, ինչն ինքը կտրականապես հերքում է։ Ներկայում նա հրաժարվում է Ռուսաստանի եւ Կիպրոսի քաղաքացիությունից. սա պարտադիր պայման է վարչապետի պաշտոնին հավակնելու համար։ Միակ թեման, որի մասին նա ցանկանում է խոսել, Լեռնային Ղարաբաղն է։ 2023 թվականին ավելի քան 120,000 էթնիկ հայեր վտարվեցին տարածաշրջանից։ Անցյալ տարի Փաշինյանը, Դոնալդ Թրամփի աջակցությամբ, համաձայնել էր բանակցություններ սկսել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ խաղաղության պայմանագրի շուրջ, որը նախատեսում է Հայաստանի հրաժարումը տարածաշրջանի նկատմամբ հավակնություններից։ Դրա համար կպահանջվի երկրի սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու հանրաքվե՝ վիճելի տարածքի մասին հիշատակումները հանելու նպատակով։ Փաշինյանի համար խնդիրն այն է, որ այն վիրավորանքն ու ցավը, որ հայ ժողովուրդը զգում է Ադրբեջանի հանդեպ Լեռնային Ղարաբաղի պատճառով, խոր արմատներ ունի։ Շատերը խաղաղության գործարքը դիտարկում են որպես չորս տասնամյակ շարունակվող ադրբեջանական բռնության իրավաչափության լռելյայն ընդունում։ Կարապետյանը խաղաղության համաձայնագիրը որակում է «միակողմանի զիջումների կապիտուլյացիոն քաղաքականություն»։ «Փաշինյանը Հայաստանը հասցրել է շատ վտանգավոր կետի՝ անդունդի եզրին»,- ասում է նա։ Կարապետյանը վստահորեն հայտարարում է, որ կկարողանա հասնել հայերի վերադարձին «իրենց բնօրրան»։ Արդյո՞ք դա նշանակում է խաղաղության համաձայնագրի խզում եւ բացահայտ դիմակայություն Թրամփի հետ՝ նա չի հստակեցնում։ Փոխարենը Կարապետյանը խոստանում է արգելել Ադրբեջանի քաղաքացիների կողմից Հայաստանի տարածքում անշարժ գույքի գնումը եւ հողի ստացումը որպես նվիրատվություն։ Կարապետյանը պնդում է, որ գործող վարչապետը Հայաստանը հակադրում է Ռուսաստանին՝ մերձեցման ձգտելով Արեւմուտքի եւ Եվրոպական միության հետ։ «Մեզ օգտագործում են որպես պլացդարմ Ռուսաստանի դեմ, իսկ դա շատ վտանգավոր է»,- ասում է նա։ Կարապետյանի քննադատներն էլ իրենց հերթին զգուշացնում են, որ նա ձգտում է Երեւանը ներքաշել Մոսկվայի ուղեծիր։ «Ռուսաստանը մեր ռազմավարական դաշնակիցն է»,- ասում է նա՝ հավելելով, որ այն «գերտերություններից մեկն է»։ Այնուամենայնիվ, Կարապետյանը պնդում է, որ Մոսկվայի հետ սերտ կապերը չեն խանգարի իրեն «լավ հարաբերություններ» կառուցել Ամերիկայի եւ ԵՄ-ի հետ։ Հայաստանն ընդամենը երեք միլիոն բնակչություն ունեցող երկիր է, իսկ ընտրելու իրավունք ունի մոտ 2,5 միլիոնը։ Լիովին հնարավոր է, որ Ռուսաստանից ավտոբուսներով բերված 100 հազար հայերը բավարար լինեն նժարը հօգուտ Կարապետյանի թեքելու համար։ Բայց նույնիսկ եթե Փաշինյանին հաջողվի պահպանել վարչապետի աթոռը, Ամերիկայի, Եվրոպայի եւ Ռուսաստանի միջեւ «պարանի ձգումն» այս փոքրիկ կովկասյան երկրի համար դեռ նոր է սկսվում։ Թարգմանությունը՝ Մարթա Սեմյոնովայի Այս հոդվածը թարգմանվել եւ հրապարակվել է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան աջակցությամբ : Հոդվածում արտահայտված մտքերը պարտադիր չէ, որ արտացոլեն «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան կամ Մեդիամաքսի տեսակետները: