Mediamax

«Հայաստանին անհրաժեշտ է ամերիկյան կայուն ներկայություն»

Ներկայացնում ենք Մաքքեյն Ինստիտուտի գործադիր տնօրեն, Ռուսաստանի, Ուկրաինայի եւ Եվրասիայի հարցերով ԱՄՆ պաշտպանության փոխնախարարի նախկին օգնական Էվելին Ֆարկասի The most important election Washington isn’t talking about հոդվածի հայերեն թարգմանությունը: Էվելին Ֆարկաս Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունները կորոշեն ոչ միայն այն, թե ով է կառավարելու Եվրոպայի ու Ասիայի խաչմերուկում գտնվող այս երեք միլիոնանոց երկիրը։ Քանի որ Հայաստանը ձգտում է թուլացնել կախվածությունը Ռուսաստանից եւ վերակողմնորոշվել դեպի Արեւմուտք, այս ընտրությունները փորձաքար կդառնան. կարո՞ղ է Ռուսաստանի շեմին գտնվող փոքր ժողովրդավարությունը սեփական ճանապարհн հարթել եւ որքանո՞վ է Ամերիկան պատրաստ օգնել նրան դրանում։ Հայ-ադրբեջանական հաշտության գործում ձեռք բերված դիվանագիտական առաջընթացը, որին նպաստել է ամերիկյան մասնակցությունը, այդ թվում՝ ԱՄՆ միջնորդությամբ կնքված տրանզիտային եւ առեւտրային միջանցքի մասին վերջին համաձայնագիրը, պատմական հնարավորություն է կայունացնելու տարածաշրջանը՝ միաժամանակ առաջ մղելով Վաշինգտոնի ռազմավարական շահերը։ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջեւ ձեւավորվող խաղաղության ճարտարապետությունը կարող է ավելի մեծ բանի՝ քաղաքականապես կայուն եւ տնտեսապես ինտեգրված Հարավային Կովկասի հիմք դառնալ, որը պակաս կախված կլինի արտաքին խաղացողների ազդեցությունից։ Նման իրականությունը կծառայի ամերիկյան ռազմավարական շահերին առաջիկա տասնամյակների համար։ Մաքքեյն Ինստիտուտի պատվիրակությունների վերջին այցերի ընթացքում Հայաստանում հստակ ձեւակերպվում էր ընդհանուր եզրակացությունը. Հայաստանը մտնում է ճակատագրական աշխարհաքաղաքական փուլ, որի ելքն անորոշ է, բայց ռազմավարական տեսանկյունից էական։ Հարավային Կովկասը արագ վերածվում է տրանզիտային կապուղիների եւ ամերիկյան հասանելիության առանցքային հանգույցի, ռուսական ազդեցությունը տարածաշրջանում թուլանում է, իսկ Հայաստանը այլընտրանք է փնտրում Մոսկվային։ Երկրի ներքաղաքական իրավիճակը փխրուն է մնում, եւ ԱՄՆ-ի ու Եվրոպայի հեռացումը կուժեղացնի Հայաստանում ռուսամետ ուժերին։ Սա առանձնապես նկատելի է երիտասարդ ընտրողների շրջանում։ Ապրիլին Հայաստան այցելած Մաքքեյն ԻՒնստիտուտի պատվիրակությունը պարզեց, որ երիտասարդ հայերի մեծ մասը դեռ կողմնորոշված չէ կամ հակված է աջակցել թեկնածուներին, որոնց հայացքը Մոսկվային է ուղղված: Այս անորոշությունն արտացոլում է հասարակության վիճակն ու տրամադրությունը, որն ձեւավորվել է ոչ թե գաղափարախոսությամբ, այլ անվտանգային մտահոգություններով, պատերազմից հոգնածությամբ ու տնտեսական վախերով։ Ղարաբաղյան ճգնաժամի ընթացքում անվտանգության երաշխավոր Ռուսաստանի դերի փլուզումը հիմնովին փոխեց Մոսկվայի ընկալումը հայ հասարակության կողմից։ Ռուսաստանի ազդեցությունը դեռ զգալի է, բայց վստահությունը նրա նկատմամբ՝ որպես անփոխարինելի պաշտպանի, էականորեն խարխլված է։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի բացահայտ դիմակայությունը Կրեմլի հետ մի քանի տարի առաջ քաղաքականապես անհնարին կթվար։ Այնուամենայնիվ, պայքարի ելքը կանխորոշված չէ։ Հայաստանի ներքին անկայունությունը կարող է հետ շրջել երկրի ընթացքը։ Տնտեսական հիասթափությունն ու անվտանգային վախերը հաջորդ ընտրական ցիկլում կարող են ուժեղացնել ռուսամետ քաղաքական ուժերին։ Հենց այս անորոշությունն է անհրաժեշտ դարձնում ամերիկյան կայուն ներկայությունը։ Հայաստանի հեռացումը ռուսական կախվածությունից թերեւս դեռ ամբողջական չէ, բայց առաջին անգամ այն իրականություն է դարձել։ Աջակցելով այս շրջադարձին՝ ԱՄՆ-ն պետք է ցույց տա, որ ժողովրդավարական ինքնակառավարում եւ ինքնուրույն արտաքին քաղաքականություն ընտրող երկրները հուսալի գործընկեր կգտնեն Վաշինգտոնում։ Այս հոդվածը թարգմանվել եւ հրապարակվել է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան աջակցությամբ : Հոդվածում արտահայտված մտքերը պարտադիր չէ, որ արտացոլեն «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան կամ Մեդիամաքսի տեսակետները: