Mediamax
Ներկայացնում ենք Ներկայացնում ենք ԱՄՆ Մարշալի Գերմանական հիմնադրամի (GMF) կայքում հրապարակված Armenia Chose Continuity Over Ties to Russia հոդվածի հայերեն թարգմանությունը: Էլենե Կինցուրաշվիլին Գերմանական Մարշալի հիմնադրամի (GMF) Անդրատլանտյան անվտանգության ծրագրի ավագ ծրագրերի համակարգողն է, Լաուրենցիու Պլեշկան՝ Բուխարեստի համալսարանի Քաղաքական գիտությունների դոկտորական դպրոցի գիտաշխատող։ Էլենե Կինցուրաշվիլի, Լաուրենցիու Պլեշկա Հունիսի 7-ին Հայաստանում անցկացված խորհրդարանական ընտրությունները պարզապես քաղաքական ուժերի կամ առանձին առաջնորդների միջեւ մրցակցություն չէին։ Իրենց էությամբ դրանք ընտրություն էին երկու աշխարհաքաղաքական ուղղությունների միջեւ. վերադառնալ Ռուսաստանի շուրջ կենտրոնացած կարգին, որը ձեւավորել է Հայաստանի հետանկախության շրջանի մեծ մասը, կամ շարունակել գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որդեգրած քաղաքականությունը՝ նվազեցնելու երկրի ռազմավարական կախվածությունը Մոսկվայից, առաջ մղելու խաղաղությունը հարեւանների հետ եւ խորացնելու համագործակցությունը Եվրոպայի հետ։ Հայաստանի ընտրողները նախընտրեցին երկրորդ տարբերակը։ Այդպիսով նրանք մանդատ տվեցին շարունակելու այն վերակողմնորոշումը, որը սկսվել է 2018 թվականի Թավշյա հեղափոխությունից հետո։ Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը ստացավ ձայների 49.81 տոկոսը, ինչը բավարար է խորհրդարանում հստակ մեծամասնություն ձեւավորելու համար։ Երկրորդ տեղը զգալի տարբերությամբ զբաղեցրեց ռուսահայ գործարար Սամվել Կարապետյանի գլխավորած «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունը՝ ստանալով 23.29 տոկոս ձայն։ Մոսկվայի համար այս արդյունքի նշանակությունը ոչ այնքան առանձին կուսակցությունների կամ քաղաքական գործիչների պարտության մեջ է, որքան այն քաղաքական ու ռազմավարական պայմանավորվածության քայքայման, որի վրա տասնամյակներ շարունակ հիմնված էր ռուսական ազդեցությունը Հայաստանում։ Այդ համակարգի հիմքում պարզ բանաձեւ էր. Հայաստանը ընդունում էր տնտեսական կախվածությունը Ռուսաստանից՝ անվտանգության երաշխիքների դիմաց։ Սակայն 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի անկումը հիմնովին խարխլեց այդ տրամաբանությունը։ Շատ հայերի համար դա սթափեցնող պահ եղավ։ Երկրի գլխավոր դաշնակիցն ու ինքնահռչակ անվտանգության երաշխավորը կամ չցանկացավ, կամ չկարողացավ կատարել այն պարտավորությունները, որոնք երկար տարիներ արդարացնում էին Հայաստանի ռազմավարական կախվածությունը Մոսկվայից։ Հայաստանի ընտրությունները պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես Երեւանի կողմից ընտրված քաղաքական ուղղության շարունակականության մանդատ, այլեւ որպես վկայություն, որ Ռուսաստանի ազդեցությունը Հայաստանում այլեւս ինքնաբերաբար տրված չէ։ Այնուամենայնիվ, այս արդյունքը չպետք է ընկալել որպես անշրջելի շրջադարձ։ Մոսկվան շարունակում է պահպանել զգալի տնտեսական, քաղաքական եւ տեղեկատվական լծակներ Հայաստանում եւ, ամենայն հավանականությամբ, կփորձի օգտագործել դրանք՝ իր դիրքերը պահպանելու եւ ազդեցությունը վերականգնելու համար։ Այդ պատճառով ռազմավարական հիմնական հարցն այժմ տեղափոխվում է Հայաստանի միջազգային գործընկերների օրակարգ։ Հայաստանի ընտրողները հավանություն են տվել Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հետ խաղաղության հաստատման, Մոսկվայից կախվածության նվազեցման եւ Եվրոպայի հետ համագործակցության խորացման վրա հիմնված քաղաքական ուղուն։ Վերջին տարիներին տարածաշրջանային կայունության, խաղաղության գործընթացի եւ փոխկապակցվածության խթանման ուղղությամբ զգալի դիվանագիտական ջանքեր ներդրած Միացյալ Նահանգները կարող են կարեւոր դեր ունենալ այս ընթացքի ամրապնդման գործում։ Միեւնույն ժամանակ, Թուրքիայի հետ հարաբերությունների շարունակական կարգավորումը կարող է ընդլայնել Հայաստանի ռազմավարական հնարավորությունները: Սակայն հենց Եվրոպական միությունն է տիրապետում այն ամենաընդգրկուն գործիքակազմին, որը կարող է ամրապնդել ընտրությունների արդյունքում բացված հնարավորությունը՝ սկսած տնտեսական ինտեգրումից եւ շարժունակության ընդլայնումից մինչեւ ներդրումներ եւ Բրյուսելի հետ ինստիտուցիոնալ համագործակցության խորացում։ Եվրոպական միությունը չի ստեղծել այս հնարավորությունը, սակայն այժմ գտնվում է բացառիկ դիրքում՝ այն վերածելու գործնական արդյունքների։ Գործիքներն արդեն առկա են. վիզաների ազատականացման շուրջ երկխոսությունը, 270 միլիոն եվրո արժողությամբ «Դիմակայունության եւ աճի ծրագիրը» (Resilience and Growth Plan), ինչպես նաեւ Հայաստանի հետ համաձայնեցված Ռազմավարական օրակարգը։ Եվրոպական միության Global Gateway ներդրումային ռազմավարությունը Հայաստանի համար նախատեսում է մինչեւ 2.5 միլիարդ եվրոյի ներդրումներ՝ թվային, էներգետիկ եւ տրանսպորտային կապերի զարգացման նպատակով։ Այս փուլում անհրաժեշտ է ոչ թե նոր նախաձեռնություններ մշակել, այլ իրականացնել արդեն իսկ ընդունված քաղաքականությունները։ Շարժունակության, ներդրումների, կապակցվածության եւ ինստիտուցիոնալ համագործակցության ոլորտներում գրանցված առաջընթացը վկայելու է, որ Եվրոպայի հետ ավելի սերտ հարաբերությունները բերում են շոշափելի օգուտներ։ Ոչ պակաս կարեւոր է, որ Բրյուսելը Հայաստանը չդնի Ռուսաստանի եւ Եվրոպայի միջեւ զրոյական գումարի խաղի տրամաբանության մեջ։ Նպատակը պետք է լինի Հայաստանի դիմակայունության ամրապնդումը, նրա ռազմավարական հնարավորությունների ընդլայնումը եւ ինքնիշխանության աջակցությունը։ Սակայն այն հնարավորությունը, որն այսօր բացվել է Եվրոպական միության առջեւ, մշտական չէ։ Եթե ավելի սերտ համագործակցությունը չվերածվի շոշափելի արդյունքների, եվրոպական ուղղության օգտին ներկայացվող փաստարկները կթուլանան։ Այդ դեպքում հաջորդ ընտրությունները կարող են այլ արդյունք ունենալ։ Թարգմանությունը՝ Դիանա Մանուկյանի Այս հոդվածը թարգմանվել եւ հրապարակվել է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան աջակցությամբ : Հոդվածում արտահայտված մտքերը պարտադիր չէ, որ արտացոլեն «Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան կամ Մեդիամաքսի տեսակետները:
Go to News Site
NEWS.am 
Lurer 
Aravot Daily 
MAMUL 
