Add source Login
Landeigendur hafa 20 ár til að endurheimta farveg Hítarár

Landeigendur hafa 20 ár til að endurheimta farveg Hítarár

Allt frá því að gríðarstór skriða féll í Hítará árið 2018 hefur verið rætt um hvort tilefni sé til að endurheimta fyrri farveg árinnar. Skriðan er farartálmi fyrir laxa á leið heim á hrygningarstöðvarnar og nýi farvegurinn er torfær fyrir laxinn. Kostnaðurinn við að grafa gegnum skriðuna gæti hlaupið á hundruðum milljóna en fyrir landeigendur í dalnum eru talsverðir hagsmunir í húfi. Skriðan sem féll í Hítardal er sú stærsta sem fallið hefur frá landnámi, rúmur kílómetri á breidd og rann fram um einn og hálfan kílómetra. Hún fyllti ána og meira til svo vatnið úr Hítarvatni þurfti að finna nýjan farveg. Fyrir ofan skriðuna myndaðist lónið Bakkavatn og um sex kílómetrar af farvegi Hítarár er þurr meðan vatnið rennur í hliðaránni Tálma. Fyrir laxinn í ánni og veiðimennina sem borga hátt verð fyrir stund við ána geta svona breytingar haft mikil áhrif. Borgarbyggð meðal landeigenda Davíð Sigurðsson, formaður bæjarráðs Borgarbyggðar, útskýrir hvers vegna málið barst inn á borð sveitarfélagsins: „Borgarbyggð er náttúrlega landeigandi á stóru svæði, á þarna tvær jarðir sem fóru að miklu leyti undir skriðu.“ Hvað gerir veiðifélag? Allir landeigendur við laxveiðiá eru sjálfkrafa félagar í veiðifélagi. Það tekur á móti öllum tekjum af laxveiði í ánni og deilir arðinum milli félagsmanna. Bakkalengd árinnar innan landareignar, veiðiskilyrði og fleira spila inn í hvernig tekjunum er skipt. Það er skjalfest í arðskrá, sem má endurskoða eftir átta ár. Nú hefur verið óskað eftir arðskrármati hjá Veiðifélagi Hítarár og þá getur skipt landeigendur verulegu máli hvort áin fari um gamla eða nýja farveginn. Fyrir jarðir sínar tvær fær Borgarbyggð upphæð sem nemur um þremur milljónum á ári. Fjallskilasjóður Kolbeinsstaðahrepps hefur jarðir Borgarbyggðar á langtímaleigu og fór með atkvæði sveitarfélagsins í veiðifélaginu. Sjóðurinn fékk einnig tekjurnar af veiðinni. „Fulltrúar fjallskilanefndarinnar hafa komið til sveitarfélagsins og óskað eftir því að sveitarfélagið taki afstöðu til þessara hagsmuna sem um ræðir. Það að aðhafast ekkert mundi rýra verðgildi eigna sveitarfélagsins,“ segir Davíð. Borgarbyggð þáði því boð tveggja landeigenda um að afla með þeim lögfræðiálits. Hafa 20 ár til að endurheimta fyrri farveg Í vatnalögum sem fyrst voru sett 1923 segir: „Vötn öll skulu renna sem að fornu hafa runnið.“ Lögfræðingurinn telur landeigendur sem bera skaða af breyttum farvegi árinnar eiga rétt á að endurheimta hann á eigin kostnað. Réttur landeiganda er til 20 ára og er háður þeim skilyrðum að afla þarf allra tilskilinna leyfa. Í álitinu er tekið fram að sveitarfélagið sé ekki vanhæft til að gefa út slík leyfi þrátt fyrir hagsmuni. Davíð tekur fram að sveitarfélagið hafi ekki markað neina stefnu í málinu heldur hefur því verið beint til veiðifélagsins að ákvörðunin sé best tekin þar. Árið 2020 sagði þáverandi formaður veiðifélagsins frá því í fréttum Ríkisútvarpsins að til stæði að grafa gegnum skriðuna og stefnt að því að ljúka verkinu á ári. Helstu rökin voru sú að skriðan féll á mikilvæg hrygningarsvæði og önnur þurrkuðust upp í gamla farveginum. Skriðan hafði ekki mikil áhrif á veiði Núverandi formaður veiðifélagsins, Nökkvi Páll Jónsson, segir í skriflegu svari til fréttastofu að mælingar Hafrannsóknastofnunar og veiðitölur úr Hítará bendi nú til þess að áhrifin af skriðunni á veiði hafi orðið lítil sem engin. Eftir standi þó áhrifin á einstaka landeigendur þar sem laxveiðihlunnindi færast yfir landamerki. Möguleg breyting á arðskrá geti þannig sveiflast í báðar áttir, ýmist til lækkunar eða hækkunar einstakra landeiganda, segir í svari Nökkva. Til stóð að ráðast í arðskrármatið áður en skriðan féll. Þeirri vinnu var slegið á frest og heimsfaraldur Covid varð til þess að hún dróst enn á langinn. Nökkvi tekur fram að áhrif skriðunnar hefðu komið fram eftir 4-5 ár, sem samsvarar líftíma laxins. Í skýrslu Hafrannsóknastofnunar frá 2023 segir að ekki sé að sjá að skriðan hefði haft áhrif á laxveiði í ánni. Hins vegar sé nýi farvegurinn verr fiskgengur. Veiðifélagið hefur því flutt fisk upp fyrir skriðuna til að halda við hrygningu á því svæði. Tveir kostir til skoðunar Veiðifélagið vinnur nú að valkostagreiningu þar sem skoðaðir eru tveir kostir; að grafa gegnum skriðuna eða fara í framkvæmdir til að styrkja nýja farveginn og gera hann greiðfærari fyrir laxinn. Nökkvi segir að niðurstaða þeirrar vinnu verði borin undir landeigendur til frekari ákvörðunartöku. Hvað hagsmuni Borgarbyggðar varðar ítrekar formaður byggðarráðs að ákvörðunin sé veiðifélagsins og lífríki árinnar skipti mestu. Ef grafið yrði gegnum skriðuna er ljóst að það yrði umfangsmikið verk. „Það eru ekki til nýlegar tölur um kostnað en áætlaður kostnaður var að mig minnir um 300 milljónir á sínum tíma.“ Sveitarfélagið hefur ekki tekið afstöðu til þess hvort það sé eitthvað sem Borgarbyggð tæki þátt í. „Okkur finnst það engan veginn tímabært,“ segir Davíð að lokum.

Símtal Trump við lögreglu árið 2006 afhjúpað í Epstein-skjölunum – „Guði sé loft að þið ætlið að stoppa hann“

Símtal Trump við lögreglu árið 2006 afhjúpað í Epstein-skjölunum – „Guði sé loft að þið ætlið að stoppa hann“

Fyrrum lögreglustjóri í Flórída, sem rannsakaði níðinginn Jeffrey Epstein mörgum árum áður en hann var handtekinn og mál hans alræmt, segist hafa fengið símtal frá Donald Trump Bandaríkjaforseta þar sem Trump þakkaði lögreglunni fyrir að ætla að afhjúpa níðinginn. Umrædd rannsókn hófst árið 2005 og lauk með sátt þar sem Epstein játaði sök að hluta Lesa meira

Takk fyrir traustið!

Takk fyrir traustið!

Orkumannvirkjum fylgir óhjákvæmilega rask á umhverfi og náttúru. Þess vegna er mikilvægt að stjórnendur og eigendur orkufyrirtækja sem nýta auðlindir landsins séu meðvitaðir um það sem kallað hefur verið samfélagslegt leyfi til athafna.

„Ekki hlut­verk hins opin­bera að ýta sparnaði fólks í í­búðir“

„Ekki hlut­verk hins opin­bera að ýta sparnaði fólks í í­búðir“

Fjármála- og efnahagsráðherra segir markmið ríkisstjórnarinnar að stuðla einföldun regluverks og að það eigi að vera einfalt fyrir venjulegt fólk að fjárfesta sparnaði sínum á Íslandi, enda hafi þátttaka almennings á hlutabréfamarkaði ýmislegt jákvætt í för með sér. „Við ætlum að hætta að ýta sparnaði fólks yfir í steinsteypu. Einhvern veginn höfum við endað í kerfi, þar sem stuðningur hins opinbera snýst fyrst og fremst að því að styðja við íbúðafjárfestingar. Það er ekki hlutverk hins opinbera að ýta sparnaði fólks í íbúðir.“

Ætlar ekki að ræða mögulega klippingu við leikmennina

Ætlar ekki að ræða mögulega klippingu við leikmennina

Michael Carrick, bráðabirgðastjóri Manchester United, segist þekkja söguna af stuðningsmanninum sem hefur heitið því að klippa sig ekki fyrr en liðið vinnur fimm deildarleiki í röðl, en hann segir hana ekki verða hluta af ræðunni fyrir leik. Stuðningsmaðurinn Frank Ilett hefur ekki farið í klippingu síðan 5. október 2024 eftir að hafa heitið því að Lesa meira