Kyndir undir kreppu á Kúbu
Blikur hafa verið á lofti síðustu ár en nú er útlitið svart eftir bylmingshögg í upphafi árs.
Mbl 
Unnið gegn eigin markmiðum
„Það er í raun ótrúlegt að ríkisstjórnin kjósi að leggja þetta frumvarp fram, ekki síst á þessum tímapunkti, þar sem hún segist leggja mikla áherslu á hallalaus ríkisfjármál og að ná niður verðbólgu. Frumvarpið vinnur þvert gegn báðum þeim markmiðum,“ segir Anna Hrefna Ingimundardóttir, aðstoðarframkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í samtali við Morgunblaðið.
Ekki með eigin flokk að baki sér
Ljóst er að umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra er hvorki með eigin flokk né samstarfsflokkana á bak við sig í orkumálum.
Allt að 15 stiga frost
Í dag verður norðlæg eða breytileg átt, 3 til 10 metrar á sekúndu, en strekkingur austast fram á kvöld.
Samfélagsmiðillinn X ávíttur vegna Grok
Yfirsaksóknari Brasilíu, Persónuverndarstofnun og Neytendavernd Brasilíu hafa gefið samfélagsmiðlinum X fimm daga til að bregðast við kröfum þeirra um að koma í veg fyrir að notendur Grok gervigreindarlíkansins geti búið til djúpfalsað myndefni sem sýnir börn og unglinga á kynferðislegan hátt eða fullorðna einstaklinga sem ekki hafa veitt samþykki sitt. Verði samfélagsmiðillinn ekki við þessum kröfum, þá getur X átt von á málaferlum og sektum. Brasilísk yfirvöld höfðu áður farið fram á að Grok myndi loka fyrir þennan möguleika á forritinu. Samfélagsmiðillinn X eyddi þúsundum mynda og lokaði hundruðum notendareikninga eftir þessa viðvörun brasilískra yfirvalda. Athugun leiddi þó í ljós að Grok-notendur gátu áfram djúpfalsað myndefni og því ákváðu yfirvöld að stíga enn fastar niður gegn samfélagsmiðlinum. Indónesía hefur lokað alfarið á Grok gervigreindarlíkanið. Fleiri ríki eru með það til skoðunar að takmarka Grok eða banna notkun Grok með þessum hætti.
Fréttastofa RÚV Úkraínski herinn gerði drónaárásir á hernaðarmannvirki
Úkraínski herinn gerði einnig drónaárás á aðra vopnaframleiðslustöð í borginni Michurinsk í Tambov-héraði í nótt, samkvæmt frétt Kyiv Independent. Tveir slösuðust í árásinni og margar byggingar eyðilögðust í árásinni. Michurinsk er 347 kílómetra frá landamærum Úkraínu og Rússlands. Úkraínuher hefur áður ráðist á umrædda vopnaframleiðslustöð, í júní á síðasta ári og í desember 2024, en þar eru framleidd hátækni flug- og eldflaugastjórunarkerfi, auk búnaðar fyrir gas- og olíuleiðslur. Þá kviknaði eldur kviknaði í vopnabirgðageymslu rússneska hersins í drónaárás úkraínska hersins, nærri þorpinu Kotluban í Volgograd-héraði í kvöld. Íbúar voru fluttir á brott vegna hættu á sprengingum, samkvæmt færslu sem ríkisstjóri Volgograd, Andrey Bocharov, segir í færslu sem hann birti á samfélagsmiðlinum Telegram í kvöld. Miklar eldflauga- og drónaárásir hafa verið í Kyiv, höfuðborg Úkraínu í nótt. Miklar sprengingar heyrðust í borginni og víða er rafmagnslaust samkvæmt fréttamiðlinum Kyiv Independent. Ekki liggur fyrir hvort einhverjir hafi látið lífið eða slasast í árásunum eða hvort byggingar eða innviðir hafi verið eyðilögð.
Áhrifa rýmingarinnar gætir enn
Um 59% þátttakenda í könnun á viðhorfum Grindvíkinga segja andlega heilsu sína verri en fyrir rýmingu í Grindavík og 51% segir líkamlega heilsu verri. Helmingur þátttakenda hefur nýtt sér sálrænan stuðning og segja hann hafa nýst vel. Þetta kemur fram í nýrri könnun Maskínu um viðhorf Grindvíkinga sem Grindavíkurnefnd birti í gær. Könnunin varpar ljósi á hagi, líðan og framtíðaráform Grindvíkinga rúmum tveimur árum eftir rýmingu bæjarins í nóvember 2023. Þátttaka í félagsstörfum hefur dregist saman meðal Grindvíkinga eftir rýmingu. Rúm 80% aðspurðra lýstu sterku tengslaneti í Grindavík en einungis 37% segja að tengslanet þeirra sé sterkt í dag. Eldri borgarar meta þó heilsu sína betri en yngri aldurshópar, þátttakendur í aldurshópnum 50–59 ára upplifa mest álag á andlega líðan. Börn virk í íþróttum og tómstundastarfi Foreldrar veittu upplýsingar um börn sín að 18 ára aldri. Samkvæmt svörum þeirra hafa 87% barna eignast nýja vini, tæplega 80% þeirra hafa aðlagast vel í skóla og um 70% stunda íþróttir eða tómstundastarf, sem er svipað hlutfall og fyrir rýmingu. Þó telur rúmur þriðjungur foreldra að andleg heilsa barna sinna sé verri en áður. Af þeim sem nýttu sér sálrænan stuðning sem var í boði í kjölfar rýmingar segir meirihluti foreldra hann hafa gagnast vel. Þá er tilgreint í niðurstöðum könnunarinnar að foreldrar sem meti eigin líðan verri séu líklegri til að meta líðan barna sinna á sama hátt. Þær niðurstöður samræmist alþjóðlegum rannsóknum og undirstriki mikilvægi þess að styðja markvisst við foreldra sem burðarás í bataferli barna. Óvissa um framvindu náttúruhamfaranna hefur áhrif á val á búsetu 10% svarenda hafa flutt aftur í Grindavík en meirihlutinn hefur sest að annars staðar, einkum í Reykjanesbæ og á höfuðborgarsvæðinu. Um 65% svarenda búa í eigin húsnæði og tæplega þrír af hverjum fjórum eru í launuðu starfi. Þá hafa 41% svarenda sem eru á vinnumarkaði skipt um starf frá rýmingu. Þegar þátttakendur voru spurðir út í framtíðarsýn og búsetuáform sögðust 15% þátttakenda telja líklegt að þau flytji aftur til Grindavíkur á þessu ári. Helstu ástæður eru sterk tenging við bæinn og vilji til að snúa aftur á fyrra heimili. Af þeim svarendum sem ekki ráðgera að flytja aftur til Grindavíkur á næstunni sögðu þau ástæðuna vera óvissu um framvindu náttúruhamfaranna og að börn séu farin að festa rætur á nýjum stað. Á sama tíma segjast 73% geta hugsað sér að búa áfram þar sem þau eru næstu árin. Grindvíkingar seigir og með virka atvinnuþátttöku Alls tóku 1.470 einstaklingar þátt í könnuninni, eða um 54% bæjarbúa 18 ára og eldri. Auk þess veittu foreldrar upplýsingar fyrir 1.171 barn. Niðurstöður könnunarinnar benda til að áhrifa rýmingarinnar gæti enn, sérstaklega hvað varðar félagsleg tengsl og andlega líðan. Þó sýna niðurstöður merki um seiglu og virka atvinnuþátttöku meðal þátttakenda. Niðurstöður könnunarinnar verða nýttar af Grindavíkurnefnd og stjórnvöldum við áframhaldandi stefnumótun. Heildarniðurstöður könnunarinnar má sjá hér .
Áhrifa rýmingarinnar gæti enn
Um 59% þátttakenda í könnun á viðhorfum Grindvíkinga segja andlega heilsu sína verri en fyrir rýmingu í Grindavík og 51% segir líkamlega heilsu verri. Helmingur þátttakenda hefur nýtt sér sálrænan stuðning og segja hann hafa nýst vel. Þetta kemur fram í nýrri könnun Maskínu um viðhorf Grindvíkinga sem Grindavíkurnefnd birti í gær. Könnunin varpar ljósi á hagi, líðan og framtíðaráform Grindvíkinga rúmum tveimur árum eftir rýmingu bæjarins í nóvember 2023. Þátttaka í félagsstörfum hefur dregist saman meðal Grindvíkinga eftir rýmingu. Rúm 80% aðspurðra lýstu sterku tengslaneti í Grindavík en einungis 37% segja að tengslanet þeirra sé sterkt í dag. Eldri borgarar meta þó heilsu sína betri en yngri aldurshópar, þátttakendur í aldurshópnum 50–59 ára upplifa mest álag á andlega líðan. Börn virk í íþróttum og tómstundastarfi Foreldrar veittu upplýsingar um börn sín að 18 ára aldri. Samkvæmt svörum þeirra hafa 87% barna eignast nýja vini, tæplega 80% þeirra hafa aðlagast vel í skóla og um 70% stunda íþróttir eða tómstundastarf, sem er svipað hlutfall og fyrir rýmingu. Þó telur rúmur þriðjungur foreldra að andleg heilsa barna sinna sé verri en áður. Af þeim sem nýttu sér sálrænan stuðning sem var í boði í kjölfar rýmingar segir meirihluti foreldra hann hafa gagnast vel. Þá er tilgreint í niðurstöðum könnunarinnar að foreldrar sem meti eigin líðan verri séu líklegri til að meta líðan barna sinna á sama hátt. Þær niðurstöður samræmist alþjóðlegum rannsóknum og undirstriki mikilvægi þess að styðja markvisst við foreldra sem burðarás í bataferli barna. Óvissa um framvindu náttúruhamfaranna hefur áhrif á val á búsetu 10% svarenda hafa flutt aftur í Grindavík en meirihlutinn hefur sest að annars staðar, einkum í Reykjanesbæ og á höfuðborgarsvæðinu. Um 65% svarenda búa í eigin húsnæði og tæplega þrír af hverjum fjórum eru í launuðu starfi. Þá hafa 41% svarenda sem eru á vinnumarkaði skipt um starf frá rýmingu. Þegar þátttakendur voru spurðir út í framtíðarsýn og búsetuáform sögðust 15% þátttakenda telja líklegt að þau flytji aftur til Grindavíkur á þessu ári. Helstu ástæður eru sterk tenging við bæinn og vilji til að snúa aftur á fyrra heimili. Af þeim svarendum sem ekki ráðgera að flytja aftur til Grindavíkur á næstunni sögðu þau ástæðuna vera óvissu um framvindu náttúruhamfaranna og að börn séu farin að festa rætur á nýjum stað. Á sama tíma segjast 73% geta hugsað sér að búa áfram þar sem þau eru næstu árin. Grindvíkingar seigir og með virka atvinnuþátttöku Alls tóku 1.470 einstaklingar þátt í könnuninni, eða um 54% bæjarbúa 18 ára og eldri. Auk þess veittu foreldrar upplýsingar fyrir 1.171 barn. Niðurstöður könnunarinnar benda til að áhrifa rýmingarinnar gæti enn, sérstaklega hvað varðar félagsleg tengsl og andlega líðan. Þó sýna niðurstöður merki um seiglu og virka atvinnuþátttöku meðal þátttakenda. Niðurstöður könnunarinnar verða nýttar af Grindavíkurnefnd og stjórnvöldum við áframhaldandi stefnumótun. Heildarniðurstöður könnunarinnar má sjá hér .
Trump býður stjórnmálaleiðtogum Mið- og Suður-Ameríku til leiðtogafundar
Donald Trump Bandaríkjaforseti ætlar að halda leiðtogafund fyrir stjórnmálaleiðtoga nokkurra ríkja Mið- og Suður-Ameríku í Miami á Flórída í mars, eftir því sem AFP fréttastofan hefur eftir ónafngreindum embættismanni í Hvíta húsinu. Meðal leiðtoga sem verður boðið eru forsetar Argentínu, El Salvador, Paragvæ, Bólivíu og Hondúras. Endanlegur gestalista fyrir leiðtogafundinn liggur þó ekki fyrir, né heldur hvort leiðtogum fleiri landa í Mið- og Suður-Ameríku veðri boðið. Forsetar Brasilíu, Kólumbíu og Mexíkó eru helstu vinstrisinnuðu leiðtogar álfunnar og hafa fram til þessa átt í misgóðum samskiptum við Bandaríkjaforseta. Hvíta húsið hefur ekki greint frá tilefni leiðtogafundarins en argentískur fjölmiðill hefur sagt að efni fundarins verði hvernig hægt sé að sporna við áhrifum Kína í álfunni. Bandaríkjastjórn, undir stjórn Trumps, hefur reynt að endurheimta yfirráð sín í álfunni og reynt að draga úr áhrifum kínversks iðnaðar með tollum og viðskiptastríði.
Pentagon ber að nýta rafmagn frá kolabrennsluverum
Donald Trump Bandaríkjaforseti undirritaði í gær tilskipun um að varnarmálaráðuneyti Bandaríkjanna, Pentagon, eigi að kaupa rafmagn frá kolabrennsluverum. Trump tilkynnti um þessa ákvörðun í Hvíta húsinu fyrr í kvöld og sagði að kol væru nauðsynleg fyrir þjóðaröryggið. Rafmagn frá kolabrennsluverum yrði nýtt á bandarískum herstöðvum og myndi tryggja ótruflaða notkun á grunnrafmagnsþörf. Fulltrúar bandarískra kolanámumanna voru viðstaddir og veittu Trump bikar af þessu tilefni og hömpuðu honum fyrir að vera öflugan talsmann kola. Trump hefur verið ötull stuðningsmaður kolavinnslu síðan hann var endurkjörinn sem Bandaríkjaforseti á síðasta ári. Í apríl síðastliðnum skrifaði Trump undir lög til að efla kolaiðnaðinn og tvöfaldaði rafmagnsframleiðslu til að halda í við Kína í kapphlaupinu um gervigreindartækni sem er orkufrek. Trump stefnir á að fella niður stefnur í umhverfismálum sem forverar hans Barack Obama og Joe Biden settu á í sinni forsetatíð. Á fimmtudaginn er búist við því að Trump felli úr gildi reglugerðir sem byggja á vísindarannsóknum sem sýndu fram á að gróðurhúsalofttegundir séu lýðheilsuspillandi. Þessar rannsóknir eru grunnurinn að bandarískum reglugerðum sem er ætlað að draga úr mengun af völdum gróðurhúsalofttegunda.
Dagur íslenska táknmálsins haldinn hátíðlegur
Hátíðin var haldin í HlíðarskólaRÚV / Ragnar Visage Dagur íslenska táknmálsins var haldinn hátíðlegur í Hlíðarskóla í dag. Nemendur frá táknmálssviði Hlíðarskóla og leiksólanum Sólborg prýddu samkomuna. Tákn ársins var gervigreind. Viðurkenningu Málnefndar um íslenskt táknmál fékk Sigurlín Margrét Sigurðardóttir, viðurkenninguna fékk hún fyrir framlag sitt til eflingar íslensks táknmáls með því að víkka notkunarsvið þess og gera það sýnilegt á fjölbreyttum vettvangi í samfélaginu. Sigurlín Margrét Sigurðardóttin.RÚV / Ragnar VisageRÚV / Ragnar VisageRÚV / Ragnar Visage
Bæjarstjórinn einn á móti
Endurskoðun á friðlýsingu Gróttu og svæðinu í kring var samþykkt í bæjarstjórn Seltjarnarness í dag. Atkvæði féllu þannig að sex bæjarfulltrúar samþykktu friðlýsinguna en einn greiddi atkvæði á móti – bæjarstjórinn Þór Sigurgeirsson.
Nóttin með Høiby mínútu fyrir mínútu
Farið var gegnum aðfaranótt sunnudagsins 8. október 2023 í Henningsvær í Lofoten mínútu fyrir mínútu í þingsal 250 í Héraðsdómi Óslóar í dag með hliðsjón af gögnum lögreglurannsóknar í málinu sem þar er nú rekið gegn Mariusi Borg Høiby.
Misvísandi upplýsingar um lokunina
Misvísandi skýringar hafa verið gefnar á þeirri ákvörðun bandarískra flugmálayfirvalda að loka loftrýminu yfir El Paso seint í gærkvöldi, þar sem stjórnvöld héldu í dag fram að þessu ylli innrás mexíkóskra eiturlyfjahringja með drónum en þingmenn og fjölmiðlar vestanhafs gáfu í skyn að notkun Pentagon á drónavarnartækni væri um að kenna.
„Það eru engar sýkingavarnir á bráðamóttöku, fólk liggur á göngunum með alls konar smitsjúkdóma“
Hitafundur fimm stéttarfélaga sem starfa á bráðamóttöku Landspítalans var haldinn á Grand hótel í dag. Þetta er í fyrsta skipti sem öll stéttarfélögin koma saman til að ræða stöðu bráðamóttökunnar. Formenn félaganna segja að staðan hafi aldrei verið jafn slæm og nú, berklasmit sem nýverið greindist hjá átta starfsmönnum væri afleiðing óviðunandi vinnuaðstæðna. Smitaðist sjálfur af berklum Atli Dagur Sigurðsson, hjúkrunarfræðingur á bráðamóttöku Landspítalans, var einn þeirra starfsmanna sem smituðust af berklum. Hann segir að fjöldi smitaðra hafi ekki komið á óvart miðað við hve slakar sýkingarvarnir bráðamóttökunnar eru. „Það eru engar sýkingavarnir á bráðamóttöku. Fólk liggur á göngunum með alls konar smitsjúkdóma, veirupestir og annað.“ Hitafundur félaga í fimm stéttarfélögum sem starfa á bráðamóttöku Landspítalans var haldinn í dag. Starfsfólk bráðamóttöku segir að ástandið sé óviðunandi, sýkingavarnir séu litlar sem engar og almennt hafi álagið aukist með árunum. Atli segir sjálfur að frá því að hann hóf störf hafi ástandið bara versnað, því sé í raun hægt að lýsa sem stríðsástandi. Sjálfur myndi hann ekki vilja vera sjúklingur á bráðamóttökunni, starfsmenn afsaki ástand bráðamóttökunnar í sífellu við sjúklinga. „Maður á þetta samtal við sjúklinga á hverjum einasta degi. Og maður er alltaf að biðjast afsökunar.“ Óboðlegt ástand Aron Palomares, sérnámslæknir á bráðamóttöku Landspítalans, segir starfsfólk reyna sitt besta en að ástandið sé slæmt og vinnuaðstæður krefjandi. Aron segir að nýlega hafi sjúklingar í óráði gert áform um að strjúka af bráðamóttöku vegna ástandsins; engin rúm né stólar séu lausir og sjúklingar sem ættu að vera inniliggjandi á legudeildum séu á bráðamóttökunni. Sandra Franks, formaður Sjúkraliðafélags Íslands, segir að mikilvægast sé að hafa trú á því að stefnt sé í rétta átt, starfsmenn séu með hugmyndir að lausnum sem skipti máli inn í samtalið við stjórnvöld.u Landspítalans, segir starfsfólk reyna sitt besta en að ástandið sé slæmt og vinnuaðstæður krefjandi.
Haframjólk er ekki mjólk
Hæstaréttar Bretlands staðfesti í dag bann við því að drykkjarframleiðandinn Oatly noti hugtakið „mjólk“ til að kynna vörur sínar.